Кіріспе
Маршалл Брикманның 1986 жылғы триллері "Манхэттен жобасы" – 1986 жылғы американдық ғылыми-фантастикалық триллер фильмі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде алғашқы атом бомбасын құрастырған бағдарламаның атымен аталған бұл фильмнің сюжеті ұлттық ғылым жәрмеңкесі үшін атом бомбасын жасауға шешім қабылдаған дарынды орта мектеп оқушысының төңірегінде өрбиді. Фильмді Маршалл Брикман режиссерлік етті, сценарийін Томас Бауммен бірлесіп жазды. Басты рөлдерде Кристофер Коллет, Джон Литгоу, Джон Махони, Джилл Эйкенберри және Синтия Никсон ойнады. Бұл фильм прокатта сәтсіздікке ұшырап, билет сатылымы бюджетінің бар болғаны 21 пайызын ғана құрады. "Глэдден Энтертейнмент" компаниясының қысқа ғана өмір сүрген тарихындағы тұңғыш фильм осы болды. Фильмнің режиссері және сценарийдің авторларының бірі Маршалл Брикман мансабын бірнеше Вуди Аллен фильмдерінің сценарийін жазу арқылы бастады. "Манхэттен жобасы" режиссерлік жұмыстағы үшінші фильмі болды, одан бұрын "Саймон" (1980) және "Ловесик" (1983) комедияларын түсірген.
The Manhattan Project is a 1986 American science fiction thriller film. Named after the World War II era program that constructed the first atomic bombs, the plot revolves around a gifted high school student who decides to construct an atomic bomb for a national science fair. It was directed by Marshall Brickman, based upon his screenplay co written with Thomas Baum, and starred Christopher Collet, John Lithgow, John Mahoney, Jill Eikenberry and Cynthia Nixon. This filma box office bomb whose ticket sales recovered just 21 percent of its budgetwas the first from the short lived Gladden Entertainment. The film's director and screenplay co writer Marshall Brickman had established his career as a co writer on several Woody Allen films. The Manhattan Project was his third film as director, following the comedies Simon (1980) and Lovesick (1983).
Сюжет
Доктор Джон Мэтьюсон плутонийді 99,997 проценттен жоғары тазалық деңгейіне дейін тазартудың жаңа әдісін ашты. АҚШ үкіметі оған Нью-Йорк штатының Итака қаласында орналасқан, медициналық компания болып жасырылған зертхананы ұсынды. Джон Итакаға көшіп келді және пәтер іздеу кезінде жылжымайтын мүлік агенті Элизабет Стивенспен танысты. Ол жалғыз ананың көңілін табу үшін оның ұлы, жасөсперім Полды зертханаға экскурсияға шақырды. Джон зертхананың жасырындығына сенімді болды, бірақ ғылымға құштар, ерекше қабілетті студент Пол үйдің ауласында бес жапырақты қонжырды тапқанда күдікке түсті. Пол мен журналист болуді армандаған әріптесі Дженни Андерман қару-жарақ жасаушы зауытты жария ету үшін дәлел ретінде плутоний контейнерін ұрлауға бекінді. Олар сәтті болғаннан кейін Пол плутонийдің өзі жеткіліксіз екенін айтты, себебі екі бала зертханадан бірдеңе ұрласа, ешкім таң қалмайды. Оның орнына ол Дженниді әлемдегі алғашқы жекеменшік ядролық құрылғыны жасауға көндірді және оны Нью-Йорк ғылыми жәрмеңкесіне қойып, зертхананы әлемге жариялады. Анасы мен мектебіне жобасы қараңғыда өсірілген хомяктар туралы екенін сендіргеннен кейін, ол бомбаны зерттеу және құрастыруға кірісті. Зертханада плутоний контейнерінің орнына шашыратылған жылтырмен араласқан шампуньдің бөтелкесі табылған. Әскери тергеу тобы, лейтенант-полковник Конрой басшылығымен, оқиға орнына келді және Полдың плутонийді ұрлағанына жауапты екенін анықтады. Оны террористік ниетпен күдікпен қарап, тергеушілер Полдың үйін тінтіп, ол Дженнимен бірге ғылыми жәрмеңкеге кеткенін білді. Агенттер Нью-Йоркте оларды ұстағаннан кейін, Джон дағдарысқа жеке жауапкершілікті сезініп, Полмен жеке сөйлесіп, ғылыми жәрмеңкедегі басқа қатысушылар оған көмектеспей тұрып, агенттерге бомбаны беруге көндірді. Зертхананы әшкерелеу үшін Пол бомбаны өз шарттарымен қайтаруды жоспарлады. Дженни қауіпсіз қашықтықта екеніне көз жеткізген соң, ол агенттерге қоңырау шалып, снайперлер мен агенттермен қоршалған зертханаға бомбамен кірді. Келіссөздер тоқтап, Пол бомбаны іске қосты. Джон Полдың террорист емес екеніне сенімді болғандықтан, оның ісіне араласуға тырысты. Плутонийдің радиациясы салдарынан бомбаның таймері өздігінен іске қосылып, жылдамдықпен кері санауды бастады. Пол бомбаны қала сыртындағы карьерге апаруды ұсынды, бірақ Джон плутонийді тазарту процесінің салдарына толыққанды түсінбегенін мойындады. Нәтижесінде, Полдың бомбасының жарылуы Хиросиманы жойған бомбадан бес есе күшті болар еді. Барлық тараптар қаруларын тастап, оны бұзу үшін бірігіп жұмыс істеді. Олар жарылыстан бір секунд бұрын бомбаны өшіруге үлкерді. Ұзын тыныстан кейін Конрой Полды қамауға шешім қабылдады. Джон ынтымақтастыққа бармады және зертхананың есігін ашты, ішінде Дженни мен баспасөз өкілдері бар көпшілік көрінді. Фильм Полдың оқиға орнынан еркін кетуімен аяқталады.
Өндіріс
"Lovesick" фильмінен кейін Брикман комедиядан өзге нәрсе жасауға қызығушылық танытты. "Әзілдер жасау оңай", - деді ол. "Юмор маған соншалықты оңай келеді ki, оған күдікпен қараймын. Мен әзілдерді панкреас секрециялайтындай бөліп шығарамын. Мен кейіпкерді, баланың, ғалымның сезімдерін көрсеткім келді; көрермендердің машиналардың тартымдылығын сезінуін қаладым". Оның орнына ол осы тақырыптарды қамтитын, қазіргі заманғы оқиғадағы бір нәрсе жасауға шешім қабылдады. "Мен Америкада қатар өмір сүріп жатқан екі әлемге қызығушылық таныттым", - дейді ол. "Бір әлемде қарапайым азаматтар, фильмдегі бала сияқты, жасөспірімдік шақтың барлық мәселелері – секс, қыздар, мектеп, ал екінші әлем – әскери-өнеркәсіптік кешен, және сол әлемде ядролық қаруды жоспарлап, құрастырушылардың жоғары дәрежелі мамандары. Кітаптарды оқысаңыз, бұл жігіттер шынымен қорқынышты: қорқынышты да, қызықты да, өте зиялы, өте элиталық және әлемнің қалған бөлігіне қараулары жоғары. Олар кез келген салдардан, этика мен моральдан мүлдем бөлінген". Сюжетке 1977 жылы "Атомдық бомба жасаған бала" деп танымал болған Джон Аристотель Филлипс, Принстон университетінің студенті, курстық жұмысында ядролық қарудың жобасын жасаған оқиғасы ықпал еткен болуы мүмкін. "Адамдар мен тақырыпты ұрлап алғанмын деп айтады деп қорықтым", - деді Брикман. "Мен оны жеңілдетіп, маңыздылығын азайтып, осы тақырыпты әзіл үшін пайдаландым деп ойлайды деп қорқамын". Брикманға бұрынғы атом ғалымымен кездесу шабыт берді, ол жел диірмендері мен жылыжайлар жасады. Ол ғалымнан неге осылай істейтінін сұрады, ол: "Егер ол жұмыс істесе, онда сіз ғаламның жаратылуы кезінде ғана болған температура мен қысымды жасайсыз. Бір секундтың миллионнан бір бөлігі үшін сіз Құдайдың рөлін ойнайсыз. Сіз осыдан бас тарта алмайсыз". Фильмді түсіруге кеткен нақты шығын – 13 миллион доллар – Thorn EMI Screen Entertainment ұсынды. Бюджеттің қалған бөлігі Глэдденнің консультациялық қызметтеріне төленген ақыдан тұрады. Продюсерлер Нью-Йорктегі Пента қонақүйінде нақты ғылым жәрмеңкесін ұйымдастырды, үш штаттан келген ғылым жәрмеңкесіне қатысқан және өздері жасаған жобаларын ұсынған студенттерге әрқайсысына 75 доллар төледі. Кейбіреулер бұл фильмнің нашар нәтижелерін шамамен сол кезде болған Чернобыль ядролық апатына байланысты деп санайды. Алайда Брикман бұны мойындаған жоқ. "Чернобыль оқиғасы болған кезде, басқалар маған: "Құдай, қандай керемет уақыт", - деді, мен фильмді түсіру үшін алдын ала білгенімдей. Бірақ ойлап қарасақ, әр екі ай сайын ядролық қару немесе реактор туралы жаңалықтар шығады. Менің ойымша, бұл маңызды емес. Егер фильм сәтті болса, сәтті болады".
The producers held an actual science fair at the New York Penta Hotel, paying $75 each to actual students from the tri state area who participated in the science fair and contributed their own individually created projects. Some attributed this poor performance to the Chernobyl nuclear disaster around the same time. However Brickman downplayed this. "When Chernobyl happened, other people said to me, 'God, what great timing,' as if I had some kind of foresight to do the film. But when you think about it, something's always popping up about nuclear weapons or reactors every couple of months. I don't think it matters. If the film works, it works."
Сыни жауап
Манхэттен жобасы сыншылардың аралас пікірлерін алды. Rotten Tomatoes сайтында 17 рецензияға сүйенген 47% рейтингке ие. Chicago Sun Times газетінің сыншысы Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз беріп, оны "күнделікті өмірге жақын, сенімді кейіпкерлер арқылы қорқынышты жақтарын шынайы көрсететін ақылды, қызықты және өте шебер триллер" деп сипаттады. Ол Пол Стивенс пен Джон Мэтьюсон арасындағы қарым-қатынастың "жетілгендігіне" ерекше назар бөлді, сондай-ақ Брикманның "күнделікті тұлғалық қақтығыстарды ерекше, қызықты стильмен үйлестіріп, оны шиеленісті және тиімді триллерге айналдыру" қабілетін жоғары бағалады. "Бір фильмде осыншама әртүрлі әсер алу сирек кездеседі" деді ол. Брикман "Манхэттен жобасы" үшін Ғылыми фантастика, фантастика және қорқынышты фильмдер академиясының Президенттік сыйлығын алды. Брикман 2001 жылғы Showtime телеарнасының "Sister Mary Explains It All" фильміне дейін тағы режиссерлік жұмыс істеген жоқ. Женни рөліндегі Синтия Никсон "Жас актрисаның ерекше рөлі, қосалқы рөл" номинациясы бойынша "Жас артист" сыйлығына ұсынылды.