Чад-Ливия шекарасындағы Аузұ жолағы

Кіріспе

Чад пен Ливия арасындағы жер белдеуі – Аузу белдеуі ( /aʊ//z//uː/; قطاع أوزو) – Ливиямен шекаралас, Солтүстік Чадта орналасқан және Чадтың Борку, Эннеди Батыс, Эннеди Шығыс және Тибести аймақтарына қарай 100 шақырымға дейін тереңдейтін 114 000 км² аумақты қамтиды. Бұл белдеу Аузу деген шағын қала мен оазистің атымен аталған. Чад-Ливия соғысы кезінде Ливия бұл белдеуді, сондай-ақ шекаралық аймақты талап еткендіктен, маңызды рөл атқарды.

Италия Ливиясына кіру

Аузу белдеуі алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Франция мен Италия арасындағы талқылауларда, Италияға сол соғыстағы жеңісі үшін сыйлық ретінде берілу мүмкіндігімен байланысты анықталды. 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясында Италия Корольдігіне неміс колонияларының ешқайсысы берілмеді, бірақ Ұлыбританиядан Ольтре-Джуба аймағы берілді, ал Франция Сахараның кейбір аумақтарын итальяндық Ливияға беруге келісті. 1920 жылдарығы көптеген талқылаулардан кейін 1935 жылы Бенито Муссолини мен Пьер Лаваль арасында франко-итальян келісіміне қол қойылды, онда Италия Ливияға қосылатын Аузу белдеуін алу туралы ереже қарастырылды. Францияның Италиямен осы келісімді жасасудың тағы бір себебі – елдегі протектораттарындағы итальяндық-тунис қауымдастығының мәртебесін реттеу, Ниццаға қатысты итальяндықтардың иреждендік талаптарын жою және Италияның нацистік Германияға жақындауына жол бермеу болды (бұл үшін Франция мен Ұлыбританиямен (Стреза фронты) тығыз байланыста ұстау қажеттілік туды). Бұл аймақ Ливиямен дау тудырып, екі ел арасында соғысқа әкеп соқты. 1973 жылы Ливия Аузу белдеуінде минералдарға қол жеткізу және оны Чад саясатына ықпал ету үшін әскери операциялар жүргізді. Бұл Чад-Ливия қақтығысына әкелді. Ливия содан кейін Аузу белдеуін қамтитын «Шекаралық аймақтар» деп аталатын аймаққа талап қойды. Ливия бұл аймақта Сенусси орденіне және кейіннен Осман империясына бағынышты болған жергілікті халықтар тұратынын және осы құқық Ливияға мұра болып өткенін мәлімдеді. 1987-1988 жылдары Чад пен Ливия арасында атысты тоқтату күшіне енді, одан кейін бірнеше жыл бойы сәтсіз келіссөздер жүргізілді. Соңында 1994 жылы Халықаралық сот (16 дауысқа 1 қарсы көпшілікпен) Чадтың «Шекаралық аймақтар» мен Аузу белдеуіне қатысты егемендігін мойындады және Ливияның талабын тоқтатты. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 915 қарарымен (1994 жылдың мамыры) Ливия әскерлерінің шығарылуын бақылау үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Аузу белдеуін бақылау тобын құрды және 926 қарарымен (1994 жылдың маусымы) әскерлер шығарылғаннан кейін оны таратып жіберді.

The Aouzou strip was defined for the first time in the discussions between France and Italy after World War I, in relation to an award to Italy for the victory in that war. At the Paris Peace Conference, 1919, the Kingdom of Italy did not receive any of the German colonies, but instead was given the Oltre Giuba from the United Kingdom, and France agreed to give some Saharan territories to Italian Libya. After many discussions during the 1920s, in 1935 the Franco Italian Agreement was signed between Benito Mussolini and Pierre Laval, which included a provision under which Italy would receive the Aouzou strip, which was to be added to Libya. France's other motivations in concluding this agreement with Italy were to settle the status of the Italian Tunisian community in its protectorate of the country, to remove irredentist Italian claims to Nice, and to prevent Italy from growing closer to Nazi Germany by keeping it closely aligned with France and the United Kingdom (the Stresa Front). the area was the cause of dispute with Libya, which led to a war between the two countries. In 1973, Libya engaged in military operations in the Aouzou Strip to gain access to minerals and to use it as a base of influence in Chadian politics. This ultimately resulted in the Chadian–Libyan conflict. Libya then claimed an area it called the Borderlands which included the Aouzou Strip. Libya argued that the territory, as part of the Borderlands, was inhabited by indigenous people who owed vassalage to the Senoussi Order and subsequently to the Ottoman Empire, and that this title had been inherited by Libya. A cease fire between Chad and Libya held from 1987 to 1988, followed by unsuccessful negotiations over the next several years. Finally a 1994 International Court of Justice decision found (by a majority of 16 to 1) in favour of Chad sovereignty over the Borderlands and the Aouzou strip, and ended the Libyan claim. The United Nations Security Council established the United Nations Aouzou Strip Observer Group in Resolution 915 (May 1994) to monitor the withdrawal of Libyan troops, and terminated it in Resolution 926 (June 1994), when the withdrawal was completed.