Оман мен Біріккен Араб Әмірліктерінің Дибба аймағының тарихы мен геологиясы
Dibba
Дібба – Оман мен Біріккен Араб Әмірліктеріндегі ежелгі портовый қала. Археологиялық қазбалар темір дәуірінен бастап маңызды сауда орталығы болғанын көрсетеді. 🏺🚢🌊
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дибба (دِبَّا) – Оман мен Біріккен Араб Әмірліктеріндегі, Арабия түбегінің шығыс бөлігінің солтүстік ұшындағы жағалау аймағы.
Coastal area in within Oman and the UAE
Dibbā (دِبَّا) is a coastal area at the northern tip of the eastern Arabian peninsula on the Gulf of Oman.
Тарих
Солтүстік Әмірліктердің шығыс жағалауындағы бұл үлкен табиғи порты мыңдаған жылдар бойы теңіз саудасы мен қоныстанудың маңызды ортасы болды. Жақында ғана жүргізілген қазба жұмыстары қаланың темір дәуірі мен исламға дейінгі кезеңнің соңында транзиттік сауда орталығы ретіндегі маңыздылығын көрсетеді. 2004 жылы кездейсоқ табылған ұжымдық қабір қазіргі қала аумағындағы қазбаларға жол ашты, нәтижесінде көптеген қабаттары бар үлкен қонысқа қатысты мәліметтер, сондай-ақ сауда тауарлары, битум, керамика, шыны және монеталар табылды. Табылған үш мыс қорытпасынан жасалған тетрадрахма, сонымен қатар керамикалық бұйымдар, осы орынды эллинистік кезеңмен байланыстырады, бұл оның исламға дейінгі ірі қалалар Млейха мен Эд Дурмен байланысын көрсетеді. Рим амфоралары, керамика және шыны осы жерде тұрудың ғана емес, сонымен қатар белсенді аймақтық сауданың да жалғасқандығын көрсетеді. Ибн Хабибтің сөзіне сүйенсек, "Синд, Үндістан, Қытай, Шығыс және Батыс елдерінен келген саудагерлер осы жерге келіп сауда жасаған".
This large natural harbor on the east coast of the northern Emirates has been an important site of maritime trade and settlement for millennia, with relatively recent excavations underpinning the importance of the town as a site of entrepot trade throughout the Iron Age and into the late pre Islamic era. A collective tomb, discovered by accident in 2004, led to a number of excavations in the area of the present town which have yielded evidence of a large settlement with layers of occupation and significant finds of trade goods, bitumen, ceramics and glass as well as coins. Three copper alloy tetradrachms were found at the site which, as well as pottery finds, link it to the Hellenistic period at the major pre Islamic cities of Mleiha and Ed Dur, while Roman amphorae, ceramics and glass attest to a continuity of not only occupation but a lively regional trade. According to Ibn Habib, "merchants from Sindh, India, China, people of the East and West came to it."
Дибба шайқасы
Ислам пайғамбары Мұхаммедтің қайтысынан кейін көп ұзамай Диббада көтеріліс шықты, және Тадж иесі Лакит бин Малик Ду бастаған Азд тайпасы исламды қабылдаудан бас тартты. Бір дерек бойынша Лакит халифа Әбу Бәкірдің елшісімен салыстырмалы түрде шағын шайқаста қаза тапты, ал басқа деректер, соның ішінде әл-Табари, Ридда соғыстарының ең ірі шайқасы – Дибба шайқасында кем дегенде 10 000 көтерілісшінің қаза болғанын айтады. Диббаның артындағы жазықта жергілікті дәстүрге сәйкес, Диббадағы діннен тайғандардың бейіттері сақталған үлкен зират бар. Осыдан кейін Оңтүстік-Шығыс Арабия аймағы дерлік толығымен мұсылман болып кетті. Аббасид халифасы әл-Мутадид (870-892 жылдары) тұсында Оманды жаулап алу кезінде Ирак пен Бахрейннің Аббасид әкімі Мұхаммед ибн Нур басқарған әскерлер Диббада ірі шайқас өткізді. 1900 жылдары Дибба жері үшін талас-тартыстар болды.
Soon after the death of the Islamic Prophet Muhammad a rebellion broke out at Dibba and a faction of the Azd, led by Laqit bin Malik Dhu at Taj, rejected Islam. According to one tradition Laqit was killed by an envoy of the caliph Abu Bakr in what may have been a relatively small struggle, while other sources including al Tabari say that at least 10,000 rebels were killed in one of the biggest battles of the Ridda wars, the Battle of Dibba. The plain behind Dibba still contains a large cemetery which according to local tradition represents the fallen apostates of Dibba. Thereafter, the region of southeast Arabia became nearly entirely Muslim. During the time of the Abbasid caliph Al Mu'tadid (CE 870–892), a great battle was fought at Dibba during the conquest of Oman by the Abbasid governor of Iraq and Bahrain, Muhammad ibn Nur. The 1900s witnessed land disputes over Dibba.
Геология
Дибба ақаулығы белсенді ақаулық, яғни ол геологиялық жақында болған кезеңде орын ауыстыруға немесе сейсмикалық белсенділікке ұшыраған және БАӘ арқылы өтетін екі ақаулықтың бірі. Бұл ақаулық солтүстіктен Оманға өтіп, Арабия түбегінің ортасына қарай оңтүстікке қарай созылады. Gulf News басылымы Дибба тұрғындары 2003 және 2004 жылдары кемінде 150 жер сілкінісін сезінгенін, бұл аймақта үлкен жер сілкінісі болуы мүмкін екенін көрсетеді деп хабарлады. Дибба 2005 жылғы Кешм жер сілкінісін де сезінді. Мезозой және кайнозойдың аккрециялық кенесі батыс жағынан оң жақты жылжуға ұшыраған Зендан ақаулығы – Оман сызығы арқылы үзіліске ұшырайды. Трансформацияның батысында Иранның оңтүстігіндегі Загрос таулары, Мусандам түбегі, Оман таулары, Арабия платформасы және Дибба ақаулығы орналасқан. Дибба ақаулығы Оман тауларындағы офиолиттерді Мусандам түбегіндегі мезозой карбонаттарынан бөліп тұрады. 2009 жылдың 31 наурызында Gulfnews БАӘ Ұлттық метеорология және сейсмология орталығының (NCMS) Рихтер шкаласы бойынша 2,9 және 3,5 балдық екі жер сілкінісін тіркегенін хабарлады. Бұл жер сілкінісі Аден шығанағы мен Диббаның солтүстігінде сағат 6:21-де және 9:35-те болды. Жер сілкінісі солтүстік эмирліктердің кейбір аймақтарында жеңіл сезілді.
The Dibba Fault is an active fault, which means that it had a displacement or seismic activity during the geologically recent period, and is one of the two faults that run through the UAE. The fault crosses into Oman from the north and runs southward to the center of the Arabian Peninsula. Gulf News reported that people in Dibba have felt at least 150 tremors during 2003 and 2004 which indicates that there is a major earthquake waiting to happen in the area. Dibba also felt the 2005 Qeshm earthquake. The Mesozoic and the Cenozoic accretionary wedge is truncated on the western side by the right lateral fault, the Zendan Fault – Oman Line. West of the transform are the Zagros Mountains of southern Iran, the Musandam peninsula and the Oman Mountains, and the Arabian platform and the Dibba Fault. The Dibba Fault separates the ophiolites in the Oman Mountains from the Mesozoic carbonates in the Musandam Peninsula. On 31 March 2009, Gulfnews reported that the UAE's National Centre of Metrology and Seismology (NCMS) recorded two earth tremors, measuring magnitudes of 2.9 and 3.5 on the Richter scale, which shook the Gulf of Aden and the north of Dibba at 6.21 am and 9.35 am. The tremors were lightly felt in some areas of the northern emirates.
Теңіз тіршілігі
2008 жылы балдырлардың гүлуі Дибба маңындағы теңізге әсер етті және бірнеше жоғары санаттағы курорттар орналасқан "Аққа" және Аль-Факит туристік аймақтарына жетті. Дибба теңіз қорғалатын аймағындағы кораллдардың 95% жойылды және балық популяциясы ең төменгі шегіне дейін азайды. Эмират су спорты федерациясымен (EDA) жұмыс істейтін теңіз биологы Рита Бенто бір сағаттық су астына түсу кезінде бұрын жүздеген балықтар көрінетін аймақта тек үш балықты ғана көргенін айтты.
In 2008 an algal bloom affected the sea around Dibba and reached the tourist hot spots of 'Aqqah and Al Faqeet, which contain several high end resorts. 95% of corals in the Dibba Marine Protected Zone were destroyed and the fish population dwindled to a minimum. Rita Bento, a marine biologist working with the Emirates Diving Association (EDA), said she saw only three fish during an hour long dive in an area where previously hundreds were seen.
Климат
Дибба Кёппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық және субтропикалық шөлді климат аймағында орналасқан. Ең жылы ай – шілде, орташа температурасы 33,8 °C (92,8 °F). Ең суық ай – қаңтар, орташа температурасы 19,2 °C (66,6 °F).
Dibba is located in the Tropical and Subtropical Desert Climate according to the Köppen climate classification. The warmest month is July with an average temperature of 33.8 °C (92.8 °F). The coldest month is January, with an average temperature of 19.2 °C (66.6 °F).
Табиғи апаттар
2007 жылдың маусым айында Дибба Гону циклонының салдарынан зардап шекті, нәтижесінде ғимараттар мен үйлерге қиратулар келді.
In June 2007, Dibba was affected by Cyclone Gonu, which caused damage to buildings and homes.
Археология
Көне заманғы кең аумақты қоныстанудың куәліктері бар, Дибба Оман теңіз жағалауындағы халықаралық сауда орталығы болған, оған Үндістан мен Қытайдан Араб теңізі арқылы келіп сауда жасаған саудагерлер жиі тоқтаған. Үндістан және Қытай саудагерлерінің қызметі Диббада және қытай деректерінде де кездеседі.
There is evidence of extensive ancient settlement and Dibba was an international market on the coast of Oman frequented by merchants from India and China sailing through the Arabian Sea. Indian and Chinese merchant activity has also been discovered in Dibba, and in Chinese sources as well.
Қалалар
Дибба әл-Фуджайра – шығыс жағалаудағы Фуджайраның ең ірі қалаларының бірі. Онда таулар мен теңіз жағалауы арасында орналасқан бірнеше шағын ауылдар бар. Қыс айларында Әмірліктердің түкпір-түкпірінен адамдар Диббаға тауларда кемпинг жасау үшін келеді, ал жазда су спортымен айналысып, құмды жағажайлардың ләззатын көреді. Диббадағы жағажайлар БАӘ-нің ең үздік жағажайларының қатарында саналады және көптеген сәнді қонақүйлерге ие. Дибба әл-Хисн шығысынан Оман шығанағымен, солтүстігінен Дибба әл-Баямен, оңтүстігінен Дибба әл-Фуджайрамен шектеседі. Бұл қала басқа "Диббалардың" арасында ең кішісі болып табылады және көбінесе балық базары мен қамалымен танымал, осы қамалдың атымен қала аталған. Халық тығыздығы басқа қалаларға қарағанда жоғары. Дибба әл-Хисн мен Дибба әл-Бая арасында жер дауы болған, ол 1990 жылдары шешілген. Дибба әл-Хисн – португалдықтар Иберия одағы кезінде қаланың айналасына бекініс және қабырға салған жер деп есептеледі. Дибба әл-Бая – үш "Диббаның" ең солтүстігінде орналасқан және Мусандам түбегіне қақпа ретінде қызмет етеді.
Dibba Al Fujairah on the east coast is one of the largest towns in Fujairah. It contains several small villages located between the mountains and the seacoast. In winter people from all over the Emirates travel to Dibba to camp in the mountains and in summer they enjoy water sports and the sandy beaches. Beaches in Dibba are considered among the best of the UAE and have many luxury hotels. Dibba Al Hisn is bordered by the Gulf of Oman to the east, Dibba Al Baya to the north, and Dibba Al Fujairah to the south. It is the smallest in size among the other "Dibbas" and is notable mostly for its fish market and a fortress, after which the town is named. Its population density is greater than the other towns. There have been land disputes between Dibba Al Hisn and Dibba Al Baya, which were resolved in the 1990s. Dibba Al Hisn is believed to be the site where the Portuguese built a fort and a wall around the city during the Iberian Union. Dibba Al Baya is the most northerly of the three "Dibbas" and acts as a gateway to the Musandam Peninsula.
Танымал мәдениетте
"Диббаға барамыз, жаздың қалай екенін көреміз" деген мақал БАӘ және Оманда кең таралған. Бұл сөз бір нәрсені сынап көруге немесе фактінің рас екенін анықтауға қолданылады, себебі Диббаның жазда БАӘ-нің басқа аймақтарына қарағанда ауа райы салқын болады деп есептеледі.
"We will go to Dibba, and we will see how summer feels like" is a saying popular in the UAE and Oman. It is used to express the ability of proving a point or test if a fact is true or not, since Dibba allegedly enjoys a cooler weather in the summer than the rest of the UAE.