Кіріспе

Венгр тіліндегі интернет порталы Index.hu – венгр және халықаралық жаңалықтарды қамтитын венгр жаңалықтар сайты. 2018 жылы күніне орташа есеппен 1,5 миллион оқырманмен ең көп таралған венгр сайты болды. Сайттағы мақалалардың көп бөлігі венгр тілінде жазылса да, Index әр апта сайын бірнеше мақаланы ағылшын тілінде жариялайды.

1995-1999 жылдар: Интернетке

Индекстің алдыңғысы Internetto (көбінесе iNteRNeTTo деп аталады) 1995 жылы венгр социологы Андрас Ньиро құрды, ол сонымен қатар веб-сайттың бірінші бас редакторы болды. Internetto тез танымал болды, 1996 жылдың жазында күніне 2000 оқырманға жетіп, негізінен сайттың IT саласына қатысты жаңалықтарды жариялауының арқасында. Internetto-ның алғашқы күндері Törzsasztal деп аталатын сайттың жеке форумы және iNTeRNeTTo.Сегед сияқты бірнеше жергілікті басылымдар іске қосылды. Олар 1995 жылы Diáksziget фестивалінен бастап, оқиғаларды тікелей эфирде жариялаумен тәжірибе жүргізе бастады. 1996 жылы Internetto тобы Internet Expó-ны іске қосты, бұл сол кездегі Венгрияның премьер-министрі болған Гюла Хорн ашқан виртуалды көрме. Бұл, сондай-ақ, Гюла Хорн және Андраш Ловаси сияқты бірнеше көрнекті қоғам қайраткерлерімен тікелей эфирде жүргізілген сұхбаттар Internetto-ның танымалдылығын одан әрі арттырды. Веб-сайттың жылдам өсуіне қарамастан, 1999 жылға қарай Ньиро мен Internetto иелері IDG Hungary арасындағы қарым-қатынас ушығып кетті. IDG Hungary Internetto-ның IT жаңалықтарына ғана назар аударуын қаласа, Ньиро оның тақырыбын кеңейтуді көздеді. IDG басылым қызметкерлеріне Internetto-ны сату немесе тарату мүмкіндігі туралы ресми ескертпе жасады. Олар Internetto-ны 13 долларға сатып алуға ұсыныс жасады және оның бастапқы кодына қол жеткізуді көздеді. Осыған байланысты IDG Hungary Index компаниясына сотқа шағымданып, бірақ сот процесінде жеңіліске ұшырады. Index сондай-ақ Internetto-ның 26 адамнан тұратын редакциялық құрамын толығымен қабылдап алды, бұл Internetto-ны уақытша әрекетсіз қалдырды. Index доменді сатып алып, оны Internetto-ның Index-ке дейінгі кезеңінің архивіне айналдырды. Веб-сайт Internetto кезеңінен бастап өсуін жалғастырып, 2000 жылдың наурызына қарай күніне 50 мыңнан астам қаралымға жетті. Бұл, dot com кризисімен бірге, Index-ті қауіпті жағдайға түсірді. Компанияның қаржылық әлсіздігі оның Origo.hu компаниясымен бәсекелесуіне кедергі келтірді, ал Origo.hu телекоммуникациялық компаниясы MATÁV-тың қаржылық қолдауына ие болды. 2001 жылдың соңына қарай Index-тің қолда бар ақшалай резерві болмады.

2002-2010 жылдар: Инвестициялар, өсудің жалғасуы және Золтан Спедердің келуі

2000 жылы Index акцияларының 33%-ын Гордон Байнайдың Wallis Rt. компаниясы сатып алды, бұл компанияның қаржылық жағдайын жақсартты. Осының арқасында Index жаңа кеңсеге көшіп, әйелдерге арналған Velvet.hu жаңа веб-сайтын іске қоса алды. Velvet жобасы жарнама берушілердің қызығушылығымен туғанмен, айтарлықтай табыс әкелген жоқ. Алайда, Totalcar Origo-ның автомобиль туралы бағанынан озып, тіпті жеке телешоуын ашып, үлкен жетістікке жетті. Бұл жетістік, штатты қысқарту және онлайн жарнама нарығының өсуі компанияның қаржысын тұрақтандырды. 2005 жылдың қаңтарында венгр кәсіпкері Кристоф Нобилис Index акцияларының 49%-ын, ал сәуірде қалған 51%-ын сатып алды. Бұл сатып алу көптеген адамдарды компанияның нақты иесі OTP банкінің вице-президенті Золтан Спедер екендігі туралы ойға жетеледі. 2006 жылы Index акцияларын сатып алған кезде Спедердің қатысуы туралы болжамдар расталды. Осы кезде сайтты күн сайын 400 мың адам қарады. 2006 жылы Index жеке блог платформасын – blog.hu-ді іске қосты. Бұл Index сайтының басты бетін қайта құруға және блог мазмұнына баса назар аударуға әкелді. Сонымен қатар, осы кезеңде Даниель Акс пен Бенс Гаспар Тамас келген кезде Index бейнематериалдарды да баса назарға ала бастады. Бұл 2011 жылдың қыркүйегінде 11 жыл бас редактор болып қызмет еткен Петер Уждің отставкаға келуімен аяқталды. Оның орнына 2000 жылдан бері Index-те жұмыс істеген Зсофи Месарос тағайындалды. Редакторлар Альберт Газда, Ласло Сили және редакторлардың көпшілігі (бір ғана ерекшелік – Гергели Дудас, ол Месарос кеткеннен кейін Index-тің жаңа бас редакторы болды) де қызметінен кетті. 2015 жылы Симиска Орбанмен келіспей қалғаннан кейін және Fidesz-ге жақын бизнесмендер Index-ті сатып алуға қызығушылық танытқаннан кейін, Симиска 2017 жылы опцияны іске қосты, бірақ дереу басқару құқығын Index-тің адвокаты Ласло Бодолай төрағалық ететін қорға берді, осылайша газетке тәуелсіздіктің белгілі бір деңгейін қамтамасыз етті. Бірақ ол көп ұзамай отставкаға кетіп, оның орнына Атилла Тот Сзенеси тағайындалды. 2018 жылы Index-тің маңызды серіктесі Indamedia сатып алынғаннан кейін, Тот Сзенеси оқырмандарға сайтқа жасалатын кез келген шабуыл туралы хабарлау үшін Index-тің негізгі инфрақұрылымынан бөлек "тәуелсіздік индикаторын" жариялады. Index компаниясының тәуелсіздігін сақтау үшін жаппай қаржы жинау науқанын бастады, осы қадамды басқа венгрлік медиа компаниялар да қолдады. 2019 жылдың желтоқсанында Сзаболц Дулл сайттың жаңа бас редакторы болды. 2020 жылдың наурызында Indamedia-ны Fidesz партиясына жақын кәсіпкер және TV2 президенті Миклош Вазили сатып алды. Вазили 2000 жылдардың соңында Index-тің бас директоры болғанмен, бұл жағдай алаңдатуға себеп болды, өйткені оның бұрынғы медиа жобалары көбінесе мазмұн мен көзқарастың өзгеруіне әкелді. Бұл қорқыныш тез арада расталды, өйткені 2020 жылдың 21 маусымында Сзаболц Дулл сайттың журналистерінің көпшілігі қол қойған хатта Index редакциялық тәуелсіздігіне қауіп төніп тұрғанын мәлімдеді. Бұған себеп 2012 жылы газеттен кеткен Index-тің негізін қалаушы Габор Герений жасаған шығындарды қысқарту жоспары болды. Атап айтқанда, бұл жоспар Index редакциясының штатты қысқартуын және журналистердің көпшілігін штаттан тыс жұмысқа ауыстыруды көздеген, бұл редакциялық қызметкерлер үшін өте зиянды болар еді. Төраға Ласло Бодолай бұл талаптарды жоққа шығарып, жоспар жүзеге аспайтынын мәлімдеді. Бодолай сонымен қатар Дуллды Index директорлар кеңесінен шеттетуге рұқсат берді, бірақ оған бас редактор лауазымын сақтауға мүмкіндік берді. Келесі күні бас директор Андраш Пуштай отставкаға кетті. Оның орнына адвокат Зсольт Зёди тағайындалды. Бір аптадан кейін Зёди де қызметтен босатылды. Дуллдың Index бас редакторы лауазымындағы келісімшарты 22 шілдеде тоқтатылды. Осыдан екі күн өткен соң Index қызметкерлерінің басым көпшілігі – 70 адам қызметінен кетті. Қызметкерлердің бір бөлігі "Telex" деп аталатын жаңалықтар сервисін іске қосатынын мәлімдеді.