Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Plaza de la Constitución, Mexico City
Plaza de la Constitución, Mexico City
Зокало (ˈsokalo) – Мексиканың орталық бөлігіндегі басты алаңның жалпы атауы. Колониялық кезеңге дейін бұл ацтектердің Теночтитлан қаласындағы маңызды салтанат орталығы болған. Алаң бұрын «Басты алаң» (Plaza Mayor) немесе «Қару-жарақ алаңы» (Plaza de Armas) деп белгілі болса, бүгінде оның ресми атауы – Plaza de la Constitución (Конституция алаңы). Бұл атау Мексиканы басқарған конституциялардың ешқайсысынан емес, 1812 жылы Испанияда қол қойылған Кадис конституциясынан шыққан. Дегенмен, қазіргі таңда ол көбінесе Зокало деп аталады. Тәуелсіздіктің құрметіне ескерткіш орнату жоспары болған, бірақ тек оның негізі, яғни зокало (қазақ тілінде «постамент») ғана салынды. Бұл есім көп бұрын пайда болған, бірақ осы күнге дейін сақталған. Мексиканың Оахака, Мерида және Гвадалахара сияқты көптеген қалалары өздерінің басты алаңдарын атау үшін «зокало» сөзін қолданады, бірақ барлығы да емес. Зокало ацтек дәуірінен бері мексикалықтардың жиналатын орыны болып келеді, мексикалық салтанаттар, вице-корольдердің қызметке кірісу рәсімдері, патшалық жарлықтары, әскери шерулер, Тәуелсіздік тойлары және қазіргі діни шаралар, мысалы, Ұлы апта мен Корпус Кристи мерекелері осы алаңда өткізіледі. Бұл алаң шетелдік мемлекет басшыларын қабылдады және ұлттық мерекелер мен ұлттық наразылықтардың басты орны болып табылады. Зокало және оны қоршаған аудандар шамамен 700 жылдан бері қаланың жоспарлау және географиялық құрылымында маңызды рөл атқарып келеді. Бұл орын ацтектердің аңыздары мен мифологиясына сәйкес, ғаламның орталығы саналған Темпло Майордан оңтүстік-батысқа қарай бір блок қашықтықта орналасқан.
Zócalo (ˈsokalo) is the common name of the main square in central Mexico City. Prior to the colonial period, it was the main ceremonial center in the Aztec city of Tenochtitlan. The plaza used to be known simply as the "Main Square" (Plaza Mayor) or "Arms Square" (Plaza de Armas), and today its formal name is Plaza de la Constitución (Constitution Square). This name does not come from any of the Mexican constitutions that have governed the country but rather from the Cádiz Constitution, which was signed in Spain in the year 1812. Even so, it is almost always called the Zócalo today. Plans were made to erect a column as a monument to independence, but only the base, or zócalo (meaning "plinth"), was built. long ago, but the name has lived on. Many other Mexican towns and cities, such as Oaxaca, Mérida, and Guadalajara, have adopted the word zócalo to refer to their main plazas, but not all. It has been a gathering place for Mexicans since Aztec times, having been the site of Mexican ceremonies, the swearing in of viceroys, royal proclamations, military parades, Independence ceremonies, and modern religious events such as the festivals of Holy Week and Corpus Christi. It has received foreign heads of state and is the main venue for both national celebrations and national protests. The Zócalo and surrounding blocks have played a central role in the city's planning and geography for almost 700 years. The site is just one block southwest of the Templo Mayor, which, according to Aztec legend and mythology, was considered the center of the universe.
Сипаттама
Қазіргі Мексика қаласындағы Зокало 57 600 м2 (240 м × 240 м) аумақты құрайды. Ол солтүстік жағынан Мексика қалалық соборымен, шығыс жағынан Ұлттық сараймен, оңтүстік жағынан Федералды округ ғимараттарымен және батыс жағынан Ескі Меркадерес есігімен шектеседі. Солтүстік-батыс бұрышында Nacional Monte de Piedad ғимараты, ал солтүстік-шығыс жағында Templo Mayor орналасқан. Алаң ортасында үлкен мексикалық туды көтеруге арналған фалагшток тұр. Еуропалық стильдегі алаңдар ацтектер Теночтитланды жаулап алғанға дейін болған емес. Ескі қалада қасиетті аудан немесе теокалли болған, ол қаланың және ацтектердің сенімі бойынша, ғаламның абсолютті орталығы саналған. Алайда, ол қазіргі Зокалодан солтүстікке және солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. 16 ғасырдың екінші жартысында собор салынғаннан кейін алаңның келбеті өзгерді. Ескі шіркеу алаңға емес, шығысқа қараған. Жаңа собордың үш есігі алаңнан оңтүстікке қарай көтеріліп, аймаққа солтүстік-оңтүстік бағыт берді, ол бүгінге дейін сақталған. Дегенмен, бұл алаңның қалған бөлігін "Сан-Хосе" тобы сияқты Парианның жанында орналасқан уақытша сауда орындарымен толтыруға кедері келтірмеді. Тарихшы Франсиско Седано бұл алаңның сұмдығы мен көркемсіздігіне тоқталып, сол кезде төсегі тегіс болмағандықтан, жаңбырлы маусымда батпаққа толып, агрессивті көше итттері, қоқыс үйінділері және жүгері қабықтары мен басқа да тасталған орамалар арасында адам қалдықтарының болуы жүруді қиын еткенін айтты. Сондай-ақ, мүсіні де орналасқан Коатликуи құдайының мүсіні де болды. Календарь собордың батыс жағында қойылды және 1890 жылға дейін сол жерде тұрды, содан кейін ол ескі "Centro Museum"-ға көшірілді. Қазір ол Антропология мұражайында сақталады. Мүсін Тәуелсіздік алғаннан кейін ғана Корольдік және Папалық университетінің артқы аулаларының біріндегі жер астында табылғаннан кейін мұражайға жеткізілді. Алаңның бұрынғы саудагерлері негізінен қазіргі Жоғарғы Сот ғимараты орналасқан алаңның оңтүстік-шығысында орналасқан Mercado de Volador (Ақжолшы нарығы) деп аталатын жаңа ғимаратқа көшірілді. Президент Санта-Анна 1843 жылы Парианды бұздырды, бұл алаңды қайтадан бос қалдырды, тек кейбір күл ағаштары мен гүл бақтары қалды. Санта-Анна алаңның ортасында Мексика Тәуелсіздігіне арналған ескерткіш салуды жоспарлады, бірақ жобасы ондаған жылдар бойы сол жерде тұрған негізге (зокало) дейін жетті, ол алаңға қазіргі танымал атын берді. Бұл жағдай 1866 жылға дейін сақталды, онда алаңнан серуендеуге келетін адамдардың көптігіне жауап ретінде Пасео (жол) дель Зокало салынды. Бақтар құрылып, әр бұрышына су бұрқақтары қойылды, 72 темір орындық орнатылды және аумақ сутегілі газ шамдарымен жарықтандырылды. Алайда, Санта-Аннаның негізі алынып тасталмады. 1970 жылдарға қарай алаңның жай-күйі нашарлап, ортасында жарық бағаналары мен үлкен фалагшток қалды. Содан кейін жер қайтадан тегістеліп, темір жолдар алынып тасталды және бүкіл алаң цементпен жабылды. Автомобильдерге паркинг жасауға тыйым салынды және алаңның пішіні әр жағынан 200 метрге дейін шаршыланды. 1970 жылдары Зокало қызғылт түсті таспен жабылды, металл торлармен қорғалған кішкентай ағаштар отырғызылды және фалагштоктың айналасына шөптің шағын аудандары себілді. 1990 жылдардың соңында Мексика қаласының сол кездегі мэрі Куаутемок Карденас және тарихи орталықтың бас директоры доктор Рене Куломб, бизнес пен тұрғындарды ауданда тарту мақсатында Зокало мен оның айналасындағы орталықты 300 миллион долларға жаңартуды бастады. Соборды Зокалодан бөлетін темір торды алып тастау жоспарланған, бірақ бұл идеяға көпшілік қарсылық білдірді, сондықтан ол ақырында тоқтатылды.
The modern Zócalo in Mexico City is 57,600 m2 (240 m × 240 m). It is bordered by the Mexico City Metropolitan Cathedral to the north, the National Palace to the east, the Federal District buildings to the south and the Old Portal de Mercaderes to the west, the Nacional Monte de Piedad building at the northwest corner, with the Templo Mayor site to the northeast, just outside view. In the centre is a flagpole with an enormous Mexican flag ceremoniously raised and lowered each day A European style plaza was not part of the conquered Aztec Tenochtitlan; the old city had a sacred precinct or teocalli which was the absolute center of the city (and the universe, according to Aztec belief), but it was located to the immediate north and northeast of the modern day Zócalo. After the cathedral was constructed in the latter half of the 16th century, the look of the plaza changed. The old church faced east and not to the plaza itself. The new cathedral's three portals towered south over the plaza and giving the area a north–south orientation, which exists to this day. This, however, did not keep the rest of the plaza from becoming filled again with makeshift stalls such as the group known as "San José" located next to the Parian itself. This prompted historian Francisco Sedano to comment that it was ugly and unsightly. He claimed it was very difficult to walk around here at the time because of its uneven pavement, mud in the rainy season, aggressive street dogs, mounds of trash and human excrement tossed among the corn husks and other discarded wrappings. as well as a statue of the goddess Coatlicue. The Calendar was put on display on the west side of the cathedral, where it remained until about 1890 when it was moved to the old "Centro Museum". It now resides in the Museum of Anthropology. The statue eventually made its way to this museum, but not until it was practically buried in one of the back patios of the Royal and Pontifical University until after Independence. The former merchants of the plaza were moved primarily to a new building called the Mercado de Volador (Market of the Flyer), located southeast of the plaza where the Supreme Court building stands today. President Santa Anna finally had the Parián demolished in 1843. This left the plaza bare again, except for some ash trees and flower gardens that were planted and protected by stone borders. Santa Anna wanted to build a monument to Mexican Independence in the center of the plaza but his project got only as far as the base (zócalo), which stayed there for decades and gave the plaza its current popular name. It stayed this way until 1866 when the Paseo (path) del Zócalo was created in response to the numbers of people who were using the plaza to take walks. A garden with footpaths was created; fountains were placed at each corner; 72 iron benches were installed and the area was lighted by hydrogen gas lamps. Santa Anna's base, however, was not removed. The plaza deteriorated until, by the 1970s, all that was left were light poles and a large flagpole in the center. Then the ground was leveled again, the train tracks taken out, and the whole plaza cemented over. Automobile parking was prohibited and the plaza's shape was squared to 200 meters on each side. Later in the 1970s, the Zócalo was repaved with pink cobblestones; small trees protected by metal grates were planted; and small areas of grass were seeded around the flagpole. In the late 1990s, Cuauhtémoc Cárdenas, then mayor of Mexico City, and Dr. Rene Coulomb, general director of the Historic Center Trust, launched a $300,000,000 renovation of the Zócalo and the surrounding city center, with the aim of attracting businesses and residents back to the area. There were plans to remove the iron grating separating the cathedral from the Zócalo, but there was so much public opposition to the idea that it was eventually scrapped.
21 ғасыр
2009 жылы бұрынғы мэр Марсело Эбрард тарихи орталықта күтім жұмыстарын жүргізу үшін науқан бастады (жергілікті биліктің жылдық бюджетін Конгресс қысқартқандықтан, бұл жұмыстар көбінесе үкімет қызметкерлері көшеде жинаған қаражат есебінен қаржыландырылды). Науқанның нәтижесі қанағаттанарлық болды. 2010 жылы Ангел де ла Индипенденсияның көшірмесі Зокало алаңына әкелінді, мақсаты – наразылық білдірушілерді Ангелдің бастапқы орнынан тарату. Себебі Ангелдің бастапқы орны қаржылық аймақта орналасқан, онда қозғалыс тығырызды, бұл полиция жұмысын Зокало алаңына қарағанда қиындатады. 2016 жылдан бері алаңда Құрбанды күні мерекесіне арналған шерулер өткізіліп келеді, бұған себеп – «Спектр» Джеймс Бонд фильмінде осындай шеру көрсетілгені. 2001 жылы сапатист қозғалысының басшысы Субкоманданте Маркостың жақтастары, көбінесе кедей Чиапас азаматтары, оларға үлкен саяси автономия беруді көздеген заң жобасын қолдау үшін Зокалоға шеру тартты. Карденастың дәстүрін жалғастырған Андрес Мануэль Лопес Обрадор 2006 жылғы Мексика президенттік сайлауынан кейін алаңда ірі наразылық акцияларын ұйымдастырды, сондай-ақ президент Кальдеронның Мексиканың мемлекеттік энергетикалық компаниясы PEMEX-ке жеке және шетелдік инвестицияларға жол беру туралы бастамасына қарсы мыңдаған адам қатысқан митинг өткізді. 2008 жылдың 30 тамызында қылмыс пен зорлыққа қарсы бейбіт шеру Зокало алаңын толықтырды. Алаңда саяси шаралар да жиі өтеді. Әр жылдың 15 қыркүйегінде сағат 11-ге дейін Мексика президенті Ұлттық сарайдың орталық балконына шығып, алаңда жиналған халыққа Грито де Долорес дұғасын оқиды. Энрике Пенья Ньето билігінің кезінде бұл рәсімге, әсіресе солшыл бағытталған ақпарат көздерінен, үкіметтің «акарреадос» (автобустармен алаңға әкелінген және азық-түлік немесе ұсақ-түйек заттармен сыйлықталған адамдар) пайдалануына байланысты сын көп болды, бұл қатысушылар санын көбейту және халықтың ықыласын көрсету үшін жасалған. Мексикалықтардың ұлттық мақтанышының тағы бір көрінісі – Зокало алаңында көктемгі күн мен түннің теңелуі мерекесін тойлау. Бұл шараны жергілікті этникалық тектің (Ла Раса) және испандықтардан бұрынғы мәдениеттің басымдығын қайта бекітуді көздейтін топтар ұйымдастырады. Олар осы рәсімді осы жерде өткізуді таңдайды, себебі бұл орын испандықтар келгенге дейін осындай рәсімдер өткізілген жерге жақын, сонымен қатар олар «испандық» шіркеу және мемлекеттік биліктің нышандарына (собор мен Ұлттық сарай) қарсы тұрады. 2014 жылдан бері Игуала қаласындағы жаппай ұрлау оқиғасынан кейін Зокало алаңында ірі митингтер өткізіліп келеді, бұл оқиға көптеген адамдардың пікірінше, елде кең таралған қылмыстық жағдайдың, жазасыздықтың және мемлекеттік сыбайлас жемқорлықтың символына айналды.
In 2009, former mayor Marcelo Ebrard launched a campaign to perform maintenance works in the Historic Center (which, because of Congressional reduction of the annual budget of the local government, was largely supported with the money collected in the streets for that purpose by government officials). The campaign had satisfactory results. In 2010, a replica of the Angel de la Independencia was brought to Zócalo as a way of spreading out the protesters from the original Angel site. This is because the original site of the Angel is located in a financial area, with a high traffic flow, making policing more difficult than the Zócalo. A Day of the Dead parade has been held at the square since 2016 after the James Bond film Spectre featured a parade there. In 2001, followers of Zapatista leader Subcomandante Marcos, mostly poor Chiapan indigenous people, marched into the Zócalo to support a bill that would give them greater political autonomy. Following Cárdenas' lead, Andrés Manuel López Obrador staged major protests here after the 2006 Mexican presidential elections as well as a rally with thousands of participants against President Calderón's initiative to allow private and foreign investment in Mexico's state owned energy company, PEMEX. On 30 August 2008, a peaceful protest against crime and violence filled the Zócalo to capacity. The plaza is also home to regularly occurring political events. Just before 11 pm on each 15 September, the president of Mexico comes out onto the central balcony of the National Palace to perform the Grito de Dolores to the crowd gathered in the plaza. Under the unpopular rule of Enrique Peña Nieto, the ceremony has been subjected to widespread criticism —mostly from left leaning sources— for the government's notorious use of acarreados (people who are literally carried into the square by bus and paid for with food or other minor goods) in order to boost attendance numbers and simulate popular enthusiasm. An alternative expression of Mexican pride is the celebration of the spring equinox on the Zócalo. This is done by groups looking to reassert the superiority of indigenous ethnic bloodlines (La Raza) and pre Hispanic culture. They choose to do the ceremony here not only because it is close to where such rites used to be performed before the Spaniards came, but also because they are right next to the symbols of "Spanish" ecclesiastical and secular power (the cathedral and National Palace, respectively), which they oppose. The Zócalo area has been, since 2014, where large rallies have been held in the aftermath of the 2014 Iguala mass kidnapping, an event that has become symbolic for the climate of widespread criminality, impunity and governmental corruption that many feel the country faces.
Өнерлік орын ретінде
1982 жылдан бері, қала орталығын жаңғырту жөніндегі күш-жігердің нәтижесінде, Зокало түрлі көркем және мәдени шаралардың орталығына айналды. Күнделікті түрде ацтек бишілері барабан соғып, қанатты бас киімдері мен бұғаз қабықтарынан жасалған білезіктер киіп, спонтанды билер көрсетеді. Бұл жерде шамамен 18 000 мексикалық суретші үшін толығымен жалаңаяқ болды, бұл бұрын Барселонадағы көрсетілген рекордты және Грегори Колберттің «Күл мен қардың көшпелі мұражайын» басып өтті. Бір қызықты оқиға – 2007 жылдың қысында қала тұрғындарының тегін пайдалануы үшін Зокалоның ортасында шамамен 3200 м² ауданында мұз сырғанау айдыны салынды. Одан бері мұз айдыны бірнеше қысқы маусымдар бойы қайта-қайта жаңартылып келді. «Фестиваль де Мексико» – Зокало мен тарихи орталықтағы басқа да жерлерде өтетін өнерге (халықтық және жақсы өнерге) және ғылымға арналған жыл сайынғы іс-шара. 2008 жылы 24-ші фестивальде 65 алаңда және алаңға жақын жерлерде 20-дан астам елден 254 қойылым мен шоу өтті. Зокало көбінесе қаланың маңызды шерулерінің өтетін орны, соның ішінде Мексика қаласының Алебрихе шеруі. Мұнда танымал әншілер мен топтардың концерттері де ұйымдастырылды. 2005 жылы «Café Tacuba» алаңға шамамен 100 000 адам жиналды, ал Колумбия жұлдызы Шакира Мексиканың Төтенше жағдайлар қызметінің мәліметінше, шамамен 210 000 көрерменді тартты. 2008 жылдың тамызында скейтборд/BMX жарысы бір жексенбі күні түстен кейін 50 000 жастың қызығушылығын тудырды. Пол Маккартни 2012 жылдың 10 мамырында алаңда өзінің «On the Run» туры аясында тегін концерт берді, оған 250 000 адам келді. Джастин Бибер де 2012 жылдың 11 шілдесінде 2012 жылғы «Believe» альбомының насихаттық туры аясында 210 000 адамның алдында тегін концерт берді. 2016 жылдың 1 қазанында Роджер Уотерс алаңда 170 000 адамның алдында тегін концерт өткізді, концерт барысында Дональд Трамп пен Энрике Пенья Ниетоға қарсы күшті саяси үндеулер айтылды, олар Pink Floyd жылдарынан қалған материалдардан құралды.
Since 1982, due to efforts to revitalize the city center, the Zócalo has become the scene of a number of artistic and cultural events. There are daily impromptu shows of Aztec dancers dancing to drums, wearing feathered headdresses and anklets made of concha shells. where nearly 18,000 Mexicans bared all for the artist, surpassing the record set earlier in Barcelona and artist Gregory Colbert's Ashes and Snow Nomadic Museum. One curious event was the building of a temporary ice skating rink of about 3,200 m2 in the middle of the Zócalo, for use by the city's residents for free in the winter of 2007. Since then, the rink has been repeatedly built up for several winter seasons. The Festival de México is an annual event with programs dedicated to art (popular and fine) and academia held in the Zócalo and some other venues in the historic center. In 2008, the 24th Festival had 254 performances and shows from over 20 countries in 65 plazas and other locations near the plaza. The Zócalo is often the site of major parades in the city, including the Mexico City Alebrije Parade. Concerts by popular singers and groups have also been held here. Café Tacuba drew almost 100,000 people to the plaza in 2005 and Colombian superstar Shakira drew a crowd of about 210,000 according to Mexico's Civil Protection. In August 2008, a skateboarding/BMX event drew 50,000 young people on a Sunday afternoon. Paul McCartney drew an attendance of 250,000 people for a free concert played on the plaza on 10 May 2012 as a part of his On the Run Tour. Justin Bieber also offered a free show on 11 July 2012, where he performed in front of 210,000 people as part of the tour for his 2012 album Believe. On 1 October 2016, Roger Waters performed in the square before 170,000 people, once again for free and with a strong political message against Donald Trump and Enrique Peña Nieto included in sections of the show, which consisted of outtakes from his Pink Floyd years.
Танымал мәдениетте
Ғылыми фантастикалық сериал «Babylon 5» станцияның бас жиылыс орны ретінде «Zocalo» деген атауды пайдаланады. Голландиялық транс музыка продюсері Армин Ван Бюреннің 2005 жылғы «Shivers» альбомында «Zocalo» атты ән бар. «Gabriel & Dresden» тобының мүшесі Джош Габриэльдің айтуынша, бұл ән Арминнің Сан-Леандродағы (Калифорния штаты) «Zocalo Coffeehouse» кафесіне барып келгеннен кейін жазылған, ал ол кафе өзі Мексика қаласындағы «Zócalo» алаңының құрметіне аталған. 2015 жылғы Джеймс Бондтың «Спектр» фильмінің титрлер алдындағы сахнасы көбінесе «Zócalo» алаңының үстінде өтеді, Бонд «Спектр» ұшқышының басқаруын өз қолына алады. Сахна Өлілер күні шеруінің фондық суретінде бейнеленген, бірақ бұрын бұл алаңда мұндай шерулер өткізілмеген. Дегенмен, фильм шыққаннан кейін қала әкімдігі 29 қазан күні Тәуелсіздік ангелінен басталып «Zócalo» алаңында аяқталуы тиіс Өлілер күні шеруін өткізуге шешім қабылдады, фильмнен алынған реквизиттер мен костюмдер пайдаланылды. Шеру содан бері жыл сайын өткізіліп келеді. «Twenty One Pilots» тобының «Chlorine» әнінің акустикалық нұсқасы осы орналасқан жердің координаттарын қамтиды.
The sci fi series Babylon 5 uses the name "Zocalo" as the station's main gathering place. Dutch trance music producer Armin Van Buuren has a song called "Zocalo" on his 2005 album Shivers, which, Josh Gabriel, of Gabriel & Dresden, recounts is named after Zocalo Coffeehouse in San Leandro, California, which Armin visited while recording the song, and which is itself named after the Zócalo in Mexico City. The pre title sequence of the 2015 James Bond film Spectre takes place largely above the Zócalo, as Bond takes command of a SPECTRE getaway helicopter. The scene is set against a Day of the Dead parade, which actually had never been held at the square before. However, after the film's release, the city officials decided to hold a Day of the Dead parade starting at the Angel of Independence and finishing at the Zócalo on 29 October 2016, using props and wardrobe from the film. The parade has been held every year since. The release of the acoustic version of the Twenty One Pilots song "Chlorine" contains the coordinates to this location.