Кіріспе
Вьетнам тілінің фонетикасы
Вьетнам тілінің фонетикасында 19 дауыссыз фонема бар, Вьетнамның оңтүстік диалектінде 5 қосымша дауыссыз фонема, ал солтүстік диалектінде 4 фонема қолданылады. Вьетнам тілінде сондай-ақ 14 дауысты ядро және тілді түсіну үшін маңызды 6 тон бар. Вьетнам тілінің тонды айтылуының бұрынғы түсіндірмелері кіретін және шығатын тонды "жіті" және "салмақты" деп ажыратқан. Бұл мақала вьетнам тілінің дыбыстық жүйесін, оның ішінде фонетикалық және фонетикалық ерекшеліктерін техникалық тұрғыдан сипаттайды. Екі негізгі вьетнам тілінің нұсқасы – Ханой және Сайгон, олардың арасында шамалы айырмашылықтар бар, төменде сипатталған.
Ханой әріптері
d, gi және r әрпінің барлығы «ч» болып айтылады, ал ch және tr әрпінің екеуі де , x және s әрпінің екеуі де болып айтылады. Кейбір ауылдық сөйлеушілер мен жане біріктіріп , деп айтады, бірақ бұл стандартты деп есептелмейді. Қарыз сөздерде ол әрқашан болып айтылады: va li. Тарихи тұрғыдан алғанда, ch мен tr, сондай-ақ x мен s арасында ерекшелік жасалған. Дегенмен, көптеген сөйлеушілерде бұл екі жұп бірігіп келеді және сәйкесінше болып айтылады. Бұлжымас сөйлеуде , , , және кейде айтылады. Алайда, ол ажыратылып, сәйкесінше , , , болып айтыла бастады, әсіресе ресми сөйлеуде немесе мәтін оқығанда. Оңтүстік сөйлеуде фонема , вьетнам тілінде әдетте әріппен белгіленеді, оның бірнеше түрлері бар. Ол ретрофлекстік үнді, альвеолярлық үнді, велярлық үнді [ɣ], тіл ұшының жуық жақындасуын [j] немесе діріл түрінде кездесуі мүмкін.
Some rural speakers merge and into , although this is not considered standard. In loanwords, it is always pronounced : va li
Historically, a distinction is made between ch and tr , as well as between x and s However, in many speakers, these two pairs are becoming merged as and respectively. In informal speech, , , , and sometimes are pronounced However, it is becoming distinct and pronounced as , , , respectively, especially in formal speech or when reading a text. In southern speech, the phoneme , generally represented in Vietnamese linguistics by the letter , has a number of variant pronunciations. It may occur as a retroflex fricative , an alveolar fricative , a velar fricative [ɣ], a palatal approximant [j], or a trill .
Соңғылардың бірігуі
Вьетнам тілінің Ханойда қолданылатын түрі орта вьетнам тілінен сақталған соңғы дыбыстарды адал түрде сақтаса, Хо Ши Мин қаласында қолданылатын түрі соңғы дыбыстарында күрт өзгерістерге ұшырады. -мен аяқталатын ұйқастар, сәйкесінше, -мен аяқталатын ұйқастармен біріктірілді, сондықтан олар әрқашан қысқа алдыңғы дауыстылардан кейін сәйкесінше айтылады (тек «нь» алдында болған жағдайда). Дегенмен, олар әрқашан басқа дауыстылардан кейін айтылады. Дөңгелектелген дауыстылардан кейін көптеген сөйлеушілер еріндерін жауып, яғни «о» деп айтады. Әйтпесе, кейбір оңтүстік тілдерінде «ч» және «нь» дыбыстарын формальды сөйлеуде ерекшелейді, бірақ дауыстылардың соңында «ч» және «нь» дыбыстарын «о» деп айтатын оңтүстік тілдері жоқ.
Алты тоналды талдау
Тонның фонетикалық тұрғыдан қалай іске асырылатынына қатысты сөйлейтін адамдар арасында көптеген айырмашылықтар бар. Вьетнам тілінің ірі географиялық аймақтарда (солтүстік, орталық, оңтүстік) қолданылатын диалектілерінің және осы ірі аймақтар ішіндегі шағын айырмашылықтардың (мысалы, Ханой мен басқа солтүстік диалектілері) арасында езгешеліктер кездеседі. Бұған қоса, жеке адамдар арасында да айырмашылықтар байқалады. Тонның іске асырылуының қалған егжей-тегжейлерін және сөйлейтін адамдар арасындағы айырмашылықтарды анықтау үшін тағы зерттеулер қажет.
Оңтүстік сорттары
Тоналық атауы Тоналық ID Vni/telex/Viqr сипаттамаChao Тоналық контур Диакритикалық мысалQuảng NamBình Địnhngang "жазық" A1 [default] ортаңғы жазық деңгей ˦˨ (42)˧ (33)˦ (44)◌ba ('үш') huyền "терең" A2 2 / f / ` төмен түсетін ˧˩ (31)˧˩ (31)˧˩ (31)◌̀bà ('ханым') hỏi "сұрау"C1 3 / r / ? орта түсетін көтерілетін ˧˨˦ (324)˧˨˦ (324)˨˩˦ (214)◌̉bả ('у') ngã "құлау"C2 4 / x / ~◌̃bã ('қалдық') sắc "өткір" B1 1 / s / ' жоғары көтерілетін ˦˥ (45)˦˧˥ (435) (35)◌́bá ('әкім') nặng "салмақты" B2 5 / j / low falling rising ˧˨˧ (323)˦˧˦ (313) ˨˩˨ (212)◌̣bạ ('кездейсоқ')
In Southern varieties, tones ngang, sắc, huyền have similar contours to Northern tones; however, these tones are produced with normal voice instead of breathy voice. The nặng tone is pronounced as low rising tone (12) [˩˨] in fast speech or low falling rising tone (212) [˨˩˨] in more careful utterance. The ngã and hỏi tone are merged into a mid falling rising (214) [˨˩˦], which is somewhat similar to the hỏi tone of the non Hanoi Northern accent mentioned above. This merged hỏi ngã tone is characteristic of Southern Vietnamese accents.
Оңтүстік диалектілерде ngang, sắc, huyền тоннары Солтүстік тонндарымен ұқсас контурларға ие; алайда, бұл тоннар демімен айтылатын емес, қалыпты дауыспен шығарылады. nặng тоны жылдам сөйлеуде төмен көтерілетін тон (12) [˩˨] немесе сақтықпен айтқанда төмен түсетін көтерілетін тон (212) [˨˩˨] ретінде айтылады. ngã және hỏi тоннары ортадан төменге көтерілетін (214) [˨˩˦] болып біріктіріледі, бұл жоғарыда аталған Ханойлық емес Солтүстік акценттің hỏi тонына шамалы ұқсас. Бұл біріктірілген hỏi ngã тоны Оңтүстік Вьетнам акценттеріне тән.
In Southern varieties, tones ngang, sắc, huyền have similar contours to Northern tones; however, these tones are produced with normal voice instead of breathy voice. The nặng tone is pronounced as low rising tone (12) [˩˨] in fast speech or low falling rising tone (212) [˨˩˨] in more careful utterance. The ngã and hỏi tone are merged into a mid falling rising (214) [˨˩˦], which is somewhat similar to the hỏi tone of the non Hanoi Northern accent mentioned above. This merged hỏi ngã tone is characteristic of Southern Vietnamese accents.
Солтүстік-орталық және орталық сорттары
Солтүстік-орталық және Орталық вьетнамдық диалектілер әуендік қасиеттері жағынан шамалы ұқсас, бірақ Солтүстік-орталық диалект аймағының ішінде маңызды айырмашылықтар бар. Кейде (басқа провинциялардан келген адамдар) Нге Ан тұрғындары барлық әуенді "нặng" әуені ретінде айтады делінеді.