Кіріспе
Корейлік жекпе-жек өнері Хва Ранг До (hangul=화랑до), сондай-ақ "Гүлді рыцарлар жолы" деп белгілі, 1960-шы жылдары Джу Банг Ли және оның інісі Джу Санг Ли еңбек еткен толыққанды корей жекпе-жегі. Оның назар аударатын бірнеше саласы бар, олар: қолмен соққы беру, қару қолдану, лақтыру және қарсыласты жерге түсіру; жердегі күрес; түрлі медитациялық тәжірибелер; зиялы және мінездік қалыптасу; сондай-ақ өнер және мәдениет саласындағы ізденістер.
Hwa Rang Do (hangul=화랑도), also known as "The Way of the Flowering Knights", is a comprehensive Korean martial art that was developed in the 1960s by Joo Bang Lee and his brother Joo Sang Lee. It has multiple areas of focus, including stand up fighting with open hand striking, weapons, throws and takedowns; ground fighting; various types of meditative practices; intellectual and character development; and artistic and cultural pursuits.
Ежелгі Хваранг
Хва Ранг До өнері үш патшалық дәуірінде қазіргі Оңтүстік Корея аумағындағы Силла патшалығының буддалық элиталық жастар ұйымының құрметіне аталған. Хваранг (화랑; 花郎) деп белгілі болған бұл жастар саясат, мемлекеттік қызмет және әскери міндеттерде маңызды рөлдерді атқару үшін ерте жасынан тәрбиеленді. Бұл тұлғалар қана патшалық отбасы мен аристократиядан таңдалып алынды және Nangdo (Rang do: 낭도; 郎徒) деп сипатталған қара халықтың өкілдерін басқарды. Бұл ұйым түрлі атаулармен Корей әулетінің кезеңіне дейін сақталды, содан кейін Жосон әулетінің басында ресми түрде таратылды.
Қазіргі заманғы өнердің негізін қалау
Хва Ранг Доның қазіргі заманғы жекпе-жек өнерін екі корей ағайынды, Джу Банг Ли мен Джу Санг Ли құрды. Олар жас кезінде әкесінен дзюдо және кумдоны үйреніп, жекпе-жек өнерін оқытуды бастады. 1942 жылы әкелері жергілікті тұрғындарда Суам Доса деп белгілі монахпен келісім жасап, ұлдарын дәстүрлі корей мәдениетіне тәрбиелеуді тапсырды. Суам Доса өзінің дәстүрінің түбі ежелгі Хварангқа жететінін айтты және оны Ым Ян Квон (음양권; 陰陽拳) деп атады. (Ескеріңіз, "Доса" - оның лақабы, есімі емес. Ол шамамен "усақ-түйек білетін шебер" деген мағынаны білдіреді.) Джу Банг Ли мен оның інісі Джу Санг Ли Корей соғысы басталар алдында Кангвон провинциясындағы (Солтүстік Корея) Согвангса ғибадатханасында Суам Досамен бірге жаттықты. Содан кейін коммунистік әскерден қашу үшін олар оңтүстікке қашып кетті. Ли отбасы Сеулге көшіп келді, ал Суам Доса, Ли отбасының сөзінше, Одай тауына қоныс аударды. Ли ағайындылар 1950 жылға дейін, отбасы Даэгу қаласына көшкенге дейін Суам Досамен жаттығуларын жалғастырды. Олардың жаттығуларын жалғастыру үшін тым алыс болғандықтан, аймақтағы жергілікті жекпе-жек өнер қауымдастықтарына қатыса бастады. Сол жерде олар Дайто-рю Айки-дзюцу шебері, қазіргі заманғы хапкидоның негізін қалаушы Чой Ён Сульмен танысты. Олар 1950 жылдар бойы Чоймен бірге жаттығып, 1960 жылдардың басында Сеулде хапкидо оқытушыларының тізіміне енді. Шамамен 1960 жылы Ли ағайындылары Кук Суль Вонның негізін қалаушы Су Ин Хюкпен байланыс жасады. Олардың Су Ин Хюкпен араласуы 60-жылдардың ортасында аяқталды, ал Ли ағайындылары 1968 жылға дейін хапкидо қауымдастығында жұмыс істей берді. 1968 жылы Суам Доса қайтыс болып, "До Джу" атағын Джу Банг Лиге қалдырды және оны осы атақтың 58-ші тікелей иегері деп таныды. Содан кейін ағайындылар барлық жекпе-жек өнер білімдерін жинап, Хва Ранг До оқу бағдарламасын жасады. Олар "Хва Ранг До" атауын хапкидо қауымдастығымен байланысы жоқ жеке құрылым ретінде орнатып (мектебінің бұрынғы атаулары Хваранг Квон және Хваранг Хапкидо болған), Хваранг ілімдерін жалғастырды. 1969 жылы Джу Санг Ли мектеп ашу үшін АҚШ-қа көшіп кетті, ал 1972 жылы Джу Банг Ли оны қуып желіп, Хва Ранг Доның әлемдік штаб-пәтерін өзімен бірге алып кетті.
Америкадағы алғашқы күндер
1970 және 1980 жылдары Хва Ранг До Калифорния және іргелес штаттарда кеңінен тарады, сонымен қатар халықаралық жекпе-жек өнері сахнасында танымал болды. Джу Банг Ли және Джу Санг Ли АҚШ-тың оңтүстік-батысында, әсіресе Калифорния мен Аризонада, «Бұл керемет!» және «Белгісіз күштер» телешоуларында демонстрациялық өнер көрсетті. Ерекше айта келерлік жайт, Вьетнам соғысының ардагері Майкл Эханис (1950-1978) сияқты Ли ағайындарынан оқыған Хва Ранг До шәкірттері АҚШ Армиясының рейнджерлері мен арнайы күштерімен Хва Ранг Доның байланысын қамтамасыз етіп, осы арқылы өнердің жаттығуларына сенімділік арттырды. Сонымен қатар, Хва Ранг До ұсынып отырған мүмкіндіктерге қызығушылық танытқан көптеген жекпе-жек өнерінің шеберлері осы кезеңде пайда болды. Олардың ішінде Грейсила Касильяс есімді шебер де бар, ол Хва Ранг Дода қысқа ғана уақыт жаттығып, кейін Кемпо Каратэмен айналысып, кәсіби толық контактілі Каратэден әлем чемпионы атанған алғашқы әйел спортшы болды. 1980 жылдардың басынан 1990 жылдарға дейін Хва Ранг До АҚШ-та және Оңтүстік-Шығыс Тынық мұхиты аймағында дамыды. Джу Банг Лидің ұлдары Генри Тэджон Ли және Эрик Тэхьюн Ли АҚШ және Еуропа бойынша жекпе-жек өнері көрмелерінде өнер көрсетіп, көзге түсті. Генри Тэджон Ли Оңтүстік Калифорниядағы колледж клубтарында Хва Ранг Доны кеңейтуге де белсенді қатысты, «Колледждер аралық Хваранг қоғамын» құрды. Бұл қоғам 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың басына дейін жұмыс істеді. Олардың басты мақсаты колледж студенттерін Хва Ранг Домен таныстыру және колледж ортасында бірлестік пен бауырластық сезімін қалыптастыру болды. 1990 жылдардың басында АҚШ-тың басқа университеттері де өздерінің колледж клубтарын құру үшін Колледждер аралық Хваранг қоғамын үлгі етіп алды, әсіресе қара белбеу иелері студент болып оқыса немесе профессорлар болып жұмыс істейтін жағдайларда, осы қоғамның мақсаттарымен үйлесімді болды.
Өзгеріс пен даму уақыты
Хва Ранг До 1990 жылдар мен жаңа мыңжылдыққа қадам басқанда, жас ұрпақ өнерге өзінің үлесін қоса бастады. 1990 жылдары Хва Ранг До мектептері АҚШ және Оңтүстік-Шығыс Тынық мұхитында өсіп-дамығанмен қатар, Еуропаға тарала бастады. Ли отбасының 1980 жылдардағы Еуропадағы көрсетулері, сондай-ақ Джу Банг Лимен жаттығу үшін келген студенттердің арқасында Италия, Нидерланды және Германия сияқты елдерде мектептер ашылды. Генри Тэджон Ли көптеген сапарлардың нәтижесінде осы дамуға белсенді қатысып, Еуропадағы өсім мен дамуға көмектесу үшін Еуропаға барып келді. Бүгінде Италияда Хва Ранг Доның әлемдегі ең ірі орталықтарының бірі орналасқан, онда ондаған академиялар мен клубтар бар. 1990 жылы Дүниежүзілік Хва Ранг До қауымдастығы жаңа студенттерге спорттық атмосферада дағдыларын үйренуге және дамытуға көмектесетін кіріспелік бағдарламаны ұсынды. Бағдарлама "Тэ Су До" (Жауынгер рухының жолы: 태수도; 太手道) деп аталды. Тэ Су Додан сабақ алатын студенттер тепкілеу және ұрудың негізгі қағидаларын үйренеді. Олар сонымен қатар бастауыш деңгейіндегі лақтырулар, құлаулар және жердегі күреске де танысады. Тэ Су Додағы қара белбеудің деңгейі, Те Квон До және Каратэ сияқты басқа жекпе-жек өнеріндегі қара белбеумен бірдей сапаға ие. Студент қара белбеу алғаннан кейін, Хва Ранг Доның түстер тізімінде құрметті сары белбеуге ие болады. 2005 жылы Генри Тэджон Ли Хва Ранг До ішіндегі қолданбалы бағдарламаларды кеңейту және дамыту бойынша жұмыстарға жетекшілік етті, осы арқылы студенттерді кеңірек жауынгерлік өнер қауымдастығымен бәсекелесуге дайындап, негізгі материалдың көптеген аспектілерін түсінуді арттырды. Готоги: Нақты күрес шеберлігі (고투기; 固鬪技): Готоги – бұл студенттерге жердегі күрестің, қарсыласты бақылаудың, лақтырулар мен құлаулардың және бәсекелестік ортада тұтқындаудың негіздерін үйрету үшін енгізілген күресу бағдарламасы. Гумтоги: Қылышпен күрес шеберлігі (검투기; 劍鬪技): Гумтоги – корей Кумдосына ұқсас, бірақ аяқпен соққылар мен айналу шабуылдары бар қылышпен күресу бағдарламасы. Гумтогиге қатысатын студенттер Кумдода қолданатын жабдықтарға ұқсас жабдықтарды пайдаланады, бірақ аяқтарды қорғау үшін қосымша бронь қосылады. Жарыстарда ұзын қылыш (жукдо) және екі қылыш (ссанг кум) қолданылады. Бонгтоги: Таяқпен күрес шеберлігі (봉투기; 棒鬪技): Бонгтоги – бұл студенттерге ұзын таяқпен (Джанг Бонг) және екі орташа таяқпен (ссанг бонг) бәсекелестік ортада қалай күресуге болатынын үйренуге мүмкіндік беретін таяқпен күресу бағдарламасы. Бонгтогиде жаттығудан өтетін студенттер Гумтогиде жаттығудан өтетін студенттермен бірдей форма киеді және бронь тағады. Академиялардағы инструкторлардың біліктілігіне байланысты кейбір бағдарламаларға басқаларына қарағанда көбірек мән беріледі. Дегенмен, бұл бағдарламалар WHRDA лицензиясы бар барлық академияларда стандартты болып табылады.
2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Мектепке байланысты, Хва Ранг До академиялары мен клубтары өнердің дәстүрлі аспектілеріне жақын болып, негізгі материалға және дәстүрлі өзін-өзі қорғауға көбірек назар бөледі, немесе кеңейтілген қолданбалы бағдарламаларды қабылдап, бәсекелестік спорт ортасында өз дағдыларын жетілдіруге тырысады. Дегенмен, көптеген клубтар мен академиялар екеуінің арасында тепе-теңдік табуға ұмтылады. WHRDA спорттық қолданыстарды дамытуды жалғастырды, Gotoogi, Gumtoogi және Bongtoogi бағдарламаларының сапасын арттырды, сондай-ақ Yongtoogi (Батыл күрес шеберлігі: 용투기; 勇鬪技) деп аталатын жаңа спарринг бағдарламасын енгізді. Yongtoogi 2012 жылы таныстырылды және барлық Hwa Rang Do түсті және қара белбеулер үшін стандартты спарринг түріне айналды. Yongtoogi толық раундты, жартылай контактілі спаррингтен, кикбоксингтен, лақтырулардан және жердегі бағынышқа беруден тұрады. 2011 жылы World Hwa Rang Do Association 501c3 коммерциялық емес ұйым мәртебесіне үмітткер болды. "Дүние жүзіндегі гуманитарлық жұмысымызды кеңейту ниетіміз осы өзгеріске әкелді", - деді Дүниежүзілік Хваранг До қауымдастығының президенті, Грандмастер Тэджон Ли. WHRDA мүшелерінің көптегені қоғамдық өзін-өзі қорғау семинарларына, Бейбітшілік корпусы сияқты гуманитарлық ұйымдарға, сондай-ақ осы мақсатқа көмектесу үшін жергілікті және халықаралық деңгейдегі басқа да тәуелсіз гуманитарлық миссияларға қатысады.
Медитациялық және емдік әдістер: Ки Гонг және Ин Суль
Хва Ранг До, жауынгерлік өнермен қатар, түрлі функциялары бар дәстүрлі корей медитациясының әртүрлі түрлерін және Азия медицинасына алғашқы танысуды да қамтиды. Медитация әдістері белсенді (Ян) және пассивті (Ум) түрлерге бөлінеді.
Белсенді медитация: Янг Ки Гонг
Белсенді медитация практикалары практиканттарға изометриялық жаттығулар арқылы физикалық күшті, икемділікті және назар шоғырландыру қабілетін арттыруға көмектесу үшін жасалған. Оқу жоспарында 7 түрлі әдіс пайдаланылады.
Пассивті медитация: Ум Ки Гонг
Пассивті медитация практикалары практиканттарға ойды шоғырландыруға, сабырлылықты дамытуға және денеге демалыс сыйлауға көмектесу үшін жасалған. Бұл практикалар корей буддистік және даосистік медитация практикаларымен ұқсас, олар даосистік философиядағы 5 элементті бейнелейтін 5 түрлі позалар немесе мантраларды қамтиды.