Кіріспе
1975 жылдан 1978 жылға дейін Чад президенті Феликс Маллум немесе Феликс Маллум Кактуту Бей Нди (فليكس معلوم ; 10 қыркүйек 1932 – 12 маусым 2009) – 1975 жылдан 1978 жылға дейін Чадтың екінші президенті болған Чад әскери шенеунігі және саясаткер. Оңтүстік Чадта туған Маллум елдің бірінші президенті Франсуа Томбалбае кезінде Чад армиясында жоғары лауазымды офицер болды. Бірінші Чад азамат соғысы кезінде ол 1972 жылы төңкеріс жасауға тырысқан деген күдікпен Томбалбае тарапынан тұтқындалып, түрмеге қамалды. 1975 жылғы Чад төңкерісінде Томбалбае құлатылып, өлтірілгеннен кейін ол елдің жаңа президенті болды және солтүстік көтерілісшілерге қарсы азамат соғысын жалғастырды. 1978 жылы ол премьер-министр етіп тағайындалған көтерілісшілердің басшысы Хисен Хабренің күштерін өзінің әскеріне қосып, қарсыласы Гюкуни Уэддиге қарсы күреске бағытталды. Олардың одағы ұзаққа созылмады, ал Хабре 1979 жылы Маллумға қарсы шықты. Лагос келісіміне сәйкес Маллум отставкаға кетті, ал Хабре мен Гукуни арасындағы билікті бөлісу келісімі негізінде жаңа ауысу үкіметі құрылды. Нигерияда 23 жыл сүргінде болғаннан кейін ол 2002 жылы Чадқа оралды және жеті жыл өткен соң Франциядағы ауруханада қайтыс болды.
Félix Malloum or Félix Malloum Ngakoutou Bey Ndi (فليكس معلوم ; 10 September 1932 – 12 June 2009) was a Chadian military officer and politician who served as the second President of Chad from 1975 to 1978. A native of southern Chad, Malloum became a high ranking officer in the Chadian military under the country's first president, François Tombalbaye. In the context of the first Chadian Civil War, he was arrested and imprisoned by Tombalbaye in 1972 after being suspected of plotting a coup. Following Tombalbaye's overthrow and assassination during the 1975 Chadian coup d'état, he became the country's new president, inheriting the civil war against northern rebels. In 1978, he integrated the forces of rebel leader Hissène Habré, who was appointed prime minister, into his military to fight against rival rebel leader Goukouni Oueddei. Their alliance was short lived, and Habré soon turned against Malloum in 1979. Under the terms of the Lagos Accord, Malloum resigned, while a new transitional government was created using a power sharing agreement between Habré and Goukouni. After spending 23 years in exile in Nigeria, he returned to Chad in 2002, and died in a hospital in France seven years later.
Өмірбаян
Ол француз әскери академиясына оқуға түсіп, Индокитай мен Алжирде әскери қимылдарға қатысты. Кейін ол Чад әскерінде офицер болып қызмет етті және Чадтың Үстемдік прогрессивті партиясының (ҮПП) мүшесі болды. 1966 жылы ол Халие Брахим Джадарабқа үйленді, олардың бір ұлы болды. 1971 жылы полковник шенімен Бас штаб бастығы болып тағайындалды, ал 1972 жылы Қарулы күштердің Бас қолбасшысы атанды. 1973 жылдың шілдесінде президент Франсуа Томбалбае оны үкіметке қарсы құлақтандырды деген айыппен тұтқындап, түрмеге қамады, бірақ 1975 жылдың 13 сәуіріндегі сәтті төңкерістен кейін босатылды. Ол 1978 жылдың 29 тамызына дейін Чадтың президенті және премьер-министрі қызметін атқарды, содан кейін Хиссен Хабре қарулы солтүстік көтерілісшілерді үкіметке интеграциялау үшін премьер-министр болып тағайындалды. Бірақ ол бұл жобада сәтсіздікке ұшырап, 1979 жылдың 23 наурызында Кано бейбіт келісіміне қол қойғаннан кейін президенттік лауазымынан кетті, бұл келісім көтерілісшілерге уақытша үкімет құруға мүмкіндік берді. Ол Томбалбае режимінде азапталған саясаткер Калтума Нгуембангпен туыс болды. Маллум саясаттан шеттесіп, Нигерияға көшіп кетті. 23 жылдық жер аударыдан кейін ол 2002 жылдың 31 мамырында Чадтың астанасы Нджаменаға оралды. Оралғаннан кейін ол бұрынғы президенттерге берілетін әртүрлі жәрдемақыларға ие болды, оларға ай сайын 3 000 000 CFA франкі, тұрғын үй, денсаулық сақтау шығындарының толық өтелуі, сондай-ақ екі көлік және жеке жүргізуші кірді. Маллум 2009 жылдың 12 маусымында Париждегі Америка ауруханасында жүрек тоқтауынан 76 жасында қайтыс болды.