Кіріспе

Санникелли – Либерияның Нимба округі мен Санникелли Махн ауданының орталығы. Ол елдің солтүстік-шығысында 07°21'49" N 008°42'40" W координаттарында орналасқан. Қаланың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 420 метр. 2008 жылғы ұлттық халық санағы бойынша, тұрғындар саны 11 415 адамды құрады. Ең көп өкілдік ететін тайпалар – Мано, Гио және Мандинго. Санникелли Йекепа, Ганта, Гбарнга, Каката және Монровияны байланыстыратын топырақты жолда орналасқан. Жаңбырлы маусым мамырдан қазанға дейін, ал құрғақ маусым қазанның ортасынан сәуір/мамыр айларына дейін созылады. Ең суық ай – желтоқсанның екінші жартысы және қаңтардың бірінші жартысы. Басты діндер – христиандық (католиктер, адвентистер, методистер) және ислам. Сондай-ақ, Ехоба куәгерлерін және бірнеше шағын шіркеулерді де кездестіруге болады. Қала кварталдар мен қауымдастықтарға бөлінген (Негізгі көше, Бонна Суа Компоунды, Чарли Кповин қауымдастығы, Вейнпа, Доки кварталы, Дахнлопа, Жануарлар фермасы, Әуежай аймағы 1, Әуежай аймағы 2, Ескі казарма, Жаңа казарма, Гоно кварталы, Флойд аралы, Плумкор қауымдастығы, Жер асты қауымдастығы). Маңызды мәселе – бұрынғы соғысқа қатысушылардың жағдайы, олардың бір бөлігі қайта интеграциялау бағдарламаларынан (DDRR) үміт күтпеді және ауылдық экономикада тұрақты жұмыс табуда қиындықтарға тап болып отыр. Халықтың 2000-нан астам адамы "Jungle Water Group of Investment" либериялық компаниясында жұмыс істейді, бұл компанияны либериялық кәсіпкер Томах С. Флойд аға құрған. Көптеген басқалары коммерциялық мотоциклмен және үшінші сектордағы басқа да жұмыстармен айналысады, бірақ олардың азы қантарлықтары күн көрісі үшін қылмысқа барады.

Табиғат

Санникелли қаласы тропикалық жаңбырлы ормандармен қоршалған, онда әдеттегі флора мен фауна кездеседі. Резеңке ағаштары, манго ағаштары, цитрус ағаштары, какао ағаштары, лианалар, түрлі пальмалар, бұталы шөптер және т.б. өте көп таралған. Ауыл шаруашылығы қажеттіліктері, резеңке плантацияларын жаңарту, көмір өндіру сияқты себептермен көптеген гектар орман кесілген. Ондағы жаңбырлы орманды әдетте екіншілік бұта деп атайды. Санникелли аймағындағы тропикалық жаңбырлы орманда бақалар, кесірткелер, жыландар, сарышаяндар, көптеген түрлі жәндіктер, оның ішінде безгек таситын масалар, шошқақұйрықтар, маймылдар, жартастар және құстар сияқты әртүрлі жануарлар мекендейді. Қаланың ортасында Теле көлі деп аталатын жасанды көл бар.

Тарих

Мано және Джио халқы бұл аймаққа 1450 және 1650 жылдар аралығындағы Ұлы көші-қон кезеңінде келгенін айтады. 1904 жылға дейін аймақты дәстүрлі монархтар мен жауынгерлер биледі. Санникелли атауын 19 ғасырдың ортасында Либерияның солтүстігіне елдің ішкі тұрақтылығын қорғау үшін шекара әскерлері (кейін Либерия шекара күштері) ретінде жіберілген жергілікті кпелле тайпасы берген. Мано және Джио тайпалары үшін бұл есім тым ауыр болғандықтан, олар оны Санникуэлли/Саннкуэлл/Санникуэлл/Саноквелле деп қате жазды. Қаланың тарихи орталығы қазіргі Бонна Суа кешенінде орналасқан, ол 25 жыл бойы округ бастығы болған Бонна Г. Суаның есімімен аталған. 1950-1960 жылдары Санникеллиде инфрақұрылым мен құрылыс жұмыстары күрт өсті. 1950 жылдары салынған ғимараттардың қатарында Король театры, қоғамдық базар, Ескі президенттік сарай, су мұнарасы, су тазалау станциясы және басқа да ғимараттар бар. 1959 жылы Либерия, Гвинея және Гана президенттері Санникеллиде кездесіп, Африка Біріктіру Ұйымын (ОАУ) құруға бастама берді. Осы кездесулер үшін үш президентке арналған үш палава үйі салынды, қазір олар қираған күйде жатыр. Осы оқиғаға арналған ескерткіш Екепа тұрақ орнында орналасқан. 1985 жылы бұрынғы генерал Томас Г. Кивонкпа, "Жердің ұлы" деген лақап атымен, сәтсіз төңкеріс әрекетіне жауап ретінде Санникеллиде Йекепаға шабуыл жасады. 1989 жылдың 24 желтоқсанында Либерияның бірінші азаматтық соғысы Нимба округындағы Буутуо қаласында басталды, ал наразылықтың оты Санникеллиге және айналасына тарады. Әртүрлі тайпалар мен діндер арасындағы жылдар бойғы шиеленіс қарулы қақтығыстарға әкелді. Жаңа казармада (жақында салынған) орналасқан Бесінші жаяу әскер батальонының бөлімшесіне шабуыл жасалып, олар аймақтан шығуға мәжбүр болды. Жаңа казарма тоналып, бүгінгі күнге дейін тастамалы болып тұр. Соғыс 2003 жылы аяқталғанына қарамастан, аймақтағы тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін жасырын шиеленістер мен шешілмеген мәселелер әлі де бар.

Әкімшілік

Санникелли округтің астанасы ретінде Нимба округі суперинтендантының ресми ордасы болып табылады. Қазіргі суперинтендант – Нельсон Коркуи; ол Санникелли қаласында қызметке орналастырылды. Суперинтенданттың жеке резиденциясы Президенттік сарайда, ал суперинтенданттың кеңсесі Әкімшілік ғимаратта орналасқан. Санникелли қаласының басшысы – қала әкімі ханым Майма Камара. Санникеллиде Нимба округі полиция бөлімшесі (NCPD) бар, ол LNP округтік штабы болып табылады. NCPD патрульдік бөлім, жол қозғалысы бөлімі, Қылмыстық қызмет департаменті (ҚҚД) және Әйелдер мен балаларды қорғау бөліміне (АБҚБ) бөлінеді. NCPD-ге LNP округтік бас қолбасшысы (C/Supt шенімен) және оның орынбасары атқарушы офицері (C/Insp шенімен) басшылық етеді. Орташа қылмыс деңгейі айына 50 қылмысқа жетеді (қарапайым және ауыр шабуылдар, ұрлық, жол апаттары, қарақшылық, тәртіп бұзушылықтар; есірткі саудасы, зорлау немесе кісі өлтіру сирек кездеседі). Аймақ тыныш және қалыпты, келушілер мен саяхатшылар үшін ешқандай қауіп жоқ. Сонымен қатар, BIN (Иммиграция және натурализация бюросы), DEA (Есірткі құралдарына қарсы күрес агенттігі), MNS (Ұлттық қауіпсіздік министрлігі), NBI (Ұлттық тергеу бюросы), Түзету бюросы (Санникелли орталық түрмесін басқарады) сияқты басқа да құқық қорғау органдары бар. LNFS (Либерия Ұлттық өрт сөндіру қызметі) штаб-пәтері де орналасқан. Бірақ бұл қызмет толығымен тоқтап қалған, себебі өрт сөндіру құралдары жоқ, тек бос ғимарат пен командирі және оның орынбасары ғана бар. Сот жүйесі Санникелли магистратуралық соты (Стипендиат судья басқарады және LNP станциясына жақын орналасқан) және 8-ші сот округінің соты (тұрғын судья басқарады және UNMIL кешеніне жақын орналасқан), сондай-ақ халық қорғаушысы мен округ прокурорымен ұсынылған. Сот жүйесі өте баяу және тиімсіз, сыбайлас жемқорлық кең таралған. Санникеллиде ведомстволық министрліктердің кеңселері де бар (Жер және кендер министрлігі, Стивен Дивайн ДАРВОРЛОР және т.б.).

Экономика

Санникелли мен оның айналасындағы негізгі табыс көзі – резеңке өндірісі. Жаңа Баракстың қиылысында "Файрстоун" сатып алу станциясы орналасқан. Күріш өндірісі де маңызды. Қаланың ішінде де, сыртында да көптеген күріш егістіктері бар, ал күріш өндірісімен байланысты басқа да жабдықтар – күріш дайындау орындары мен күріш диірмендері. Бұл өнім "ауылдық күріш" деп аталады. Көкөніс (бұрыш, ащы доптар, қияр, жүгері, маниок, еддо, картоп, помидор, жержаңғақ) және жеміс-жидектер (ананас, лайм, мандарин, грейпфрут, апельсин, банан, платан, манго, слива) жергілікті шаруашылықтармен өндіріледі, олар жергілікті нарықтарды немесе Монровия нарығын (көбінесе платан мен банандар) қамтамасыз етеді. Соғыстан кейінгі жаңару аясында көптеген адамдар ағаш шеберлері, слесарьдар, сантехниктер, нан пісірушілер, тас қалаушылар, автокөлік/мотоцикл жөндеушілер, тігіншілер және шаштараздар болып оқытылды – осындай қызметтерді қалада табуға болады. Қаладағы ең ірі компания – Jungle Water Group of Investments, ол көлік қызметтерін, тұруға орын, жалпы тауарлармен қамтамасыз ету және алмаз бизнесімен айналысады. Маунт-Токада, Золоуи қаласының жанында (Санникеллиден солтүстікке қарай 12 шақырым жерде) Arcelor Mittal Steel Co. басқаратын кен өндіру аймағы бар. Тағы бір барлау аймағын BHP Billiton басқарады, ол Гхви қаласында орналасқан (Санникеллиден оңтүстікке қарай 6 шақырым).

Біріккен Ұлттар Ұйымы

Санникеллиде UNMIL кеңселері орналасқан, мысалы UNPOL (LNP-ны бақылайтын ҰҰ полициясының тобы), UNPOL CAU (Түзету жөніндегі кеңес бөлімі Түзету бюросын бақылайды), Азаматтық істер, HRPS, LJSSD. БҰҰ әскери құрамының бір бөлігі ретінде БАНБАТ-18 механикаландырылған әскерлері де бар. UNMIL-дің барлық кеңселері Президент сарайы маңындағы Main Street көшесінде орналасқан. Сондай-ақ, BANENGR 13 взводы Санникели-Екепа және Санникели-Логуатуо жолдарын күтіп ұстау үшін БҰҰ кампусына орналасқан.

Қоғамдық денсаулық сақтау

Денсаулық сақтау көрсеткіштері қалыпты деңгейден төмен. IRC басқаратын G. W. Harley ауруханасы бар. Аурухана Чарли Кповин қауымдастығының алдындағы Басты Көшеге жақын орналасқан. Мұнда медициналық көмек тегін. Аурухана жедел жәрдем көліктерімен жұмыс істейді, олар жол-көлік оқиғаларына немесе ауыр жарақаттар алған жағдайда шақырылуы мүмкін. Ауруханада жедел жәрдем бөлімі, босандыру бөлімі және жатақ бөлімі бар. Медициналық көмектің сапасы жеткіліксіз және стандарттарға сай келмейді. Қаланың екінші жағында жұмыс сағаттары ішінде медициналық қызмет көрсететін Сент-Мэри клиникасы орналасқан. Сент-Мэри клиникасының қызметтері ақылы. Қаланың көптеген дәріханаларында малярияға, суық тиюге, асқазан ауруларына, ауырсындарға сияқты көптеген қолжетімді дәрілер әкімшілік шектеулерсіз тегін сатылады.

Білім

Санникелли қаласында төрт орта мектеп (Сент-Мари орта мектебі, Ширли Л. Харрисон мемориалдық орта мектебі, Леви Х. Мартин баптистік орта мектебі, Санникелли орталық орта мектебі) және көптеген бастауыш және төменгі сынып мектептері, оның ішінде Мұсылмандық одақ мектебі, Доло мектебі, Доки мектебі бар; 2010 жылы университет салынды. Ширли Л. Харрисон мемориалдық мектебі, бұрын SDA мектебі деп аталған, екі американдық адвентист тарапынан бастауыш мектеп ретінде құрылған, кейіннен жоғары мектеп статусын алды.

Көлік

Санникелли – Йекепа мен Буканнан портын байланыстыратын Ламко темір жолының аралық станциясы болды. Йекепа кен аймағының жаңа иесі Arcelor Mittal 2008–2009 жылдары темір жолды қайта жаңартудан өтті. Темір кенін тасымалдайтын алғашқы пойыз 2011 жылы жіберу жоспарланған. Ұйымдастырылған жаппай көлік қызметі жоқ. Барлығы жеке көліктерге, таксилерге және мотоциклдерге тәуелді. Мотоцикл жүргізушілері мен автокөлік жүргізушілерін біріктіретін екі көлік ұйымы бар: LMTU (Либерия Мото Көлік одағы) және FRTUL. Таксилер мен мотоциклдердің тұрақ орны қаланың орталығында, Йекепа автотұрағында орналасқан.

Қаладағы өмір

Санникеллиде бір банк бар. Ең жақын банктер – Йекепа мен Гантадағы Ecobank және LBDI банктері, олардың бірнешеуі (кейбіреулері банкоматтармен жабдықталған). Санникеллиде стандартты деңгейдегі жайлылықты ұсынатын көптеген мотельдер бар. Санникелли көшелерінде түрлі тауарлар, азық-түлік, сусындар ұсынатын көптеген жергілікті дүкендер мен сауда орындарын кездестіресіз. Санникеллиде тамақтана алатын дәстүрлі тағамдар: пісірілген жүгері, пісірілген маниок, GB, фуфу, нан, жұмыртқа, бұрыш шорпасы, капуста шорпасы, картоп жапырағы, палава қышқылы, жолоф күріші, ел күріші. Санникеллиде екі FM радиостанциясы бар: Radio Nimba (95.10 МГц) және Radio Sehway. Либерияның барлық ірі ұялы байланыс операторлары осы аймақта қызмет көрсетеді (Lonestar, Cellcom, Libercell және Novafon). Пошта бөлімі 2009 жылы жөнделіп, қайта ашылды, ол Басты Көшеде орналасқан. Ол бүкіл әлемдік пошта қызметтерін ұсынады. 1958 жылы салынған Қоғамдық базар ғимарат ішінде де, оның айналасында да саудагерлерді біріктіреді. Базарда көкөніс, жеміс-жидек, күріш, жаңғақ, ет, май, дәмдеуіштер, киім, мата, көмір, аяқ киім және тұрмыстық заттар сатылады. Әр сенбі сайын базар күні болады. Санникеллиде көптеген спорт клубтары бар, олардың кейбіреулері мектептерде немесе шіркеулерде жұмыс істейді, ал кейбіреулерін ҮЕҰ басқарады, ал кейбіреулері тәуелсіз. Сондықтан сіз округтік футбол командасын (2010 жылғы Либерия Ұлттық кубогының жеңімпазы), YMCA футбол командасын, SPVC (Бейбітшілік үшін спорт волейбол клубы), Жастар академиясы футбол клубын және тағы да көптеген командаларды таба аласыз. Либерияға көмек көрсету аясында Санникеллиде көптеген ҮЕҰ жұмыс істейді, мысалы: IRC – Халықаралық құтқару комитеті, DRC – Даниялық босқындар кеңесі, NRC – Норвегиялық босқындар кеңесі, The MENTOR бастамасы, діни миссиялар, Medecins Sans Frontieres, ICRC – Халықаралық Қызыл Крест комитеті, LRC – Либериялық Қызыл Крест.