Кіріспе
Майкл Ройко (Michael Royko Jr., 19 қыркүйек 1932 – 29 сәуір 1997) – Чикаго қаласынан шыққан американдық газет колоннисі. 30 жылдық мансабында ол «Chicago Daily News», «Chicago Sun Times» және «Chicago Tribune» газеттері үшін 7500-ден астам күнделікті мақала жазды. Чикагодағы өмірге қатысты әңгімелерді қамтитын юморист, ол 1972 жылы сын-пікірлер үшін Пулитцер сыйлығының иегері атанды.
Michael Royko Jr. (September 19, 1932 – April 29, 1997) was an American newspaper columnist from Chicago. Over his 30 year career, he wrote over 7,500 daily columns for the Chicago Daily News, the Chicago Sun Times, and the Chicago Tribune. A humorist who focused on life in Chicago, he was the winner of the 1972 Pulitzer Prize for commentary.
Ерте өмір және білім
Ройко Чикаго қаласында туып өсті, ол бір бардың үстіндегі пәтерде тұрды. Оның анасы Хелен (құрметті аты – Зак) поляк, ал әкесі Майкл Ройко украин (Долинада туған). Ол қысқа мерзімге Райт-Жоғарғы колледжінде оқыды, содан кейін 1952 жылы АҚШ Әуе күштеріне қатарына қосылды.
Журналистика
Ройко журналист болып жұмысын бастағанда балалық шағынан алған тәжірибесіне сүйенді. Ол 1955 жылы The O'Hare News, АҚШ Әуе күштерінің газетінде, Чикаго қалалық жаңалықтар бюросында және Lerner Newspapers-тің Линкольн Белмонт Бустерінде жұмыс істегенге дейін бағаншы ретінде журналистік карьерасын бастады. Кейін ол Чикаго Daily News газетінде тілші болып жұмыс істеді, өткір және күмәнді сұрақтары мен хабарламаларымен қала саясаткерлерін ызаландырды. Ройко Кук округінің саясаты мен үкіметін апталық саяси бағанында жариялап, жақын арада Чикагоның халық музыкасы көрінісі туралы екінші апталық бағанмен толықтырды. Осы бағандардың сәттілігінің арқасында 1964 жылы Daily News газеті үшін барлық тақырыптарды қамтитын күнделікті бағанға ие болды. Оның бағаны 1992 жылға дейін аптасына бес күн жарық көрді, содан кейін аптасына төрт күнге дейін азайтылды. Студс Теркель Ройконың керемет өнімділігі мен ұзақ ғұмырын "Оны бір жын билеп алған" деп түсіндірді. 1972 жылы Ройко Daily News газетінің бағаншысы ретінде пікірлері үшін Пулитцер сыйлығын алды.
Чикагоның Sun-Times газеті
Daily News жабылған кезде Ройко оның таңғы серіктесі – Chicago Sun Times газетінде жұмыс істеді. 1984 жылы Руперт Мердок, Ройконың ешқашан жұмыс істемейтінін айтқан, Sun Times газетін сатып алды. Ройко: «Өзін құрметтейтін балық ешқашан Мердоктың газетіне оралғысы келмейді» деді және «оның мақсаты – сапалы журналистика емес. Оның мақсаты – Руперт Мердок үшін зор билік, саяси билік» деп түсіндірді. Содан кейін Майк Ройко Chicago Tribune газетінде жұмыс істеді, ол ешқашан жұмыс істемейтінін айтқан және онда өзін ыңғайлы сезінбеген газет еді. Sun Times газетінің иелігіне өскенге дейін бір кезеңде Ройконың бағаналарын қайта басып шығарды, ал Tribune газетінде жаңа бағаналар пайда болды. Ройконың көптеген мақалалары кітаптарға жинақталған. Ол сондай-ақ «Босс» атты Ричард Дж. Дейлидің, Чикагоның 48-ші мэрінің, сондай-ақ Ричард, Уильям және Джон П. Дейлидің әкесінің рұхсатсыз өмірбаянын жазды. 1976 жылы Ройконың бір бағанасы Чикаго полициясын Франк Синатраға тәулік бойы күзет ұйымдастырғаны үшін сынады. Синатра Ройконы «пимп» деп атаған хатпен жауап берді және Ройконың шаш періштесі тағар екенін болжағандық үшін «аузына соққы беремін» деп қорқытты. Ройко хатты аукционға шығарды, түскен қаражатты Құтқару Армиясына берді. Аукционның жеңімпазы – Cheap Trick тобының барабаншысы Бун Э. Карлостың анасы Ви Карлсон болды. Антикварлар шоуына қатысқаннан кейін Карлсон хатты 2010 жылы аукционға шығарған Freeman's компаниясына тапсырды. Ройко басқа көптеген жазушылар сияқты, олармен «сөйлесе алатын» ойдан туған кейіпкерлер жасады, ең танымал кейіпкері – комикалық түрде стереотиптелген жұмысшы табының поляк Чикаголық азаматы Слатс Гробник еді. Әдетте, «Слатс Гробник» бағаналарында екі адам поляк ауданындағы барда ағымдағы оқиға туралы әңгімелескенін баяндады. 1973 жылы Ройко Гробник туралы бірнеше бағананы «Slats Grobnik and Some Other Friends» атты жинаққа біріктірді. Ройконың тағы бір кейіпкері – оның псевдопсихиатры доктор И. М. Куки («Dr. Kookie, You're Right! [1989]»). Доктор Куки, «Асыл» дінінің негізін қалаушы деп есептеледі, оған сәйкес, Жерді жоғары өркениеттің қабылдамаған ақылсыз адамдары қоныстандырған. Ол поп-мәдениет пен поп-психологияны сатиралық түрде бейнеледі. Ройко өзінің бағаналары арқылы өзінің жұмыстан кейінгі сүйікті барын, Билли Козы тавернасын танымал етуге көмектесті және Билли Козы қарғысын кеңінен таратты. Билли Гет Daily News газетінің 16 дюймдік софтбол командасына демеушілік жасады және Ройконың бағаналарын олардың қабырғаларында жариялады. Ройконың мақалалары ел бойынша 600-дан астам газетте тарады. Ол өзінің 40 жылдық мансабында 7500-ден астам бағана жазды. Ол сондай-ақ «Reader's Digest» журналы үшін «Бұл қорқынышты!» деген ондаған бағана жазды немесе жинады. 1990 жылдары ол ұлттық тақырыптарға көшті, көбінесе гей құқықтарын қоса алғанда, мәселелерге консервативті көзқараспен қарады.
Некелер
Ройко 1954 жылы Кэрол Дакманға үйленді, және олардың Дэвид және Роберт есімді екі ұлы болды. Ол ми геморрагиясына шалдығып, 1979 жылдың 19 қыркүйегінде, Ройконың 47 жасқа толған күні қайтыс болды.
Бейсбол және Чикаго Кабс
Ройко ойыншы және команда демеушісі ретінде 16 дюймдік софтболға шын құлшыныспен қатысты. Ол қайтыс болғаннан кейін Чикагоның 16 дюймдік софтбол Даңқы залына енгізілді, ал Ройконың отбасы бұл құрметті оның Пулитцер сыйлығымен бірдей маңызды деп есептер еді деп сендіреді. Скотт Жейкобстың "Ройко Goat" атты деректі фильмінің соңғы секундтарында Ройконың: «Пулитцер сыйлығы үйден соққы берумен салыстыруға келмейді» деген сөздері естіледі. Ол әйелі ұл туғанда 26 жасында әке болды. Ройко өмір бойы Чикаго «Кабс» командасының жанкүйері және сыншысы болды. Әр көктемде ол «Кабс викторинасына» арналған мақала жазып, жастық шағындағы орташа деңгейдегі ойыншылар туралы, мысалы Хайнц Беккер және Дом Даллесандро туралы түсініксіз сұрақтар қоятын. 1990 жылғы Әлем сериясі алдында ол «Экс-Кабс факторы» деп аталатын жалған корреляцияны тапқан Рон Берлер туралы жазды. Берлер мен Ройко, құрамында көптеген бұрынғы «Кабс» ойыншылары бар «Окленд Атлетикас» командасы Цинциннати «Редс» командасына қарсы чемпиондық атағынан айырылатынын болжады. «Редс» командасы «Атлетикас» командасын төрт ойында жеңіп, сенсация жасады, ал Ройконың қолдауы «Экс-Кабс факторы» теориясын танымал етті. Карл Эрскин Ройконың «Экс-Кабс факторы» туралы айтқанын қайталап, оны 1951 жылғы «Доджерс» командасына қатысты қолданады, оның «Карл Эрскиннің «Доджерс» командасынан әңгімелер» кітабында.
Өлім
1997 жылы 22 сәуірде Ройко кеудесінде ауыру сезімінен кейін Эванстон ауруханасына түсті. IFR процедурасы 2013 жылға дейін О’Харе халықаралық әуежайында қолданылып келді, содан кейін VEECK ONE процедурасымен алмастырылды. Майк Ройко 1983 жылы Иллинойс штатының Линкольн академиясының лауреаты атанды және Иллинойс губернаторы оған «Байланыс» саласындағы Линкольн орденін (штаттың ең жоғары наградасы) табыс етті. 2011 жылы Ройко Чикаго әдеби даңқ залына енгізілді.