Кіріспе

Канадалық холдинг компаниясы

The New Brunswick Railway Company Limited (NBR) қазіргі уақытта Канаданың жұмыс істемейтін теміржол және жерді ұстап тұратын компания болып табылады. Оның бас кеңсесі Сент-Джон қаласында орналасқан, бұл J. D. Irving Limited (JDI) өнеркәсіптік конгломератының бөлімшесі – Irving Transportation Services құрамына кіреді. Оны 1995 жылы құрылған басқа JDI компаниясы – New Brunswick Southern Railway (NBSR) компаниясымен шатастыруға болмайды, ол операциялық теміржол болып табылады және NBR-дің серіктес компаниясы саналады. Нью-Брансуик теміржолы – бұл Нью-Брансуиктің батысында қызмет еткен тарихи канадалық теміржол. Оның бас кеңсесі операциялық қызметін жүзеге асырған кезде Вудсток қаласында болды. 1890 жылы Canadian Pacific Railway (CPR) компаниясы оны сатып алды, ал оның операциялары мен атауы CPR-ге біріктірілді. NBR компаниясы CPR компаниясының Нью-Брансуиктегі жері мен мүлкі үшін жұмыс істемейтін холдинг ретінде сақталды; бұл компания 1941 жылы К.С. Ирвингке сатылды, нәтижесінде барлық жер иелігі, соның ішінде орман шаруашылығы және теміржол құқықтары Ирвинг конгломератына берілді. CPR физикалық теміржол активтерін NBR-ден жалға алды және 1994 жылдың соңында CPR Нью-Брансуиктегі операцияларын тоқтатқанға дейін оларды пайдалану құқығын сақтап қалды. Сент-Джон өзені аңғарындағы бастапқы NBR желілері 3 фут 6 дюймдік тар салмақты рельстерге салынған. Бұл рельстер 1881 жылы жаңартылды.

Тарих

Нью-Брансуик өнеркәсібі Александр Гибсон 1866 жылы Фредериктон қаласының қарсаңындағы Нэшвак және Сент-Джон өзендерінің қосылған жеріндегі Оңтүстік Девондағы диірмендерінен басталып, солтүстікке қарай Эдмундстонға дейін созылатын темір жол желісінің жобасын дайындауды тапсырды. Бұл темір жол оның коронадан жалға алған орман шаруашылығы жерлеріне қызмет етуі тиіс болды. 1870 жылы провинциялық үкіметтен темір жолға арналған жарғы алынды және «Нью-Брансуик жер және темір жол компаниясы» құрылды. Жарғының бір бөлігінде құрылыс жұмыстарының нәтижелеріне байланысты қосымша орман жерлері берілуі көзделген, осылайша Гибсон провинциядағы ең ірі жер иелерінің біріне айналды.

Тар тетікті желілер

Жол ақырында Мадаваска өзені мен Темискуата көлі арқылы Сент-Лоуренс өзеніне, Ривьер-дю-Лупқа дейін созылуы жоспарланған. Алайда, компания Эдмундстоннан әрі салмады, ал осы байланысты Темискуата темір жолы аяқтады. Басты желінің оңтүстік бөлігі Сент-Джон өзенінің шығыс жағалауымен Оңтүстік Девоннан солтүстік-батысқа қарай Кесвикке дейін жалғасты, онда ол Сент-Джон өзенінен ішке (солтүстікке) бұрылып, Кесвик өзені арқылы Бартонға, содан батысқа Миллвиллге және солтүстік-батысқа Шығыс Брайтон мен Хартлендке дейін созылды, қайтадан Сент-Джон өзенінің шығыс жағалауын ұстанды. Бұл бөлік 1871-1873 жылдар аралығында салынды. Хартлендтен Эдмундстонға дейінгі бөліктің құрылысы әлдеқайда қиын болды және 1871-1878 жылдар аралығында аяқталды. Хартлендтен Пертке дейінгі желі Сент-Джон өзенінің шығыс жағалауында қалды. Пертте ол батыс жағалауға өтіп, Арусток өзенінің сағасынан көпір салып, Гранд-Фолсқа дейін жалғасты, онда Эдмундстонға жүруге дейін шығыс жағалауға қайта оралды.

NBR-дің кеңейуі

NBR жүйесі 1870-ші жылдардың соңы мен 1880-ші жылдардың басында едәуір кеңейді. Алғашқы кеңейтулердің бірі – Арусток өзенінің оңтүстік жағалауын Арусток өзенінен (Нью-Брансуик) Карибуға (Майн штаты) дейін жалғастырған Арусток өзені теміржолын сатып алу болды. Бұл желі 1873-1876 жылдар аралығында салынды және 1878 жылы NBR-ге жалға берілді. Нәтижесінде Арусток NBR-дің солтүстік жүйесі үшін маңызды түйінге айналды және кең аулалық инфрақұрылымға ие болды. 1881 жылы Нью-Брансуик жер және теміржол компаниясы өз атауын Нью-Брансуик теміржол компаниясы деп өзгертті. Сол жылы Оңтүстік Девоннан Эдмундстонға дейінгі 3 фут 6 дюймдік тар теміржол желілері, сондай-ақ Арустоктан Карибуға дейінгі желілер стандартты кеңдікке ауыстырылды. Келесі жылы, 1882 жылдың 1 шілдесінде NBR 999 жылдық мерзімге жалға алу шарты арқылы Нью-Брансуик және Канада теміржолының (NBCR) бақылауын алды. NBCR өзінің тарихын Сент-Эндрюс және Квебек теміржолынан (SA&Q) бастады, оның Сент-Эндрюс қаласындағы Пасамакуодди шығанағынан солтүстікке қарай МакАдамға және Квебек қаласына дейін, қазіргі Солтүстік Мэннің көп бөлігі арқылы салмаққа рұқсаты болған. 1840 жылдары оңтүстік-батыс Нью-Брансуиктен Канада шығысына дейін құрылыс жоспарлары Канада-АҚШ шекарасының орналасуына байланысты белгісіздікке байланысты тоқтатылды. Шекара кейін Вебстер-Эшбертон шартымен шешілді және SA&Q 1850-ші жылдардың басында құрылыс жұмыстарын бастады, бірақ кешігулер 1853 жылы Атлантика және Сент-Лоуренс теміржолының ашылуымен Сент-Эндрюстің бәсекеге қабілетті артықшылығын жойды, бұл Монреаль (Квебек) қаласындағы Канада теміржол желісін Портленд (Мэн) Атлант мұхитының портымен байланыстырды. 1856 жылы SA&Q банкротқа ұшырады және оның активтері мен жарғысы сатып алынып, жаңадан анықталған шекараға жақын Ричмонд бұрышына дейін солтүстікке созылған жолмен Нью-Брансуик және Канада теміржолы ретінде қайта ұйымдастырылды. NBCR Майн арқылы Квебек қаласына дейін құрылысты аяқтауды жоспарлағанмен, 1860 жылдардағы АҚШ-тағы саяси жағдайға (Америка Азамат соғысы) және NBCR-дің бәсекелес Еуропалық және Солтүстік Америка теміржол жобасымен байланысты қаржылық қиындықтарға байланысты Richmond Corner-ден әрі созылмады. 1881 жылы NBR стандартты теміржолға ауысуы, содан кейін 1882 жылы Нью-Брансуик және Канада теміржолын сатып алуы NBR-дің Шиван мен Хартленд арасындағы бастапқы тар теміржол желісінің 9,5 миль (15 км) бөлігінің тоқтауына әкелді. Жаңа желі Шиваннан батысқа Сент-Джон өзенінің шығыс жағалауына Ньюбургке дейін салынды, онда ол Вудсток арқылы Дебектегі NBCR-ден салынған жаңа желіге қосылды, ол Сент-Джон өзенінің шығыс жағалауына және Хартлендке дейін созылды. NBR-дің соңғы ірі кеңейтуі 1883 жылы Еуропалық және Солтүстік Америка теміржолының (E&NA) "Батыс тармағын" және Фредериктон тармақ теміржолын сатып алған кезде болды. "Батыс тармағы" желісі 1865-1869 жылдары Сент-Джонға қарама-қарсы Сент-Джон өзенінің батыс жағындағы Саут-Бейден Сент-Круадағы халықаралық шекараға дейін салынды. Фредериктон тармақ теміржолы 1867-1869 жылдары Хартс Миллден Фредериктонға дейін салынды.

Канадалық Тынық мұхит темір жолының сатып алуы

1886 жылдан бастап, Канадалық Тынық мұхиты темір жолы Монреальдің шығысына қарай кеңеюді көздеді. Оңтүстік Онтариодағы кеңеюдің көп бөлігі сияқты, CPR жаңа желілерді салудың орнына, бар желілерді сатып алуға немесе жалға алуға ұмтылды. CPR президенті Джордж Стивен, NBR акционері Гибсонмен бірге, CP жүйесін Нью-Брансуикке немесе Нова-Скотияға жеткізіп, Маритайм аймағындағы порттарға қол жеткізуді мақсат етті. 1886 және 1888 жылдар аралығында CPR «Қысқа желі» деп аталған Мэн штатындағы Халықаралық темір жолды салды. Бұл темір жол Квебектің Шығыс қалашықтары мен Мэн штатының Маттавамекегтегі (Еуропалық және Солтүстік Америка темір жолының «Мэн» бөлімінде) Мэн орталық темір жолы арасындағы үзілісті байланыстырды. Mattawamkeag-тен Vanceboro St. Croix-тегі халықаралық шекараға дейін CPR, Maine Central темір жолынан трасса пайдалану құқығын алды. CPR 1890 жылғы 1 шілдеден бастап 990 жылға Нью-Брансуик темір жолын жалға алуға өтініш берді және осылайша Монреальден Сент-Джонға дейінгі басты желі, сондай-ақ NBR филиалдарының Сент-Стивен және Сент-Эндрюс, сонымен қатар Фредериктон және Жоғарғы Сент-Джон өзені аңғарына дейінгі желісі құрылды. Бұл даму CPR-ге Сент-Джон портына қол жеткізуге мүмкіндік берді. 1950 жылдарға дейін Сент-Лоуренс теңіз жолы ашылғанға және кемелер үшін үкіметтік мұзды қирату қызметтері кеңейгенге дейін, Монреаль мұзға толып қалғанда Сент-Джон Атлантика жағалауындағы CPR-дің қысқы порты болып табылды. 1912 жылы үкімет салған және басқарған Ұлттық Трансконтиненталдық темір жолының (NTR) бөлігі Монктон мен Левис арасында ашылды. NTR-нің бір бөлігі Canadian Pacific-тің бастапқы NBR тар жол темір жолымен шамамен сәйкес келіп, Cyr (Гранд-Фолс-тан солтүстікке қарай) мен Сент-Джон өзенінің шығыс жағалауындағы Эдмундстон аралығында орналасқан. 1930 жылдары CPR бұрынғы NBR-дің Cyr мен Iroquois (Эдмундстоннан шамамен 2 км шығысқа қарай) арасындағы 42 км (26 миль) бөлігін тоқтатты және 1918 жылы NTR біріктірілген Канада Ұлттық темір жолдары арқылы трасса пайдалану құқығын алды.

CPR арқылы кеңейту

1890 жылы NBR-ді сатып алғаннан кейін CPR жүйеге бірнеше кеңейтулер енгізді. Бұл желілер CPR-мен жеке компаниялар ретінде сатып алынды және NBR компаниясына біріктірілмеді:

Тобик аңғары темір жолы – Бұл желі 1891 және 1894 жылдар аралығында Перт қаласында CPR (бұрынғы NBR) желісімен қосылысынан бастап Тобик өзенінің оңтүстік жағалауымен Тобик аңғарына дейін салынды. 1897 жылы CPR сатып алды.

Central Railway – Бұл желі 1886 және 1913 жылдар аралығында бірнеше компаниялар тарапынан кезең-кезеңмен Саут-Девондағы CPR (бұрынғы NBR) желісімен қосылысынан бастап Гранд-Лейк көлінің солтүстік жағалауындағы Чипман қаласына және оңтүстікке қарай Нортон қаласындағы Аралық колониялық темір жолына дейін салынды. 1913 жылы CPR сатып алды.

Саутгемптон темір жолы – Бұл желі 1911 және 1912 жылдар аралығында Миллвилл маңындағы CPR (бұрынғы NBR) желісімен қосылысынан бастап Отис қаласындағы Сент-Джон өзеніне дейін салынды. 1912 жылы CPR сатып алды.

Карлтон, Сент-Джон қалалық филиалы темір жолы – Бұл желі 1870 және 1871 жылдар аралығында «Батыс кеңейту» желісімен Фэрвиллден (Ланкастердің бөлігі) Сент-Джон портының батыс жағына дейін салынды. 1885 жылы Реверсинг Фоллс теміржол көпірі ашылғаннан кейін 1890 жылдары CPR компаниясы сатып алды.

Grand Southern Railway – Бұл желі 1876 және 1881 жылдар аралығында Ланкастердегі «Карлтон, Сент-Джон филиалының темір жолымен» қосылысынан бастап Сент-Стефан қаласына дейін, Елмвуд және Сент-Стефан маңындағы NBCR желісімен байланыса салынды. 1911 жылы CPR сатып алды.

NBR-ді K.C. Irving-ке сату

1940 жылдары CPR Нью-Брансуикте теміржолға тиесілі емес мүлікті азайтуға ұмтылып, К.С. Ирвингпен келісім жасасты, нәтижесінде NBR толығымен оның орман шаруашылығы еншілес компаниясы J.D. Irving Limited-ке сатылды. CPR теміржол жолдары мен басқа да жер үстіндегі активтерді J.D. Irving Ltd-ден жалға алды, ол жерді, соның ішінде теміржол өту құқығын иеленді. Осылайша, Ирвинг Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде провинциядағы ең ірі ағаш қорын бақылауға алды, сол кезде JDI қорғаныс тапсырыстары бойынша, әсіресе de Havilland Mosquito ұшағын құрылысына арналған шпонды жеткізу үшін маңызды келісімдер жасады.

КГР-мен тастау

1988 жылы, жол жүргішілер санының азаюын негілдеп, CPR Монреальдің шығысындағы барлық желілерін Canadian Atlantic Railway (CAR) деп аталатын жаңа ішкі маркетинг және бизнес бөлімшесіне біріктірді. 1988 жылдан бастап 1993 жылға дейін CAR бұрынғы NBR жүйесінің көп бөлігін жабу процесін бастады, себебі жол жүргішілер саны төмендеді, ал 1987 жылғы көктемгі су тасқыны мен мұз үйірмелері салдарынан Вудсток және Перт-Эндовердегі көпірлер қирады. 1994 жылы CAR желісі қысқа аралықта жұмыс істейтін операторларға сатылғанда CPR Монреальдің шығысындағы операциялардан толықтай бас тартты. Бастапқы NBR жүйесінің жалғыз қалдығы – Grand Falls қаласында Canadian National компаниясы басқаратын қысқа кезең.

Холдингтік компания ретінде жалғасу

J.D. Irving Ltd. компаниясы осы күнге дейін NBR-дің меншігін сақтап келеді. NBR екі түрлі, бірақ бір-бірімен байланысты қызмет етеді:

Ол жерді ұстау компаниясы ретінде жұмыс істейді, 1941 жылы CPR компаниясы К.С. Ирвингке сатқан кезде NBR құрамына кірген Жаңа Брансуиктегі темір жол құқықтары мен ағаш ресурстарын иеленеді. NB&M Railways J.D. Irving Ltd. компаниясының "Irving Transportation Services" бөлімшесіндегі әртүрлі темір жол еншілес компаниялары үшін темір жол холдингі ретінде жұмыс істейді; оларға Нью-Брансуик Оңтүстік темір жолы, Шығыс Мэн темір жолы және Мэн Солтүстік темір жолы кіреді.