Кіріспе

Американдық саяси карикатурист (1924–2010)

Пол Фрэнсис Конрад (27 маусым 1924 – 4 қыркүйек 2010) – американдық саяси карикатурист және редакциялық карикатура саласында үш Пулитцер сыйлығының иегері. Бес онжылдыққа созылған мансабында Конрад АҚШ-тың он бір президенттік әкімшілігіне қатысты сынды да, терең ойды да жеткізді. Ол «Лос-Анджелес Таймс» газетінің бас редакциялық карикатуристі ретінде ең жақсы танымал, бұл газеттің бас редакторы Отис Чандлердің басшылығымен жаңару кезеңінде болды. Конрадты консервативті «Таймс» газетіне шақырған Чандлер, ол оқырмандар мақтаған және сынға алған либералды көзқарастарды ұсынды; сонымен қатар, ол өзінің талантымен және билікке шындықты айту қабілетімен де құрметке ие болды. Конрад апта сайын сол кездегі әлеуметтік әділдік мәселелерін – Америкадағы кедейлік, азаматтық құқықтар үшін күрес, Вьетнам соғысы, Израиль-Палестина жанжалы, корпоративтік және саяси жемқорлық сияқты маңызды тақырыптарды қамтыды. Уотергейт дағдарысы кезінде президент Ричард Никсонды сынаған Конрад Никсонның «жаулары тізіміне» енді, оны Конрад өзіне берілген құрмет белгісі деп есептеді.

Ерте өмір

Конрад Роберт пен Флоренс Конрадтың ұлы. Ол консервативті, католик отбасында, өзінің біріншіден, Джеймс егіз інісі және үлкен інісі Бобпен бірге Айова штатының Седар-Рапидс қаласында өсті. Ол Де-Мойндағы Сент-Августин бастауыш мектебінде оқыды, онда ол алғаш рет әжетхана қабырғасына жазу арқылы өнерге қызығушылық таныта бастады. Конрад ерте жасында Джей Норвуд Дарлинг, көбінесе "Ding Darling" деп аталатын, оның консервативті карикатуралары жергілікті газеттерде жарияланып, Конрад үшін "балалық үлгіге" айналды. Рузвельт орта мектебін бітіргеннен кейін, ол ағасымен бірге Аляскадағы Валдесте құрылыс жұмыстарында жұмыс істеді. Конрад музыкалық дағдысын да бордельде фортепиано тартып жетілдірді. Топтар табыссыз болған соң, Конрад 1946 жылы Айова университетіне түсіп, өнерді оқыды. Ол Айова-Ситидегі жергілікті барда жүрген кезде карикатурашы болу туралы алғашқы ойға келді. Барда оның досы Чарли Кэрролл, сол кезде университет газетінің редакторы, Daily Iowan, оларға карикатурашының қажет екенін айтты және Конрадты тәжірибе жасауға шақырды. Daily Iowan газетіндегі алғашқы карикатураларының бірі АҚШ-тың 31-ші президенті Герберт Гуверді бейнеледі. Конрад көп ұзамай аптасына алты карикатура жасауға кірісті.

Денвер Посты

1950 жылы Айова университетінің өнер саласы бойынша бітіргеннен кейін Конрад «Денвер Пост» газетіне жұмысқа орналасты, онда келесі 14 жыл бойы карикатуралар салды. Мансабының басында Конрад Флоридада зейнеткерлікке шыққан Динг Дарлингке кеңес сұрап, «Daily Iowan» газетінен өзінің жұмыстарының үлгілерін көрсетті. Динг Конрадқа «басқа мамандыққа ие болуға» кеңес берді. Бала кезіндегі өрнегінен күмән көріп қалған Конрад «Пост» газетінде одан да жақсы жұмыс істеуге бел буды. 1960 жылы «Time» журналы Конрадтың талантын мойындап, оны «елдегі ең перспективті жаңа карикатурист» деп атады. Конрад 1964 жылы редактуралық карикатура саласында Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Оның «Пост» газеті үшін салған карикатуралары «Register and Tribune Syndicate» арқылы 81 газетке таратылды. Осыған дейін, 1963 жылдың желтоқсанында «Los Angeles Times» газетінің бас карикатурисі Брюс Расселл жүрек талмасынан қайтыс болды. Расселл консервативті газетте 1927 жылдан бері еңбек етіп келген. Бас редактор Отис Чандлер Расселлдің орнын толтыру және газеттің беделін арттыру мақсатымен, редактор Ник Бодди Уильямстың көмегімен Пол Конрадты шақырды. Конрад үш жылдық алғашқы келісімшартқа келісті, ал 1964 жылдың тамызында «Пост» газетінде оның орнын «Adelaide Advertiser» газетінен австралиялық карикатурист Пэт Олифант басты. Конрад 1964 жылы Денвер өнер мұражайында Кук Дэниелс лекциялық қорының қаржылық қолдауымен лекция оқыды. Уотергейт дауы кезінде Конрад Ричард Никсонның құлауы туралы көптеген карикатуралар жасады. Бір карикатурасында Никсон президенттік өкілеттігінің соңғы күндерінде өзін-өзі айқышқа шегеп отырғаны бейнеленген. Конрад кейіннен бұл карикатураны өзінің ең сүйікті туындыларының бірі деп атады. 1973 жылы Associated Press Конрадқа хабарласып, оның Никсонның жаулары тізіміне енгізілгенін мәлімдеді. Конрад бұл тізімдегі орнын үлкен құрмет деп есептеді, бірақ тізімдегі адамдар үкімет тарапынан қатаң бақылауға алынып, тергеуге түсті. Оның салық декларациясы IRS қызметі тарапынан бірнеше рет тексерілді, бірақ ешқандай өзгеріс жасалмады.

Мүсіндер

Конрад алғаш рет 1970-жылдардың ортасында мүсінге қызығушылық танытты. Ол үштік туралы христиан дінін бейнелейтін айқыш суретін салғаннан кейін, оны жасау үшін болатты пайдалануға шешім қабылдады. Ол қоғамдық кітапханада уақыт өткізіп, дәнекерлеу арқылы мүсін жасауды үйренді және үш айдан кейін Мэримаунт колледжінде орнатылған «Троица» атты мүсінін жасады. Мүсін болаттан жасалғанымен, Конрад «Троицаға» мыс түсі бергісі келді, сондықтан оған жасыл патина жағды. Мүсін 2012 жылы қалпына келтірілді. Ірі мүсіндермен жұмыс істегеннен кейін Конрад Ричард Никсоннан бастап, танымал американдықтардың кішкентай қола мүсіндерін жасауға кірісті. Одан кейін Джерри Браун, Рональд Рейган, Джимми Картер, Джеральд Форд, Джон Ф. Кеннеди, Тед Кеннеди және Мартин Лютер Кингтің карикатуралары жасалды. 1980-жылдары Конрад көбінесе қайырымдылық шаралары үшін кішкентай қола мүсіндерін сыйлады. Кейінгі мүсіндердің арасында Голда Мейр, Авраам Линкольн, Билл Клинтон және Джордж Буш болды. 1990-жылдардың соңында Конрадпен үйінде кездесіп, сөйлескен Canyon News жазушысы Грейди Миллер Конрадтың «қола мүсіндерімен ерекше мақтан тұтқанын, оларды оның көркемдік шеберлігі мен саяси көзқарастарының айғағы ретінде қарастыруға болатынын» еске алды. Конрад сонымен қатар бірнеше қоғамдық өнер туындыларын жасады: «Қайта тірілген Мәсіх» – Калифорния штатындағы Ранчо Палос-Вердес қаласындағы Сент-Джон Фишер католик шіркеуіндегі алтарь бөлігі; «Отис Чандлер» – Лос-Анджелес Таймс ғимаратына орнатылған баспагердің бюсі; және «Тінтуар реакциясы» – Санта-Моника қалалық орталығында орналасқан саңырауқұлақ пішіндес бейбітшілік ескерткіші. Кәсіби журналистер қоғамы/Sigma Delta Chi (SDX) оны 1962, 1968, 1970, 1980, 1981, 1987 және 1996 жылдары редакциялық карикатура саласындағы еңбегі үшін жеті рет «Ерекше қызмет көрсету» сыйлығымен марапаттады. Конрад сондай-ақ екі рет (1981 және 1970) «Оверсиз Пресс Клубы» сыйлығын жеңіп алды және төрт рет (1985, 1990, 1992 және 1993) Роберт Ф. Кеннеди атындағы журналистика сыйлығына ие болды. 1998 жылы Америка редакциялық карикатуристер қауымдастығынан өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды, ал 2000 жылы Лос-Анджелестегі Калифорния мемлекеттік университетінің Эдмунд Г. «Пэт» Браун атындағы қоғамдық істер институтынан өмірлік қоғамдық қызметі үшін сыйлық алды.

Даулар

Редакциялық карикатурист ретінде Конрад заманауи мәселелер бойынша либералдық көзқараспен ашық түрде пікір білдіргендіктен, оның карикатураларына байланысты көптеген саяси және діни дауларға қатысты. Бір дау кезінде Лос-Анджелестің сол кездегі мэрі Сэм Йорти, Ричард Никсонның қорғаныс министрі болғысы келгенін ойлаған Йортиді ақымақ етіп көрсеткен редакциялық карикатурасы үшін сәтсіз сотқа берді. Тағы бір жағдайда, ол консерваторларды карикатурадағы ақ нәсілшіл Баффорд Фурроумен салыстырғандықтан оларды ашуландырды. Конрадтың карикатуралары Рональд Рейганның губернаторлығын жиі қысымға алып, оның әйелі Нэнси Рейган баспагер Отис Чандлерге телефон соғып, карикатуралардың күйеуінің таңғы асын бұзатынына шағымданды. Қоңыраулар жиі болғандықтан, Чандлер оларды қабылдамайтын болды. 1970 жылдардың соңында Папа Павел VI әйелдердің діни қызметке қабылдануына қарсы пікір білдірді, дін қызметкерлері Мәсіхтің бейнесін көрсетуі керек деді. Бұл Конрадты папаның кішкентай нұсқасына ұқсайтын сәбиді ұстап тұрған папаның карикатурасын салуға итермеледі. Кардинал Тимоти Мэннинг Конрадқа шағымданды, бірақ Конрад өзінің жұмысын қорғап, "адам жанының" ортақ ерекшеліктері ер немесе әйел түріндегі сыртқы келбеттен әлдеқайда маңызды екенін айтты. The Washington Post газетінің журналисі Мэтт Шудельдің сөзіне сүйенсек, "Конрад өзін бейсақтың либералы деп есептеді, бірақ абортқа қарсы ұзақ жылдар бойы оппозицияда болды. 1980 жылдары ол бұл жеке таңдау мәселесі деп ойлағаннан кейін өз көзқарасын өзгертті". Оның жаназасы 2010 жылдың 11 қыркүйегінде Ранчо Палос-Вердестегі Сент-Джон Фишер католик шіркеуінде өтті, журналист Роберт Шир және редакциялық карикатурист Тони Авто эулогия сөздерін айтты. Конрадты әйелі Кей Кинг, екі ұлы, екі қызы және бір немересі қалды.

Мұра

Көптеген баспагерлер мен журналистер Конрадты 20-шы ғасырдың ең көрнекті саяси карикатурашыларының бірі деп есептейді. Ол соғыстан кейінгі санаулы карикатуристердің қатарында болды, олар өз жұмыстары үшін барлығы үш Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ Никсонның жаулары тізіміне енген жалғыз карикатурист болды. 1977–1978 жылдары Конрад Уиттер колледжінде Ричард М. Никсон атындағы кафедраны басқарды, бұл Никсонның бітірген оқу орны еді. Оның редакциялық карикатурашы ретіндегі әсері мен мұрасы «Пол Конрад: Отқа тартылу» (2007) деректі фильмінде зерттеледі. Осы мұраны құрметтеу үшін Айова университеті жыл сайын журналистика және бұқаралық коммуникация факультетінің студенттеріне «Пол Конрад стипендиясын» табыс етеді. Конрадтың қоры сақталатын Хантингтон кітапханасы оның туындыларын «20-шы ғасырдың екінші жартысында [Америка Құрама Штаттарын] мазалаған маңызды мәселелердің қуатты тіркелмесі» деп сипаттайды.