Кіріспе
Британдық Виргин аралдарының ең үлкені Тортола (/t/ɔr/'/t/oʊ/l/ə/) – Британдық Виргин аралдарының ең үлкен және ең көп халқы бар аралы, Виргин аралдары архипелагының бір бөлігін құрайтын аралдар тобы. Оның жалпы ауданы 23 908 адамды құрайды, ал Road Town қаласында 9 400 адам тұрады. Садж тауы – теңіз деңгейінен ең биік нүктесі. Британдық Виргин аралдары (БВИ) британдық тудың астында болғанымен, АҚШ Виргин аралдары мен Пуэрто-Рикоға жақын орналасқандықтан және олармен жиі сауда байланысы болғандықтан, АҚШ долларын ресми валюта ретінде пайдаланады. Бұл аралда бүкіл әлемде бизнес жүргізетін көптеген офшорлық компаниялар орналасқан. Қаржылық қызметтер ел экономикасының маңызды бөлігін құрайды. 2017 жылдың 6 қыркүйегінде Британдық Виргин аралдары «Ирма» дауылынан ауыр зақымдар шекті. Ең көп қирау Тортола аралында болды. Дауылдан кейінгі бір-екі күндегі жаңалықтардағы жағдай «апатты» деп сипатталды.
the ship
Tortola (/t//ɔr/'/t//oʊ//l//ə/) is the largest and most populated island of the British Virgin Islands, a group of islands that form part of the archipelago of the Virgin Islands. It has a surface area of with a total population of 23,908, with 9,400 residents in Road Town. Mount Sage is its highest point at above sea level. Although the British Virgin Islands (BVI) are under the British flag, it uses the U. S. dollar as its official currency due to its proximity to and frequent trade with the U. S. Virgin Islands and Puerto Rico. The island is home to many offshore companies that do business worldwide. Financial services are a major part of the country's economy. On 6 September 2017, the British Virgin Islands were extensively damaged by Hurricane Irma. The most severe destruction was on Tortola. News reports over the next day or two described the situation as "devastation".
Тарих
Жергілікті дәстүр бойынша, Христофор Колумб осы аралды испан тілінде "көгершін" дегенді білдіретін "Тортола" деп атаған. Шын мәнінде, Колумб осы аралды Санта-Ана деп атады. Голландтық отарлаушылар оны Голландияның бір бөлігі болып табылатын Толен аралының атымен Тер Толен деп атады. Британдықтар билікті алғаннан кейін, атау Тортолаға айналды. Испания патшалығы үшін Кариб теңізіне немесе Батыс Үндістанға екінші сапарында Христофор Колумб қазіргі Британ және АҚШ Виргин аралдары деп аталатын жерлерді көреді. Ол архипелагты 5 ғасырдағы христиан шейіті Әулие Урсуланың 11 мың қызының есімімен атады. Испандықтар аралдарды қоныстандыруға бірнеше рет тырысты, бірақ Қарасақал мен капитан Кид сияқты қақпаштар алғашқы тұрақты тұрғындар болды. 16 ғасырдың соңында голландтықтардың талаптарына қарсы тұрған ағылшыздар Тортола мен оның төңірегіндегі аралдарда тұрақты плантациялық колония құрды. Қоныс аударушылар аралдарды қант құмы өнеркәсібі үшін дамытты, ірі плантациялар жергілікті басшылардан сатып алынған және Атлант мұхиты арқылы тасымалданған африкалықтардың құл еңбегіне тәуелді болды. Алғашқы қоныс аударушылардың көп бөлігі 18 ғасырдың соңында келді: Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін Он үш колонияның лоялистері мұнда Корольдіктің дамуын ынталандыру үшін жер берілді. Олар өздерімен бірге көптеген құлдарды әкелді, олардың саны британдық отарлаушылардан асып түсті. Құлдық жойылғанға дейін қант өнеркәсібі Тортоланың экономикалық тарихында бір ғасырдан астам уақыт бойы үстемдік құрды. 19 ғасырдың басында Ұлыбритания халықаралық құл саудасын тоқтатқаннан кейін, Корольдік теңіз күштері Кариб теңізінде құл тасымалдайтын заңсыз кемелерді ұстау үшін патрульдік тартты. Колония осы кемелерден босатылған африкалықтарды сол кездегі Кингстаун ауданында Тортолаға қоныстандырды. Сент-Филип шіркеуі осы қауымдаста 19 ғасырдың басында Америкадағы ең алғашқы еркін қара шіркеулердің бірі ретінде салынды. 1834 жылы британдық колонияларда құлдық жойылғаннан кейін, плантаторлар тегін еңбекке жалақы төлеп, басқаруға негізделген қант өнеркәсібінен пайда табуды қиын деп тапты. Осы кезде Куба мен Оңтүстік Американың кейбір елдері әлі де қант өнеркәсібінде құл еңбегін пайдаланды. Сонымен қатар, қант өнеркәсібінде өзгерістер болды, Англия мен АҚШ-та қант қызылшасы өсіріліп, бәсекелес өнім ұсынды. Қант өнеркәсібінің төмендеуі кезінде, ақ түсті жер иелерінің көп бөлігі Британдық Виргин аралдарын тастап кетті. 1867 жылы аралды жер сілкінісі мен цунами шапты. 1970-ші жылдардың соңында британдық кәсіпкер Кен Бейтс көрші Анегада аралының көп бөлігін 199 жылға жалға алуға тырысты, бірақ бұл әрекет тоқтатылды. Жергілікті белсенді Ноэль Ллойд бұл жоспарды тоқтатуға мәжбүрлеу үшін наразылық қозғалысын басқарды. Бүгінде Тортоладағы саябақтың бірі Ноэль Ллойдтың есімімен аталады және оның құрметіне мүсін орнатылған.
Ирма дауылы
2017 жылдың 6 қыркүйегінде Тортола аралы «Ирма» дауылынан ауыр зақымдар алды. «Sky News» телеарнасының хабарлауынша, дауылдан кейінгі жағдай мынадай еді: «Тортола аралындағы зақымның ауқымы шынымен де таң қалдырады. Бұл дауылдың қаншалықты күшті болғанын түсіну үшін оны өз көзімен көру керек. Тортоланың шығыс бөлігі соғыс аймағына ұқсайды; бірде-бір ғимарат зақымданбаған жоқ, үйлердің қирандылары, яхталар, көліктер және алып жүк контейнерлері барлық жаққа шашырап жатыр, бұл тек бір аймақ ғана». 8 қыркүйекке дейін Ұлыбритания заң мен тәртіпті қалпына келтіру және әлеммен спутниктік байланыс орнату үшін Корольдік инженерлер мен коммандоларын жіберді. Виргин аралдарының премьер-министрі Орландо Смит Британ Виргин аралдарын (БВА) қайта құру үшін жан-жақты көмек пакетін сұрады. 10 қыркүйекте Ұлыбританияның премьер-министрі Тереза Мэй Кариб аймағына дауылдан зардап шеккендерге көмектесу үшін 32 миллион фунт стерлинг бөлді; Ұлыбритания үкіметі сондай-ақ Британдық Қызыл Крест арқылы халықтан түскен қайырымдылықтарды да теңестіретін болады. Әр аралға қанша сома бөлінетіні туралы жаңалықтарға нақты мәліметтер берілмеді. Британдық сыртқы істер министрі Борис Джонсон 2017 жылдың 13 қыркүйегінде британдық аралдарды қалпына келтіруге көмектесуге Ұлыбританияның міндеттемесін растау үшін Тортолаға сапарлады. Ол Хиросима қаласы атом бомбасына ұшырағаннан кейінгі суреттерді еске түсіргенін айтты.
География
Тортола – ұзын және ені кең таулы арал, ауданы шамамен 4 км² құрайды. Вулкандық белсенділіктің нәтижесінде пайда болған, ең биік нүктесі – Сейдж тауы. Тортола жер сілкінісіне бейім аймақта орналасқан, сондықтан шағын жер сілкінісі жиі болады.
Үкімет
Британ Виргин аралдарындағы Ассамблея палатасы он төрт палата өкілінен тұрады (губернатор, жалпы сайлаудан төрт өкіл және тоғыз округтің әрқайсынан бір өкіл, оның сегізі Торола аралында толық немесе ішінара орналасқан). Британдық үкімділік астында болғандықтан, король губернаторды тағайындайды. Қазіргі губернатор – Джон Рэнкин, ол BVI-дегі Кабинеттің басшысы. Ассамблея палатасын Палата Төрағасы басқарады. Губернатордың орынбасары – Дэвид Арчер, ал Премьер-министр – Эндрю Фахи. Ұлттық демократиялық партия (ҰДП) 2019 жылғы жалпы сайлауда Виргин аралдары партиясына (ВАП) жеңілгенге дейін екі мерзім бойы үкіметте болды. Палатаны басқаратын партия жеті немесе одан көп орынға ие болған жағдайда анықталады.
Спорт
Тортола Кариб теңізіндегі баскетболға арналған ең маңызды орындардың бірі болып табылады, соңғы төрт Кариб баскетбол чемпионатының үшеуін қабылдады. Ат жарысы да Виргин аралдарында кең таралған спорт түрі, ал Тортоланың Эллис Томас Даунс аймақтағы үш жарыс жолының бірі.