Евген Дюпарк: Француз композиторының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Француз композиторы (1848–1933)
композитор

Эжен Мари Анри Фук Дюпарк (21 қаңтар 1848 – 12 ақпан 1933) – кеш романтизм дәуірінің француз композиторы.

Өмірбаян

Шарль Фукес Дюпарк пен Амели де Гуаитаның ұлы. Анри Фук Дюпарк Парижде дүниеге келген. Ол Вогирард ауданындағы иезуит колледжінде Цезар Франктан фортепиано сабақтарын алды және оның алғашқы композитор шәкірттерінің бірі болды. Франко-прусс соғысында әскери қызметтен кейін, 1871 жылдың 9 қарашасында Шотландиядан келген Эллен Максуиниге үйленді. Сол жылы ол Сент-Сенс пен Ромен Буссинге қосылып, Société Nationale de Musique-ді құрды. Дюпарк ең бастысы 17 мелодиясымен ("өнер әндерімен") танымал, олардың мәтіндері Бодлер, Готье, Леконт де Лиль және Гёте сияқты ақындардың туындыларынан алынған. Ол кезде "неврастения" деп диагноз қойылған психикалық ауру, оны 37 жасында, 1885 жылы композициялауды күрт тоқтатуға мәжбүр етті. Ол өзін отбасына және сурет салу, бояу сияқты басқа да сүйікті істеріне арнады. Бірақ ғасыр басында көру қабілетінің нашарлауы салдарынан толық соқырлыққа ұшырады. Ол өзінің музыкасының көп бөлігін жойды, кейінгі ұрпаққа 40-тан аз шығарма қалдырды. 1922 жылдың 19 қаңтарында, өзінің аяқталмаған операсының жойылғаны туралы жақын досы, композитор Жан Красқа жазған хатында Дюпарк былай деп жазды:

Ол өмірінің қалған бөлігінің көп бөлігін Швейцарияның Веве қаласына жақын Ла-Тур-де-Пейльз қаласында өткізді және 85 жасында Францияның оңтүстік-батысындағы Мон-де-Марсан қаласында қайтыс болды. Дюпарк Париждегі Пэр-Лашез зиратында жерленген. Париждің 17-ші округінде, Рю де Левис көшесіне жақын алаң оның құрметіне аталды.

Шығармалары

Анри Дюпарк шығармаларының каталогы
Жыл Композиция Ескертпелер Жұмыстың түрі
1863–65 Six rêveries, pour piano Басылған, бірақ жарияланбаған. М.К.К. Д’Арманьяк, Дюпарк немересінің жеке коллекциясы. Пианино соло
1867 Виолончель мен фортепианоға арналған соната 1948 жылы премьерасы. М.К.К. Д’Арманьяк, Дюпарк немересінің жеке коллекциясы. Виолончель мен фортепиано
1867–69 Feuilles volantes, pour piano Пианино соло
1868 Chanson triste Басылған: Op. 2, № 4. Авторы: Жан Лахор. Дауыс және фортепиано (1912 жылы оркестрленген)
1869 Le galop Басылған: Op. 2, № 5. Авторы: Сюлли Пруддом. 1948 жылы жарияланды. Дауыс және фортепиано
1869 Романс де Миньон Басылған: Op. 2, № 3. Авторы: Виктор Уайлдер, Гётенің «Ел туралы білуі» негізінде. Дауыс және фортепиано
1869 Серенада Басылған: Op. 2, № 2. Авторы: Габриэль Марк. Дауыс және фортепиано
1869 Soupir Басылған: Op. 2, № 1. Авторы: Сюлли Пруддом. 1902 жылы қайта қарастырылған. Дауыс және фортепиано
1869 Бес мелодия, Op. 2 Дауыс және фортепиано
1869 Beaulieu, pour piano М.К.К. Д’Арманьяк, Дюпарк немересінің жеке коллекциясы. Пианино соло
1869–70 Au pays où se fait la guerre Авторы: Теофиль Готье. Бастапқы атауы: Absence. Түпнұсқа нұсқасы, 1911–13. Дауыс және фортепиано (1876 жылы оркестрленген)
1870 L'invitation au voyage Авторы: Шарль Бодлер. 1872 жылы жарияланды. Дауыс және фортепиано (1892–95 ж. оркестрленген)
1871 La fuite, дуэт сопрано мен тенорға арналған, фортепианомен Басылған: Op. 2, № 6. Дауыс және фортепианоға арналған дуэт
1871 La vague et la cloche Авторы: Франсуа Коппе. 1873 жылы жарияланды. Дауыс және фортепиано (оркестрленген)
1872 Orchestre Suite (Жоғалған). Оркестрлік сюита
1872–82 Phidylé Авторы: Леконт де Лиль. 1889 жылы жарияланды. Дауыс және фортепиано (1891–92 ж. оркестрленген)
1873 Laendler, оркестрге арналған вальс сюитасы (Жойылған). Оркестрлік сюита
1873 Laendler (екі фортепианоға арналған нұсқасы) Екі фортепиано
1874 Poème nocturne: I. Aux étoiles II. Lutins et follets III. Дуо: L’aurore Бөлігі жоғалған, тек I. Aux étoiles сақталған. Премьерасы 1874 жылғы 11 сәуірде Парижде Société Nationale de Musique Moderne-де өтті. Оркестрлік жұмыс
1874 Elégie Авторы: Элен МакСвинни (Дюпарк әйелі), Томас Мурдың есімінен. Дауыс және фортепиано
1874 Extase Авторы: Жан Лахор. 1882 жылы жарияланды. 1884 жылы қайта қарастырылған. Дауыс және фортепиано
1875 Lénore Готтфрид Август Бюгердің сол аттас балладасы негізінде. Симфониялық поэма
1875 Lénore (екі фортепианоға арналған нұсқасы) Камил Сен-Санс жазған 2 фортепианоға арналған транскрипция (1884) Екі фортепиано
1877 Suite pour le piano (Жоғалған). Пианино соло
1879 Le manoir de Rosemonde Авторы: Роберт де Бонниерс. Дауыс және фортепиано (1912 жылы оркестрленген)
1879–95 Руссалка, үш актілі опера Аяқталмаған. Александр Пушкиннің «Русалка» драмалық поэмасы негізінде. «Absence» кітабынан басқасы жойылған, «Соғыс жүргізіліп жатқан ел» деп қайта басылды. 3 актілі опера
1880 Серенада флорентинская Авторы: Жан Лахор. 1882 жылы жарияланды. Дауыс және фортепиано
1882 Benedicat vobis Dominus Үш аралас дауыс пен орган (немесе фортепиано) үшін мотет. Хорлық музыка
1883 Lamento Авторы: Теофиль Готье. Дауыс және фортепиано
1883 Testament Авторы: Поль Арман Сильвестр. 1898 жылы жарияланды. Дауыс және фортепиано (1900–02 ж. оркестрленген)
1884 La vie antérieure Авторы: Шарль Бодлер. Дауыс және фортепиано (1911–13 ж. оркестрленген)
1886 Recueillement Аяқталмаған. (Жойылған). Дауыс пен фортепиано?
1892 Danse lente Руссалкадан алынған. Эрнест Ансермет көшірген. Éditions Salabert баспасы сақтаған. Оркестрлік шығарма
1903 Ж.С. Бахтың органға арналған екі шығармасының транскрипциясы: E минорындағы прелюдия мен фуга («Кафедраль»), BWV 513; A минорындағы прелюдия мен фуга («Ұлы»), BWV 543 Екі фортепиано
1908 Сезар Франктың алты орган шығармасының транскрипциясы Екі фортепиано
1910 Aux étoiles, pour piano Сондай-ақ: фортепианоға арналған төрт қол және органға арналған нұсқа. 1911 жылы қайта қарастырылған. Пианино соло
1911 Aux étoiles Жарияланбаған драма үшін Entr'acte. Оркестрлік шығарма (көрсетілмеген)
(n. d.) Ж.С. Бахтың органға арналған шығармасының транскрипциясы: Chorale Prélude and Fugue: In dir ist Freude, BWV 615 Эрнест Ансерметтің жеке коллекциясы Екі фортепиано

Catalogue of works by Henri DuparcYearCompositionNotesType of Work 1863 65 Six rêveries, pour piano Printed, but unpublished. Private collection of Mme. d'Armagnac, granddaughter of Duparc. Piano solo 1867 Sonate pour violoncelle et piano Premiered in 1948. Private collection of Mme. d'Armagnac, granddaughter of Duparc. Cello & piano 1867 69 Feuilles volantes, pour piano Piano solo 1868 Chanson triste Published as: Op. 2, no. 4. Text by Jean Lahor. Voice & piano (orchestrated 1912) 1869 Le galop Published as: Op. 2, no. 5. Text by Sully Prudhomme. Released in 1948. Voice & piano 1869 Romance de Mignon Published as: Op. 2, no. 3. Text by Victor Wilder, based on « Kennst du das Land » by Goethe). Voice & piano 1869 Sérénade Published as: Op. 2, no. 2. Text by Gabriel Marc. Voice & piano 1869 Soupir Published as: Op. 2, no. 1. Text by Sully Prudhomme. Revised 1902. Voice & piano 1869 Cinq mélodies, op. 2 Voice & piano 1869 Beaulieu, pour piano Private collection of Mme. d'Armagnac, granddaughter of Duparc. Piano solo 1869 70 Au pays où se fait la guerre Text by Théophile Gautier. Original title: Absence. Definitive version, 1911–13. Voice & piano (orchestrated 1876) 1870 L'invitation au voyage Text by Charles Baudelaire. Released in 1872. Voice & piano (orchestrated 1892–95) 1871 La fuite, duo pour soprano et ténor avec piano Published as: Op. 2, no. 6. Duet for voice & piano 1871 La vague et la cloche Text by François Coppée. Released in 1873. Voice & piano (Orchestrated) 1872 Suite d'orchestre (Lost). Orchestral suite 1872 82 Phidylé Text by Leconte de Lisle. Released in 1889 Voice & piano (orchestrated, 1891–92) 1873 Laendler, suite de valses pour orchestre (Destroyed). Orchestral suite 1873 Laendler (version for two pianos) Two pianos 1874 Poème nocturne : I. Aux étoiles II. Lutins et follets III. Duo: L’aurore Part lost, only: I. Aux étoiles is extant. Premiered in Paris on 11 April 1874 at the Société Nationale de Musique Moderne. Orchestral work 1874 Elégie Text by Ellen MacSwinny(?) (wife of Duparc) after Thomas Moore. Voice & piano 1874 Extase Text by Jean Lahor. Released 1882. Revised 1884. Voice & piano 1875 Lénore Based on the ballad of the same name by Gottfried August Bürger. Symphonic poem 1875 Lénore (version for two pianos) transcription for 2 pianos (1884) by Camille Saint Saëns Two pianos 1877 Suite pour le piano (Lost). Piano solo 1879 Le manoir de Rosemonde Text by Robert de Bonnières Voice & piano (orchestrated 1912) 1879 95 Roussalka, opéra en trois actes Unfinished. Based on Русалки (Rusalka), a dramatic poem by Alexander Pushkin. Destroyed except for "Absence," republished as "Au pays où se fait la guerre". Opera in 3 acts 1880 Sérénade florentine Text by Jean Lahor. Released 1882. Voice & piano 1882 Benedicat vobis Dominus Motet for three mixed voices and organ (or piano). Choral music 1883 Lamento Text by Théophile Gautier. Voice & piano 1883 Testament Text by Paul Armand Silvestre. Released in 1898. Voice & piano (orchestrated 1900–02) 1884 La vie antérieure Text by Charles Baudelaire. Voice & piano (orchestrated 1911–13) 1886 Recueillement Unfinished. (Destroyed). Voice & piano? 1892 Danse lente Extract from Roussalka. Copied by Ernest Ansermet. Preserved by Éditions Salabert. Orchestral work 1903 Transcription of two works for organ by J. S. Bach: Prélude and fugue in E minor ("Cathedral"), BWV 513Prélude and fugue in A minor ("The Great"), BWV 543 Two pianos 1908 Transcription of six organ works by César Franck Two pianos 1910 Aux étoiles, pour piano Also: version for piano four hands, & version for organ. Revised 1911. Piano solo 1911 Aux étoiles Entr'acte for an unpublished drama. Orchestral work (n. d.) Transcription of a work for organ by J. S. Bach: Chorale Prélude and Fugue: In dir ist Freude, BWV 615 Private collection of Ernest Ansermet Two pianos

Анри Дупарктың жазбалары (француз тілінде)

Сезар Франк Париждегі қоршау кезінде, «Revue musicale» журналында, Париж, 1922 жылғы желтоқсан. «Revue de la Société internationale de Musique» журналындағы Société Nationale естеліктері, Париж, 1912 жылғы желтоқсан.

Хаттар (француз тілінде)

Lettre à Chausson, «Revue musicale», 1925 жылғы желтоқсан. Дюпарк Анри: Мистикалық достық, Франсис Жаммеске жолданған хаттары бойынша. (Г. Фершоның кіріспесі және түсіндірмелері). «Mercure de France», Париж, 1944 жыл. Жерар, И. (ред.). Анри Дюпарктің Эрнест Шоссонға жазған хаттары, «Revue de Musicologie» (N° 38), 1956 жыл, 125-бет. Серіейкс, М. Л. (ред.). Винсент д’Инди, Анри Дюпарк, Альберт Руссель: Огюст Серіейкске жолданған хаттар. Лозанна, 1961 жыл.

Дупарк туралы монографиялар (француз тілінде)

Норткотт, С. Анри Дюпарктің әндері. Лондон: Д. Добсон, 1949 ж. 124 б. Фон дер Элст, Н. Анри Дюпарк: Адам және оның шығармашылығы. (Диссертация). Париж: Париж университеті, 1972 ж., және Утрехт, 1972 ж. Фабр, М. Анри Дюпарктің Жан Краспен хат алмасудағы образы. 1973 ж.

Дупарк туралы басқа мақалалар мен жазбалар (француз тілінде)

Фелло, Х. Француз әндері: Анри Дюпарк, «Revue Musicale de Lyon» журналында. Лион, 1904 жылғы 30 наурыз. Шантавойн, Ж. Анри Дюпарк, «La Revue Hebdomadaire» журналында, Париж, 1906 жылғы 5 мамыр. Обри, Г. Дж. Анри Дюпарк, «La vie musicale de Lausanne» журналында, Лозанна, 1908 жылғы 1 ақпан. Жаммес, Фрэнсис. L'Amour, les Muses et la Chasse, «Mercure de France» журналында, Париж, 1922, 172 және басқалар. Фурэ, Габриэль. Музыкалық пікірлер. Париж: Ридер, 1930 жыл. Имберт, М. Анри Дюпарк, «La Petite Maîtrise», Schola Cantorum de París, 1933 жылғы наурыз айы. Ансермет, Эрнест. Анри Дюпарқтың тағдыры туралы әсерлі куәлік, «Revue Musicale» журналында, Париж, 1933 жылғы сәуір айы. Брейвилл, П. Анри Фуке Дюпарк 1848–1933, «La Musique Française» журналында, Париж, 1933 жылғы мамыр айы. Мерль, Ф. Суретшінің психологиясы және патологиясы: Анри Дюпарк. Бордо: Университет баспаханасы (Бордо), 1933 жыл. Ульмон, К. Анри Дюпарк, немесе «Саяхатқа шақырудан мәңгілік өмірге». Париж: Desclée de Brouwer & Cie, 1935 жыл. Ульмон, К. Белгісіз Дюпарк, «Revue musicale» журналында, Париж, 1935 жылғы шілде-тамыз айлары. Стрикер, Р. Анри Дюпарк және оның романстары. (Диссертация). Париж: Ұлттық музыка консерваториясы, 1961 жыл. Риго, Ж. Л. Дюпарктың романстары, француз романсы төңірегінде. Руан, 1987, 71–86 беттер. Стрикер, Р. Дюпарктың романстары. Арль, 1996 жыл.