Кіріспе

1997 жылы түсірілген американдық триллер.

Ол 1928 жылы Лесли Чартерис жазған және 1983 жылға дейін жарық көрген "The Saint" кітаптар сериясының кейіпкері Саймон Темплерге шала-шала негізделген. Сент кейіпкері 1938 мен 1954 жылдар аралығында түсірілген Голливуд фильмдерінде, 1940 жылдардағы Винсент Прайс (және басқалар) Саймон Темплер рөлінде ойнаған радиосериалда, 1960 жылдардағы Роджер Мур ойнаған танымал британдық телесериалда және 1970 жылдардағы Ян Огилви ойнаған сериалда да пайда болған.

Сюжет

Сент-Игнатиус балалар үйінде Джон Росси есімді бүлікшіл бала өзін "Симон Темплер" деп атайды және басқа жетімдерді қашып кетуге бастайды. Ол Агнес есімді қызға қоштасу үшін сүйіс кетеді, бірақ олар ұсталып қалады, және ол балкондан құлап, қаза табады. Ересек болғанда Саймон – енді кәсіби ұры, католик қасиеттілерін жалған есімдер ретінде пайдаланғаны үшін "Қасиетті" деп аталған – ресейлік мұнай компаниясынан микрочип ұрлайды. Саймон ұрлықты компания иесі Иван Третьяктың саяси митингісі кезінде ұйымдастырады, ол миллиардтаған байлыққа ие болған олигарх және бұрынғы коммунистік партия басшысы, Ресей президенті Карповқа қарсы қолдау жинап жатыр. Саймонды Третьяктың ұлы Илья ұстайды, бірақ ол микрочиппен қашып кетеді. Содан кейін Третяк Оксфордта жұмыс істейтін американдық электрохимик Эмма Расселдің революциялық суық синтез формуласын ұрлау үшін оны жалдайды; Третяк Ресейдегі мұнай тапшылығы кезінде энергия нарығын монополиялау үшін Эмманың таза, арзан энергия формуласын пайдалануды жоспарлайды. "Томас Мор" деген лақап атымен Саймон Эмманы азғыру үшін бур саяхатшысы болып көрінеді және бір түндік кездесуден кейін формуланы ұрлайды. Третяк формуланың толық емес екенін түсінеді және Саймонды өлтіру үшін Илья мен оның қолбасшыларын жібереді, бірақ Саймон қашып құтылады. Саймон Ресейге қайтып келіп, Третяктан төлемақысын талап етеді. Жүрегі ауырған Эмма өзінің формуласының ұрлануы туралы Шотландиялық полиция инспекторлары Тил мен Рабиноға хабарлайды, олар Саймонның халықаралық іздеудегі ұры екенін айтады. Эмма Саймонды Мәскеудегі қонақүйден іздеп табады, бірақ Третяк оларды тұтқындайды, алайда олар қашып, қала шетінен өтеді. Олар бір жынысқор және оның отбасының қамқорлығына ие болады және Фрэнкимен танысады, ол оларға канализация арқылы АҚШ елшілігіне бару жолын көрсетеді. Илья мен оның адамдары күтіп тұрған Саймон, Эмманың елшілікке қауіпсіз жеткеніне көз жеткізіп, өзін ұстауға рұқсат береді, содан кейін машинаның жанармай багын өртеп, Ильяны ауыр күйдіреді. Третяктың кеңсесіне тыңдау құрылғысын орната отырып, Саймон оның толық емес формуласын Карповқа сатуды, оны пайдасыз технологияға миллиардтаған доллар жұмсағаны үшін айыптауды және саяси салдарларды пайдаланып, өзін президент етіп тағайындауды жоспарлап отырғанын біледі. Эмма формуланы аяқтап, Саймон оны Третяктың жақсы ниетті физигі, доктор Лев Ботвинге тапсырады, ол формуланың жұмыс істейтінін дәлелдейтін құрылғыны жасайды. Саймон Кремльге кіріп, Карповқа Третяктың құйрық тікенін хабарлайды, бірақ оларды Третяктың адал жақтастары ұстайды. Қызыл алаңда өткен үлкен жиында Третяк Карповты айыптайды, бірақ Ботвиннің суық синтез реакторы сәтті іске қосылып, Третяктың алаяқтық екенін көрсетеді. Ол және Илья тұтқындалады және олар үйлерінің астындағы мұнайдың көп мөлшерін жинап, жылу майының тапшылығын тудырғаны анықталады. Эммамен қайта қосылған Саймон оның формуласын қайтарады және олар құпия қарым-қатынас бастайды. Ол өзінің формуласын әлемге баспасөз конференциясында ұсынады, оған Саймон киім ауыстырып қатысады және көпшілік арасында оны Тил мен Рабино байқағанда қашып кетеді. Көлікпен кетіп бара жатқанда ол Қызыл Крест, Құтқару Армиясы және Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар қорына 3 миллиард доллар сыйлық ретінде берілгені туралы жаңалықты естиді; Саймонның Третяктың шоттарына қол жеткізіп, ақшаны анонимді түрде бергені және д-р Ботвин басқаратын коммерциялық емес ұйымды суық синтез технологиясын дамыту үшін құрғандығы айтылады.

Өндіріс

Лесли Чартерстің анти-батыры Саймон Темплер (The Saint) фильмінің адаптациясы 1930 жылдардың соңына дейін, RKO Radio Pictures B фильмдерінің танымал сериясын бастаған кезде, әртүрлі актерлер басты рөлді ойнады. Содан кейін, екі сәтсіз француздық жаңа фильмдер сериясын іске қосуға тырысқаннан кейін, кейіпкер теледидарға ғана шектелді: Роджер Мурды бас кейіпкер етіп көрсеткен 1960 жылдардағы "Сәулетші" сериясы; Иан Огилвиді бас кейіпкер етіп көрсеткен 1970 жылдардағы жаңарту "Сәулетшінің оралуы"; 1987 жылы америкалық теледидар үшін сәтсіз пилоттық фильм "Манхэттендегі әулие" (Андрю Кларк); және 1989 жылы Ұлыбританияда, Канадада, Францияда, Батыс Германияда, Австралияда Саймон Даттон бас кейіпкерімен бірге шығарылған теледидар оқиғалары үшін жасалған ұзақметражды фильмдер. Олардың ішінде Мур сериясы теледидардағы ең үздік адаптация болып қала берді. 1980 жылдардың ортасында National Enquirer сияқты таблоидты газеттер Мурдың жаңа "Киелі" фильмін түсіруді жоспарлап отырғанын хабарлады. Бұл фильмде Пирс Броснан (содан кейін теледидарда Темплер ықпалында болған Ремингтон Стилдің кейіпкерін ойнағаны үшін танымал болды және кейін Джеймс Бонд атақты) рөлге қарастырылды, бірақ бұл жобадан ештеңе шықпады. Берл Барердің "The Saint: A Complete History" (Макфарленд, 1992) анықтамалық еңбегі Лесли Чартерстің түпнұсқалық жазбаларына адал болып, түпнұсқалық кітаптардағы кейіпкерлерді бейнелейтін жаңа "Сент" фильмдер сериясын шығару жоспарлары жүргізіліп жатқан кезде жазылды. Бұл жоба да сәтсіз аяқталды. Бірнеше жылдан кейін Paramount Pictures компаниясы "The Saint" фильмін түсіруге күшті командамен бастады: Роберт Эванс продюсер, Стивен Зайлиан сценарист және Сидней Поллак режиссер. "Шиндлер тізімі" және "Викторина" бағдарламасының кейіпкері Ральф Файнске басты рөл үшін 1 миллион доллар ұсынған еді, бірақ ол ақыры бас тартты. 1994 жылы "Премьер" журналына берген сұхбатында Файнс "Жылдам машиналармен жүру, швейцариялық банктерге ену" сценарийін бұрын көрмеген нәрсе деп айтты. Роберт Эванс жобадан кетіп қалды, бірақ келісімшарт бойынша оның есімі соңғы фильмнің титрлерінде қалды, ал Дэвид Браун ("Жау", "Мисс Дейзиді айдау") өз орнын алды. Жаңа сюжет Джонатан Хенслиге тапсырылды ("Жауды қаһарланып өлім"), онда Саймон Темплер эксцентрикалық, бірақ әдемі американдық ғалымнан суық синтез құпиясын ұрлау үшін миллиардтаған ресейлік мұнай және газ магнаты жалдаған жалдамалы ретінде ойнады. Бұл оқиға Вашингтон, Нью-Йорк, Санкт-Петербург және Мәскеуде орын алады. Ойынға доктор Расселлдің дөңгелек арбаға байланған күйінде парашютпен секіруі және Қызыл алаңға ұшақ қонғаны кірді. Дарвин Мейфлауэр оны өндірілмеген ең үздік сценарийлердің бірі деп сипаттады. Филип Нойс режиссер болып тағайындалды. 1960 жылдардағы "Сәулетші" телесериалы мен 1970 жылдардағы "Сәулетшінің қайта жандануына" байланысты, екі серияның продюсері Роберт С. Бейкер фильмнің атқарушы продюсері болды. 1997 жылы ITV шоуында Дес О'Коннормен сұхбаттасқанда Хью Грант Нойспен кездесуден кейін рөлді бас тартқанын айтады, өйткені оған режиссердің кейіпкерге деген көзқарасы ұнамады. Хью Грант, Кеннет Брана, Мел Гибсон, Арнольд Шварценеггер, Кристиан Слейтер, Джордж Клуни, Кевин Костнер, Джонни Депп және Дэниел Дей Льюис барлығы рөлден бас тартты. Вал Килмер Джоэл Шумахердің "Бэтмен және Робин" фильміндегі Бэтмен / Брюс Уэйн рөлін қайтадан орындаудан бас тартқаннан кейін, сценарийді Уэсли Стрик өзінің стиліне сай қайта жазды. Стриктің қайта жазуы оқиғаны Лондон мен Оксфордқа көшірді және екі зұлым адамды біріктірді. Килмер фильмде көбірек маскировкалар жасалуын үнемі талап етіп отырды, бірақ Paramount бұл идеяны "Mission: Impossible" франшизасында сақтағысы келді. 1930 жылдары Чартерис ойлап тапқан "Сәңке" фильмде көрсетілген күрделі киімдердің орнына қарапайым киімдерді қолданды. Сол кездегі экшн-жұлдыз үшін ерекше (Стивен Сигал, Брюс Уиллис немесе Мел Гибсон ойнаған батырлар сияқты) бұл Киелі адам өлтіруден бас тартты, тіпті басты зұлымдар сотқа дейін өмір сүрді. Чартеристің басқа біреудің өмірін қиюға еш қаймығы жоқ. Фильмнің түпнұсқа нұсқасында - Джонатан Хенслидің түпнұсқа сценариінде - американдық елшілік арқылы Ресейден қашып шыққан Эмма дәріс оқып жатып құлап, Саймон Темплрдің қолында қайтыс болады. Ол видеотаспаны қарап, Илья Третьяктың оның аяғына таяғының ұшымен пышақтағанын көреді. Соңғы жарты сағатта Саймон Мәскеуге қайтқанда, ол зұлымдардың жоспарларын бұзып, оның өлімі үшін кек алады. Доктор Ботвиннің көмегімен ол формулаларды ауыстырып, Иван Третьяктың Ресей президентінің сотталуы кезінде қорлайды. Третьяктар қалың жұрттан атып шығып, өздерінің сарайына қашып кетеді, Саймон мен ресейлік армия олардың артынан қуады. Иван адал доктор Ботвинды атып, өз кезегінде Илья Иванды атып өлтіреді. Саймон келіп, Ботвин мен Иван Третьяктың денелерін табады. Саймон Ильямен баспалдақтарда шайқасады, ал ресейлік танктар сарайдың қабырғаларын жарды, жертөледегі жылыту майының үлкен қорына от қояды. Баспалдақтардың астындағы жер ыдырап бара жатқанда, төбелес отпен жанарған майдың үстіндегі люстраға төгіледі. Саймон Ильяны суық синтез формуласын қамтитын дискімен қысымға алады. Ол оған жеткенде Саймон арқанды кесіп, Илья отты өлімге құлайды. Эмманың үйіне оралған Саймон одан хат табады, көзіне жас келеді және оның дағдыларын тек жақсылыққа ғана пайдалануға ант етеді. Романда Эмманың тірі қалатын және Саймон мен Ильяның люстрада шайқасатын балама нұсқасы бар. Соңында өндірушілер Эмманың өлімі мен Темплердің Ильямен шайқасын кесіп тастады, Третьяктардың қамауға алынуын қосты және Оксфордта жаңа эпилог түсірді. (Фильмнің трейлерінде түпнұсқа соңғы сахнадан көп кадрлар бар.) Фильмде түпнұсқа серияның Volvo P1800 машинасына сілтеме жасайтын Volvo C70 көрсетілді. 1997 жылы "Сәулетші" фильміне Fort Amherst түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. Туннельдер Мәскеудегі Кремльдің туннелінде Саймон карта алатын сахнаға қолданылды.

Новелизация

Берл Барер фильм сценарийі негізінде роман жазды.

Саундтрек

"The Saint" 1998 жылы BMI кино музыка сыйлығын жеңіп алды. "Out of My Mind" (Duran Duran орындауында) және "6 Underground" (Sneaker Pimps орындауында) әндері титрлерде ойнатылып, фильмді насихаттау мақсатында жеке синглдар ретінде жарық көрді. Фильмнің саундтрек альбомы "The Saint: Music from the Motion Picture Soundtrack" электроника дәуірінің көптеген әндерін қамтыды. Duran Duran және Sneaker Pimps-тен басқа, Orbital, Moby, Fluke, Luscious Jackson, The Chemical Brothers, Underworld, Daft Punk, David Bowie, Dreadzone, Duncan Sheik, Everything but the Girl сияқты әртістердің туындылары да енді, сондай-ақ британдық музыканттар Су Гудакер мен Ли Кнотттың ("Superior" псевдонимдерімен) "Polaroid Millenium" тақырыбы да соңғы титрлерде ойнатылды.

Кассалық жинақ

"The Saint" фильмінің тұңғыш аптасында АҚШ-тағы 2307 кинотеатрда 16 278 873 доллар тауып, екінші орынға ие болды. Халықаралық салада фильм 108 миллион доллар жинады, ал жалқы сомасы 169,4 миллион долларға жетті. Metacritic сайтында 22 сынға сүйенген фильмке 100 балдық жүйе бойынша 50 бал берілді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A-дан F-ға дейінгі шкала бойынша B+ бағасын қойды. San Francisco Chronicle газетінен Эдвард Гутман Килмерді "кейіпкерлерді алмастыру шебері" деп атады, себебі "Темплрдің шеберлігі, Килмер сияқты, жылдам түрленіп, жасырынып отыру және кейіпкердің астындағы тұлғасын аздап ғана көрсетуді қамтиды. Килмер барлығы 12 түрлі кейіпке еніп, оларды өте шебер акценттермен және икемді мінез-құлқымен шыңдайды", ал Шудың кейіпкері "Leaving Las Vegas" фильміндегідей "бірқатарлық сымбатын" көрсетеді. The Toronto Globe and Mail газетінен Лиам Лейси "The Saint" фильмін "Миссия: Мүмкін емес" немесе соңғы "GoldenEye" Бонд фильмінен де қызықтырақ деп бағалады. Ол жанрдың сәтті болуына себеп болатын юмор мен сабырлылықты қайта жаңғыртады. 1997 жылғы Siskel & Ebert бағдарламасында фильмге екі қарсы баға берілді. Джин Сискел Шу мен Килмердің кейіпкерлері арасындағы романтикалық сюжетті сынап, Шудың кейіпкерін "нашар" деп сипаттады. Ол сондай-ақ түрленулерді ұнатпады, "Менің ойымша, түрленулер үлкен қателік. Менің ойымша, ол "Қызыққа толы қасиетті" болып кетеді. Менің ойымша, бұл фильмдегі кернеуді құруға кері әсер етеді".

Қайта іске қосу

2016 жылдың 17 маусымында Paramount Pictures компаниясы фильмді жаңаруды жоспарлап отырғаны және Лоренцо ди Бонавентура мен Роберт Эванс продюсерлер болып тағайындалғаны жарияланды. 2020 жылдың ақпан айында Декстер Флетчер бұрын студиямен «Рокетмен» фильмінде жұмыс істегеннен кейін фильмнің режиссері болып тағайындалды, ал Сет Грэм Смит сценарий жазды. 2021 жылдың шілдесінде Реже Жан Пейдж фильмге қатысты және атқарушы продюсер болып тағайындалды, содан кейін Кваме Квей Арма сценарийді жазды. 2023 жылдың қарашасында Рори Хейнс пен Сохраб Ноширвани жазған сценарий бойынша Дуг Лиман фильмді түсіретіні хабарланды.