Кіріспе

Уэльстік методист реформаторы (1847–1902)

Хью Прайс Хьюз (8 ақпан 1847 – 17 қараша 1902) – Уэльстік методист пасторы және діни реформатор. Ол Веслиан методистік шіркеуінде көптеген басшылық лауазымдарда қызмет етті. Ол Батыс Лондон методистік миссиясын ұйымдастырды, ол бүгінде маңызды методистік ұйым болып табылады. Заманының ең көрнекті шешендерінің бірі саналатын Хьюз 1885 жылы ықпалды "Методист Таймс" газетін құрып, бас редакторы болды. Оның редакциялық мақалалары методистерді консерваторларды ұзақ жылдар бойы қолдаудан бас тартып, басқа конформист протестанттар қолдаған, моральдық принциптерге негізделген Либералдық партияны қолдауға ықпал етті.

Өмірбаян

Хьюз Кармартенде дүниеге келді және Ричмонд теологиялық колледжінде және Лондон университетінде білім алды. Оның әпкелері – Франсис Хьюз. 1869 жылы ол Довер методистік округіне тағайындалды, бір жылдан кейін Брайтонға көшті. 1885 жылы «Методист Таймс» газетін құрды, ал 1887 жылы Батыс Лондон методистік миссиясының басқарушысы болып тағайындалды. Оның әйелі Кэтрин Батыс Лондон миссиясына қатысқан әлеуметтік жұмыс еріктілерінен – «Халық қарындастары» деген инновациялық ұйымды құрып, басқарды. 1893 жылы ол Бангор университетінің студенттер үйінің меңгерушісі болған әпкесі Фрэнсис Хьюзге көмекке келді. Ол Эльспет Риске қызының Вайолет Осборн есімді студентке барып жүргені туралы айтқан сөздері үшін ұлттық пікірталас ортасында қалды. Ол Осборннің адалдығы мен ниетіне күмән келтірген. Вайолет Осборн бұл әңгімені естіп, университет Сенатына шағымданды. Сенат Вайолет Осборннің жағында болды, ал студенттер үйінің басшылары Фрэнсиске қолдау көрсетті. Хью Прайс Хьюз 1893 жылы «Таймс» газетіне өзінің қарындасы Фрэнсиске жасалған қатыгездік туралы жазды. Ол оның студенттер үйінде тұруды таңдаған студенттердің, таңдамағандармен араласпауы керек деген пікірін қолдады. «Бос» деген сөзді студенттер үйінде тұрмаған қыздарға қатысты қолданып, дауды одан әрі қыздырды. Бұл терминнің мағынасы бақылаудың жоқтығын білдірді және колледж наразылық білдірді. Алайда, бұқаралық ақпарат құралдары мәселені жариялаған сайын «бос» терминін қайта қолданды. Хьюз методизмдегі «Алға жылжу қозғалысының» көшбасшысы болды, ол методистік шіркеуді Британияның моральдық және әлеуметтік ар-ұжданы ретінде қайта құруға ұмтылды. Кейіннен ол бұл идеяны басқа конформистік емес еркін шіркеулерге де таратып, олардың барлығын қамтыды. Ол ағылшын емес евангелистік дәстүрдің жеке құтқарылуға тым көп назар аударғанына алаңдады және методистердің, баптистердің, конгрегациялистердің, пресвитериандардың және квакерлердің қоғамның құтқарылуына жауапкершілік сезінетін толыққанды шіркеулерге айналу уақыты келді деп есептеді. Бұл ойларын ол жариялаған уағыздарында жеткізді. «Әлеуметтік христиандық» атты алғашқы уағыздар кітабында ол: «Еуропаның бүгінгі қауіпті жағдайда болуының себебі – Мәсіхтің рухының қоғамдық өмірге енгізілмегендігінде. Менің тілегім – христиандықты өмірдің барлық саласына қолдану» деді. Хьюз бұрынғы методист көшбасшыларының консервативті бейімділігінен аулақ, методистерді Либералдық партия коалициясына басшылық етті. Оның белсенділігі «конформистік емес ар-ұждан» тұжырымын қалыптастырды. Реформатор ретінде Хьюз тыйым салу және жұқпалы аурулар туралы заңды жою үшін күресті. Ол сондай-ақ қоғамдық, сектанттық емес білім беруді және халықаралық бейбітшілікті қолдады. Ол Гладстонның Ирландияның өзін-өзі басқару туралы заң жобаларын қатты қолдады. Ирландиялық ұлтшыл көшбасшы Чарльз Стюарт Парнелдің Кэтрин О'Шиамен жасаған неке адалдығын бұзғаны белгілі болғаннан кейін, Хьюз ағылшын нонконформистері егер оның басшысы неке адалдығын бұзғаны дәлелденсе, енді ирландиялық істі қолдамайтынын мәлімдеді. Бұл қауіп Гладстонды Парнелл Ұлттық партияны басқара берсе, Либералдық партияның басшысы бола алмайтынын мәлімдеуге итермеледі, осылайша Парнеллдің бөлінуіне себеп болды. Ол Лондондағы үйінде инсульттан кейін қайтыс болды.