Кіріспе

Брэдвелл Иллинойс штаты, 83 АҚШ (16 Wall.) 130 (1873) – Америка Құрама Штаттарының Жоғарғы Сотының он төртінші түзетудегі Артықшылықтар және Иммунитеттер тарауының тар мағынасын бекіткен және кәсіптік қызметпен айналысу құқығының осы артықшылықтарға жатпайтынын анықтаған іс. Майра Брэдвелл тарапынан қозғалған бұл іс, сонымен қатар Америка Құрама Штаттарындағы жыныстық дискриминацияға қарсы он төртінші түзетуге жасалған алғашқы шағымдардың бірі ретінде де маңызды болып табылады.

Іс-қағаздарының мазмұны

1869 жылы Майра Брэдвелл Иллинойс штатының адвокаттық емтиханын сәтті тапсырып, штат заңнамасына сәйкес, жасы жеткен, жақсы мінез-құлқы бар және заң саласында жеткілікті білімі бар кез келген адамды адвокаттыққа қабылдауға өтініш берді. Бірақ ол әйел болғандықтан, Иллинойс Жоғарғы Соты оның өтінішін қабылдамады, адвокаттық қызметтегі "жанжалдар" әйелдіктің жоғалуына әкеледі деп мәлімдеді. Бұл шешімнің заңдық негізінде күйеуінен тәуелді әйелдің жеке заңдық мәртебесін жоққа шығаратын, ортақ құқық бойынша қолданылатын әйелдердің құқықсыздығы доктринасы жатты. Брэдвелл бұл шешімге наразылық білдіріп, АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданып, оның адвокаттықпен айналысу құқығының Конституцияның Он төртінші түзетуінің Артықшылықтар және иммунитеттер тарауымен қорғалатынын дәлелдеді.

Көпшілік пікір

Жоғарғы Сот 8-1 дауыспен Иллинойс сотының шешімін қолдады және он төртінші түзетудегі артықшылықтар немесе иммунитеттер туралы тарап кәсіби қызметпен айналысу құқығын қамтымайды деп шешті. Осылайша, штаттар оны заңмен реттеуге құқылы болды. Көпшілік пікір бұл мәселені кеңінен талқыламады, "Қырғынхана ісіндегі" артықшылықтар мен иммунитеттер туралы пікірлерге сілтеме жасады. Сондай-ақ, көпшілік Конституцияның IV бабының 2-тармағының 1-бөліміндегі артықшылықтар мен иммунитеттер туралы ереже бойынша кез келген талапты қабылдамады. Брэдвелл Вермонтта туып, кейін Иллинойсқа көшкендіктен, Иллинойс штатының заңгерлік лицензиясын бермеуі – мемлекеттер арасындағы кемсітушілік екенін мәлімдеді. Бірақ Сот, жақында қабылданған он төртінші түзетуде "АҚШ-та туған немесе натуралдасқан, және оның юрисдикциясына бағынған барлық адамдар АҚШ және олар тұратын штаттың азаматтары болып табылады" делінгенін атап өтті. Брэдвелл бірнеше жыл Иллинойс штатында тұрғандықтан, ол енді осы штаттың азаматы болып саналды, демек IV баптың мемлекеттер аралық ережесі оған қолданылмады. Соттың негіздемесі адвокаттың "соттың лауазымды тұлғасы" екендігіне де байланысты болды.

Салдары

Жоғарғы Сот Конституцияның Артықшылықтар мен Иммунитеттер ережесін АҚШ-тың шетел штаттарындағы шетел азаматтарының артықшылықтарына ғана қолдануды шектегенімен және «Сойыс ісі» бойынша Он төртінші түзетудің Артықшылықтар мен Иммунитеттер ережесін қатты шектегенімен, кемсітуге ұшыраған тараптар кейіннен Тең Қорғаныс ережесіне жүгінді. 1971 жылы Жоғарғы Сот алғаш рет «Рид против Рид» ісінде Тең Қорғаныс ережесін қолданып, жынысқа негізделген айырмашылықты жойды. Одан кейін ол мүлікті басқару құқығында ерлерге әйелдерге қарағанда артықшылық берген шешімді жою үшін тек ұтымды негіздегі тексеруді қолданды. Кейіннен Сот «Крейг против Борен» ісінде аралық тексеруді қолданды, бұл тәсіл әлі де қолданылуда. Осы іс бойынша шешім шығарылған жылдың өзінде Брэдвеллдің Иллинойс губернаторынан нотариусқа тағайындалуына рұқсат берілмеді.