Кіріспе

Құс түрлері

Қалқалы көгершін (Ocyphaps lophotes) Австралияның негізгі бөлігінде, алыс солтүстік тропикалық аймақтарынан басқа жерлерде кең таралған құс. Австралияда тек екі көгершін түрінің ғана басында тік шоқ бар – қалқалы көгершін мен тік шоқты көгершін. Қалқалы көгершін осы екі түрдің ішінде ірілеу. Қалқалы көгершін кейде «жоғарғы шоқты көгершін» деп те аталады, бұл атау Шығыс Австралиядағы қызғылт шоқты Лофолаим антарктикуспен ортақ.

Таксономия

Түрді 1822 жылы Темминк сипаттады; ол 1842 жылы Г. Р. Грей белгілеген Ocyphaps туысының жалғыз түрі. Екі түршесі мойындалады: O. l. lophotes, континенттің оңтүстігінде кездесетін атау түршесі; және O. l. whitlocki, Батыс Австралияның орталық және солтүстік аймақтарында кездеседі. Бұл таксон осы аймақтарда құс үлгілерін маңызды жинаған Ф. Лоусон Уитлоктың құрметіне аталған. Бұл түр Geophaps туысымен байланысты болуы мүмкін, әсіресе Geophaps plumifera түрімен. Түрдің басқа да көп қолданылатын атаулары, қыртысты немесе шошақты көгершіннен өзге, оны қола қанатты немесе қарапайым көгершін деп сипаттайды, сондай-ақ қыртысымен де ерекшеленеді.

Сипаттама

Қаңқалы көгершіннің ұзындығы 30–34 см (12–13,6 дюйм) аралығында болады. Түсі сұр, бірақ қоңыр, қызғылт және жасыл реңдерімен араласқан. Басының үстінде қауырсынды, бірақ жұқа қара тікенегі бар. Ол тікенегін тік ұстап жүреді. Көздің айналасындағы тері ашық қызғылт сары түсті. Қанаттарында қара жолақтар бар және қола түстес, ал бас қауырсындарында қоңыр, күлгін, көк және жасыл түстердің жылтыр нүктелері кездеседі. Жасы келмеген құстардың түсі солғын, қанаттарында қола түс байқалмайды. Бұл құстарды көбінесе екі түрлі дене бітімімен кездестіруге болады – жұқа немесе семіз. Қаңқалы көгершіннің аталығын немесе аналығын оның қауырсыны бірдей болғандықтан ажырату өте қиын. Қорқып қалғанда, қаңқалы көгершін ерекше сыбызғыдай дыбыс шығарып, әуеге көтеріледі, бұл дыбыс қанаттағы өзгертілген бас қауырсынынан өтетін ауа ағынынан туындайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл көгершіндер жеңіл орманды далаларда, ауылдық және қалалық аймақтарда кездеседі, бірақ оларды су арналарында, шаруа қожалықтарының бақшаларында, мал жайылымдарында, спорт алаңдарында және гольф алаңдарында да көруге болады. Елді мекендер пайда болғаннан бері жайылымдық жерлердің көбейгеніне байланысты олардың таралған аймағы тез кеңейді (бұрын олар тек ішкі және Батыс Австралияда ғана кездесетін). Дәнді азықтарды іздеп, олар дәнді дақылдар өсірілетін аймақтарға бейімделген, көбінесе Echium plantagineum зиянды шөбімен қоректенеді.

Мінез-құлық

Олардың ең ерекше мінез-құлқы – ұшып кетер кезде қанаттарының соққылап, сыбызғыдай дыбыс шығаруы. Бұл, ең болмаса, жыртқыштардың назарын қанаттағы құстарға аудару үшін, ал жерде қалған құстардан бұрғытып, басқа көгершіндерге ескерту ретінде беріледі. Құстар қонғанда, құйрықтары жоғары көтеріледі, ал ұшу жолдары дақты тасқын көгершіннің ұшу жолдарына ұқсас. Олар өте әлеуметтік және әртүрлі топтарда кездеседі. Адамдармен байланыста болғанда олар өте үйіршіл болады.

Өсіру

Олар жыл бойы көбейеді, бірақ жылы айларда осы процесс жиірек кездеседі. Аталықтары аналықтарына жақындап, күрделі жұптасу биін бастайды; олар денелерін жоғары-төменге қозғайды, әр қозғалыспен қанаттарын жапқыштай ашып-жабады. Бұл би дене қозғалыстарымен синхронды жұмсақ ысқырықпен сүйемелденеді. Егер аналыққа қызығушылық болса, ол еркек жақындағанда көбінесе қозғалмай тұрады, жұптасуға дейін. Ұя салу көбінесе бұталардың немесе ағаштардың арасында жүзеге асады. Ұялар әдетте талдардан құралған алаңқай болып келеді. Олар екі сопақ, ақ, жылтыр жұмыртқа туады. Жұмыртқалар әдетте, салынғаннан кейін 3 аптадан соң жарылады. Екі ата-ана да жұмыртқаларды күтіп жатыр.