Кіріспе

Орбиталық механикада орташа қозғалыс (n арқылы белгіленеді) – дененің бір орбитаны аяқтауы үшін қажетті бұрыштық жылдамдық, егер ол тұрақты жылдамдықпен дөңгелек орбитада қозылса және осы дөңгелек орбита нақты дененің өзгермелі жылдамдықпен жүретін эллипстік орбитасымен бірдей уақытта аяқталса. Бұл ұғым үлкен, массивті денеге айналатын кішкентай денеге немесе ортақ масса ортасы бойынша айналатын екі салыстырмалы түрде бірдей өлшемді денеге де бірдей қолданылады. Теориялық тұрғыдан және екі дене қозғалысының жағдайында номиналды түрде орташа болғанымен, практикада орташа қозғалыс нақты денелердің орбиталары үшін уақыт бойынша орташа емес, себебі олар тек екі денелік шартқа жуықтайды. Керісінше, бұл дененің үнемі өзгеріп, бұзылатын орбитасының қазіргі гравитациялық және геометриялық жағдайларынан есептелген, жоғарыда аталған шарттарға сәйкес келетін сәттік мән. Орташа қозғалыс дененің орбитадағы орнын алғашқы есептеулерде, мысалы, орбиталық элементтер жиынтығынан анықтауда нақты орбиталық жылдамдыққа жуықтау ретінде қолданылады. Бұл орташа орынды Кеплер теңдеуі арқылы нақты орынға дейін жетілдіруге болады.

Анықтама

Орбиталық кезеңді (дене бір орбитаны аяқтауға кеткен уақыт аралығы) P деп, уақыт өлшемдерімен анықтаймыз. Орташа қозғалыс – бұл бір толық айналымды осы уақытқа бөлгенде шығатын шама, яғни,

радианы бірлік уақытқа, градус бірлік уақытқа немесе айналым бірлік уақытқа шаққандағы өлшемдермен беріледі. Орташа қозғалыс шамасы нақты гравитациялық жүйенің ерекшеліктеріне байланысты. Көп массалы жүйелерде денелер Ньютонның жалқы тартылыс заңына сәйкес жылдам қозғалады. Сондай-ақ, бір-біріне жақын орналасқан денелер де жылдам қозғалады.