1220-1240 жылдардағы моңғол шапқыншылығы және Алтын Орданың құрылуы
Mongol invasion of Europe
Моңғол шапқыншылығы: 1220-1240 жж.дегі Волга Булғариясы, Қыпшақ даласы, Польша, Венгрия, Кавказ және Оңтүстік-Шығыс Еуропаға жорықтар. Бату хан мен Субұтай басқарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1220-жылдар–1240-жылдар әскери науқаны
1220s–1240s military campaign
1220-жылдардан 1240-жылдарға дейін монғолдар Волга Болгариясының түркі мемлекеттерін, Куманияны, Иранның Алания мемлекетін және Шығыс Еуропадағы түрлі княздықтарды жаулап алды. Осыдан кейін олар Орталық Еуропаға екі бағыттан шабуыл жасады: сол кездегі бөлінген Польшаға, нәтижесінде Легница шайқасы (1241 жылдың 9 сәуірінде) болды, сондай-ақ Венгрия Корольдігіне, нәтижесінде Мохи шайқасы (1241 жылдың 11 сәуірінде) болды. Кавказға Грузия Корольдігіне, чечендерге, ингуштерге және черкестерге қарсы да шабуылдар жасалды, бірақ соңғыларын толық бағындыра алмады. Оңтүстік-Шығыс Еуропада Болгарияға, Хорватияға және Латын империясына қарсы тағы да шабуылдар ұйымдастырылды. Операцияларды генерал Субутай (1175–1248) жоспарласа, Бату хан (1207–1255) мен Кадан (1261 ж. қайтыс болған) – Шыңғыс ханның екі немересі – қолбасшылық етті. Олардың жаулаулары Шығыс Еуропаның көп бөлігін Алтын Орда империясының құрамына біріктірді. Монғол шапқыншылығына қарсы тұру үшін еуропалық князьдер ынтымақтасу қажеттігін түсінді, сондықтан Орталық Еуропаның бір бөлігіндегі жергілікті соғыстар мен қақтығыстар уақытша тоқтатылды, ал монғолдар кеткеннен кейін қайта басталды. Бастапқы шабуылдардан кейін, шабуылдар мен жазалау экспедициялары 13 ғасырдың соңына дейін жалғасты.
From the 1220s into the 1240s, the Mongols conquered the Turkic states of Volga Bulgaria, Cumania and Iranian state of Alania, and various principalities in Eastern Europe. Following this, they began their invasion into Central Europe by launching a two pronged invasion of then fragmented Poland, culminating in the Battle of Legnica (9 April 1241), and the Kingdom of Hungary, culminating in the Battle of Mohi (11 April 1241). Invasions were also launched into the Caucasus against the Kingdom of Georgia, the Chechens, the Ingush, and Circassia though they failed to fully subjugate the latter. More invasions were launched in Southeast Europe against Bulgaria, Croatia, and the Latin Empire. The operations were planned by General Subutai (1175–1248) and commanded by Batu Khan ( 1207–1255) and Kadan (d. 1261), two grandsons of Genghis Khan. Their conquests integrated much of Eastern European territory into the empire of the Golden Horde. Warring European princes realized they had to cooperate in the face of a Mongol invasion, so local wars and conflicts were suspended in parts of central Europe, only to be resumed after the Mongols had withdrawn. After the initial invasions, subsequent raids and punitive expeditions continued into the late 13th century.
Киев Русына шабуыл
1223 жылы моңғолдар қазіргі Мариуполь маңындағы Калка өзені шайқасында Киев Русінің 50 мыңға жуық әскерін талқандап, шамамен он жылға дейін кері қайтты. 1235 жылы Өгедей хан Бату ханға Русті жаулап алуға бұйрық берді. Жошының ұлдары мен олардың туыстары, Мөңке хан мен Гүюк хан бастаған бас күш 1237 жылдың желтоқсан айында Рязаньға жетті. Рязань қарсылық көрсетіп, бағынбады, сондықтан моңғолдар оны тонап, содан кейін Суздалияға шабуыл жасады. Көптеген Русь әскерлері жеңіліске ұшырады; Ұлы князь Юрий Сит өзенінде (1238 жылдың 4 наурызында) қаза тапты. Владимир, Торжок, Козельск сияқты маңызды қалалар басып алынды. Содан кейін моңғолдар далаға назар аударып, қыпшақтар мен аландарды талқандап, Қырымды тонады. Бату 1239 жылы Киев Русіне қайта оралып, Переяславль мен Черниговті тонады. 1240 жылдың 6 желтоқсанында моңғолдар Киевті тонады, Сутиежскіні қиратты және Владимир-Волынскиймен бірге Галицияны жаулап алды. Бату Орталық Еуропаға аттанғанша поляктарды сынап көру үшін шағын жасақ жіберді. Бір колонна поляктармен жеңіліп, ал екіншісі поляк әскерін жеңіп, қайтып келді.
In 1223, Mongols routed a near 50,000 army of Kievan Rus' at the Battle of the Kalka River, near modern day Mariupol, before turning back for nearly a decade. Ögedei Khan ordered Batu Khan to conquer Rus' in 1235. The main force, headed by Jochi's sons, and their cousins, Möngke Khan and Güyük Khan, arrived at Ryazan in December 1237. Ryazan refused to surrender, and the Mongols sacked it and then stormed Suzdalia. Many Rus' armies were defeated; Grand Prince Yuri was killed on the Sit River (March 4, 1238). Major cities such as Vladimir, Torzhok, and Kozelsk were captured. Afterward, the Mongols turned their attention to the steppe, crushing the Kipchaks and the Alans, and sacking Crimea. Batu appeared in Kievan Rus' in 1239, sacking Pereyaslavl and Chernigov. The Mongols sacked Kiev on December 6, 1240, destroyed Sutiejsk, and conquered Galicia along with Vladimir Volynsky. Batu sent a small detachment to probe the Poles before passing on to Central Europe. One column was routed by the Poles while the other defeated the Polish army and returned.
Орталық Еуропаға шабуыл
Еуропаға жасалған шабуылды Субутай жоспарлап, оны іске асырды, және ол осы жердегі жеңістерімен ең ұзаққа созылған даңқын қалыптастырды. Русь княздіктерін қиратқаннан кейін, ол Польша мен Венгрияға, тіпті шығыс Австрияға дейін тыңшылар жіберіп, Еуропаның ортасына шабуыл жасауға дайындық жүргізді. Еуропалық мемлекеттердің толық картинасын алғаннан соң, ол Бату хан мен тағы екі туыс ханзада басқаратын шабуылды ұйымдастырды. Жошының ұлы Бату хан басшылық етті, бірақ Субутай стратегиялық шешімдерді қабылдап, әскерді жетектеді, сондықтан ол Русь княздіктеріне қарсы солтүстік және оңтүстік жорықтарда болды. Ол сондай-ақ Венгрияға қарсы жорықтағы орталық колоннаға қолбасшылық етті. Каданның солтүстік күштері Лигниц шайқасында жеңіске жетті, ал Гүюк әскері Трансильванияда жеңіске қол жеткізсе, Субутай оларды Венгрия даласында күтіп отырды. Біріккен әскер Сайо өзеніне қайтарылып, онда Мохи шайқасында Венгрия королі Бела IV-ті қатты жеңіліске ұшыратты. Бұл операцияның да бас-қасында Субутай тұрды, және бұл оның ең маңызды жеңістерінің бірі болды.
The attack on Europe was planned and executed by Subutai, who achieved perhaps his most lasting fame with his victories there. Having devastated the various Rus' principalities, he sent spies into Poland and Hungary, and as far as eastern Austria, in preparation for an attack into the heartland of Europe. Having a clear picture of the European kingdoms, he prepared an attack nominally commanded by Batu Khan and two other familial related princes. Batu Khan, son of Jochi, was the overall leader, but Subutai was the strategist and commander in the field, and as such, was present in both the northern and southern campaigns against Rus' principalities. He also commanded the central column that moved against Hungary. While Kadan's northern force won the Battle of Liegnitz and Güyük's army triumphed in Transylvania, Subutai was waiting for them on the Hungarian plain. The newly reunited army then withdrew to the Sajó river where they inflicted a decisive defeat on King Béla IV of Hungary at the Battle of Mohi. Again, Subutai masterminded the operation, and it would prove one of his greatest victories.
Польшаға шабуыл
Моңғолдар Орталық Еуропаға үш әскермен басып кірді. Бір әскер Лигниц шайқасында Силезия герцогы Генрих II Тақудың басшылығымен біріккен, бөлінген Польша күштері мен олардың одақтастарын жеңді. Екінші әскер Карпат тауларын, ал үшіншісі Дунай өзенін кесіп өтті. Әскерлер қайта топтасып, 1241 жылы Мохи шайқасында 11 сәуірде Венгрия армиясын талқандады. Моңғолдардың шабуылы Венгрия халқының жартысына жуығының қаза болуына әкелді. Жаз бойы әскерлер Венгрия далаларын шарпып, 1242 жылдың басында қайта күш жинап, Далмация мен Моравияға билігін кеңейтті. Алайда, Ұлы хан 1241 жылдың желтоқсанында қайтыс болды. Бұл жаңалықты естігеннен кейін, Субутайдың кеңесіне қарамастан, барлық "Қан ұрпақтары" жаңа хан сайлау үшін Моңғолияға қайтып оралды. Киевті тонағаннан кейін Бату хан Польшаға кішігірім әскерлер тобын жіберіп, Люблинді қиратты және нашар поляк армиясын жеңді. Моңғолдардың негізгі күштеріне кірмеген басқа топтар Польшаның Галич шекарасы маңында қиындыққа тап болды. Содан кейін моңғолдар Черна-Ханчадағы Поланецке жетіп, лагерь құрды. Сол жерде воевода, қалған Краков рыцарьларымен бірге оларға шабуыл жасады. Рыцарьлардың саны аз болғанымен, басқыншыны жеңуге немесе қаза табаға ниеттенген. Көтеріңкі шабуыл поляктарға бастапқы артықшылықты берді, олар көптеген моңғол сарбаздарын өлтіре алды. Бірақ, жау поляктардың нақты күшін түсінген соң, қайта топтасып, қатарларын бұзып, жеңіске жетті. Шайқас барысында көптеген поляк тұтқындары қашып, жақын жердегі ормандарға тығылды. Польшаның жеңілісіне, бастапқыда сәтті шабуылдаған поляк рыцарьларының тонауға берілгені де ықпал етті.
The Mongols invaded Central Europe with three armies. One army defeated an alliance which included forces from fragmented Poland and their allies, led by Henry II the Pious, Duke of Silesia in the Battle of Liegnitz. A second army crossed the Carpathian mountains and a third followed the Danube. The armies re grouped and crushed Hungary in 1241, defeating the Hungarian army at the Battle of Mohi on April 11, 1241. The devastating Mongol invasion killed half of Hungary's population. The armies swept the plains of Hungary over the summer, and in early 1242 regained impetus and extended their control into Dalmatia and Moravia. The Great Khan had, however, died in December 1241, and on hearing the news, all the "Princes of the Blood," against Subutai's recommendation, went back to Mongolia to elect the new Khan. After sacking Kiev, Batu Khan sent a smaller group of troops to Poland, destroying Lublin and defeating an inferior Polish army. Other elements—not part of the main Mongol force—saw difficulty near the Polish Halych border. The Mongols then reached Polaniec on the Czarna Hańcza, where they set up camp. There, the Voivode attacked them with the remaining Cracovian knights, which were few in number, but determined to vanquish the invader or die. Surprise gave the Poles an initial advantage and they managed to kill many Mongol soldiers. When the invaders realized the actual numerical weakness of the Poles, they regrouped, broke through the Polish ranks and defeated them. During the fighting, many Polish prisoners of war found ways to escape and hide in the nearby woods. The Polish defeat was partly influenced by the initially successful Polish knights having been distracted by looting.
Неміс жерлеріне шабуыл
1241 жылдың 9 сәуірінде монғол отрядтары Польшадағы Легница шайқасындағы шешуші монғол жеңісінен кейін Мейссен маркгравигі мен Лузатия маркасына енді. Орда хан басқарған моңғол жеңіл барлау тобы Мейссенді тонап, Мейссен қаласының көп бөлігін қиратты. Бұл шабуылдарды "Хроника санкти Панталеонис" жазбаларында табуға болады.
On 9 April 1241, Mongol detachments entered the Margravate of Meissen and the March of Lusatia following a decisive Mongol victory at the Battle of Legnica in Poland. The Mongol light reconnaissance units, led by Orda Khan, pillaged through Meissen and burned most of the city of Meissen to the ground. The Chronica sancti Pantaleonis records these attacks.
Богемияның жерлеріне шабуыл (Богемия, Моравия)
Лигницте еуропалық күштерді жеңгеннен кейін, моңғолдар Польшаның көршілес мемлекеттерін, әсіресе Моравияны тонауды жалғастырды. Богемия королі Вацлав I Лиегницаға бір күн кешігіп келген соң, өз патшалығын қорғауға қайтып келді. Ол кері жолда Тюрингия мен Саксониядан қосымша күш жинады. Моңғолдардың атты әскерін тиімді пайдалана алмайтын Богемияның таулы шекаралық аймақтарына әскерін орналастырды. Осы кезде моңғол әскерлері екіге бөлінді: Бату мен Субутай басқарып, Венгрияға жорық жасауды жоспарлады, ал Байдар мен Кадан Силезия мен Моравияны тонап шарпыды. Олар Богемияға шабуыл жасауға келгенде, патшалықтың берік қорғанысы оларды шабуылдан тоқтатты, содан кейін Отмачау қаласына шегінді. Моңғолдардың шағын тобы стратегиялық маңызды (тау өткелдеріне қарайтын) Кладско қаласына шабуыл жасады, бірақ Вацлавтың атты әскері оларды қайтарды. Содан кейін моңғолдар Оломоуц қаласын басып алуға тырысты, бірақ Вацлав австриялық Бабенбергтердің көмегімен шабуылды тойтарды. Оломоуц маңында моңғол командирі тұтқындалды. Вацлавтың басшылығымен моңғол шапқыншылығы кезінде Богемия, Польша мен Венгрия сияқты айналасындағы көптеген елдер тоналып бұзылса да, моңғолдар тонамаған бірнеше орталық Еуропа мемлекеттерінің бірі болып қалды. Осы сәтсіз әрекеттерден кейін Байдар мен Кадан Моравияға шабуыл жасауды жалғастырды (Моравия қақпасы арқылы Марш өзенінің аңғарына, содан кейін Дунайға қарай) және ақырында Бату мен Субутаймен Венгрияда қосылу үшін оңтүстікке бет бұрды.
After the defeat of the European forces at Liegnitz, the Mongols then continued pillaging throughout Poland's neighboring states, particularly Moravia. King Wenceslaus I of Bohemia returned to protect his kingdom after arriving in Liegnitz a day late. He gathered reinforcements from Thuringia and Saxony on his way back. He stationed his troops in the mountainous border regions of Bohemia where the Mongols would not be able to utilize their cavalry effectively. By that time, Mongolian forces had divided into two, one led by Batu and Subutai who were planning to invade Hungary, and another led by Baidar and Kadan who were ravaging their way through Silesia and Moravia. When they arrived to attack Bohemia, the kingdom's defenses discouraged them from attacking and they withdrew to the town of Othmachau. A small force of Mongolians did attack the strategically located (on the way to the mountain passes) Bohemian town of Kladsko but Wenceslaus' cavalry managed to fend them off. The Mongols then tried to take the town of Olomouc, but Wenceslaus with the aid of Austrian Babenbergs repulsed the raid. A Mongol commander was captured in a sortie near Olomouc. Under Wenceslaus' leadership during the Mongol invasion, Bohemia remained one of a few central European kingdoms that was never pillaged by the Mongols even though most countries around it such as Poland and Hungary were ravaged. After these failed attempts, Baidar and Kadan continued raiding Moravia (via the Moravian Gate route into the valley of the river March towards the Danube) before finally going southward to reunite with Batu and Subutai in Hungary.
Венгрияға шабуыл
Венгрлер моңғол қатері туралы 1229 жылы, король Андраш II қашқан русь боярларына пана бергенде бірінші рет естіді. Паннония алқабына негізгі көші-қон кезінде қалған мадьярлардың (венгрлердің) бір бөлігі әлі де Жоғарғы Волганың жағалауында өмір сүрді (кейбір деректер бойынша, осы топтың ұрпақтары қазіргі башқұрттар, бірақ бұл халық енді венгр тілінде емес, түркі тілінде сөйлейді). 1237 жылы доминикан монахы Юлиан оларды қайтару үшін экспедицияға шықты және Бату ханнан король Белаға хатпен оралды. Аталған хатта Бату венгр королінен өз патшалығын татар әскерлеріне шартсыз тапсыруды талап етті, әйтпесе толық қырып тастаумен қорқытты. Бела жауап бермеді, кейін Венгрияға тағы екі хабар жеткізілді. Біріншісі, 1239 жылы, жеңілген куман тайпаларынан келді, олар Венгриядан пана сұрап, оны алды. Екіншісі 1241 жылдың ақпанында жеңілген поляк князьдерінен келді. Содан ғана король Бела өздерінің магнаттарын елді қорғау үшін әскеріне қосылуға шақырды. Сондай-ақ ол папалықтан және Батыс Еуропа билеушілерінен көмек сұрады. Сыртқы көмек Австрия герцогы Фридрих II басқаратын шағын рыцарь жасағы түрінде келді, бірақ бұл науқанның нәтижесін өзгертуге жеткіліксіз болды. Венгрия магнаттарының көпшілігі де мәселенің қаншалықты шұғыл екенін түсінбеді. Кейбіреулері корольдік әскерінің жеңілісі Беланы орталықтандыру саясатын тоқтатуға мәжбүр етеді деп үміттенген болуы мүмкін, осылайша өздерінің билігін күшейтеді. Моңғол қатері нақты және жақын болғанымен, Венгрия оған қарсы тұруға дайын емес еді; соңғы бірнеше ғасыр бойы көшпелі шапқыншылықтан азат өмір сүрген халықтың санасында шапқыншылық мүмкін емес сияқты көрінді, ал Венгрия енді негізінен әскерлік халық емес еді. Тек бай дворяндар ғана ауыр қаруланған атты әскер ретінде дайындалған. Венгрлер ата-бабаларының жеңіл атты әскер стратегиясы мен тактикасын ұмытып кеткен, ол қазір моңғолдар қолданатын тәсілдерге ұқсас болды. Мохи шайқасының алдындағы венгр әскері (шамамен 60 000 адам) жеке рыцарьлардан, тактикалық білімге, тәртіпке және талантты қолбасшыларға ие болды. Әскері көшпелі соғыста тәжірибесіз болғандықтан, король Бела куман патшасы Кутенді (Котони деп те аталды) және оның жауынгерлерін қарсы алды. Алайда кумандықтарды шақыру венгрлерге зиян келтірді, өйткені Бату хан бұл топты көтерілісшілер деп санады және оларды қабылдау Венгрияға шабуыл жасауға негіз болды. Венгрияда кумандықтар моңғолдардың агенттері деген қауесет тарағаннан кейін, кейбір ызалы венгрлер кумандық лагеріне шабуыл жасап, Котонитті өлтірді. Бұл ашуланған кумандықтарды оңтүстікке қарай аттандырып, ауылды тонап, күдіксіз венгр халқын қырды. Одан кейін австриялық әскерлер батыс көмегін алу үшін Австрияға қайтып келді. Венгрия енді өз елін қорғауда жалғыз қалды. 1241 жылғы моңғол шапқыншылығы алғаш Молдавия мен Валахияға (Карпаттың шығысы мен оңтүстігінде орналасқан) әсер етті. Он мыңдаған валахтар мен молдавандықтар өз аумақтарын Алтын Ордадан қорғап, қаза тапты. Валахия елді мекендерінен тоналған егін мен тауарлар Алтын Орданың негізгі жабдықтау көзі болған сияқты. Басқыншылар халықтың жартысына дейін өлтіріп, көптеген елді мекендерін өртеп, сол кезеңдегі мәдени және экономикалық жазбалардың көп бөлігін жойды. Валахиялықтар да, Венгрия әскері де моңғолдарға қарсы көп қарсылық көрсетпеді. Шабуылдың жылдамдығы көптерін таңқалдырды және оларды ормандар мен Карпаттың жабық аңғарларына шегінуге және жасырынуға мәжбүр етті. Алайда, шабуылдың басты нысанасы Венгрия Корольдігі болды. Қыс мезгілінде, көшпелі әскерлердің дәстүрлі стратегиясына қайшы, олар көктемде ғана науқандарды бастайтын, Дунайдан өтіп, Паннонияны қоса алғанда, жүйелі түрде басып алуды жалғастырды. Олар ақырында Австрия шекарасына және Далмациядағы Адриатика жағалауына жетті. Моңғолдар Венгрияда дарухачи тағайындап, қаған атынан монеталар соқты. Михаил Правдиннің сөзіне сүйенсек, Бела елі Бату ханмен Ордаға аппанаж ретінде берілген. Халықтың кем дегенде 20-40 пайызы қаза тапты немесе эпидемиядан қайтыс болды. Италиялық монах және шараға куә болған және шабуылдан аман қалған Рожерий Апулиялық оккупацияның геноцидтік сипатын ғана емес, сонымен қатар моңғолдардың жергілікті әйелдерді қорлаудан ерекше ләззат алғанын атап өтті. Бірақ моңғолдар Венгрияны басып алғанмен, олар Фехервар, Веспрем, Тихани, Дьер, Паннохалма, Мошон, Шопрон, Васвар, Уйхели, Зала, Лека, Позони, Нитра, Комаром, Фулек және Абауйвар сияқты бекітілген қалаларды басып ала алмады. Осы сабақтан үйреніп, Венгрияда бекіністер маңызды рөл атқара бастады. Король Бела IV елді қайта құрды және бекіністерге инвестициялады. Ақша тапшылығына байланысты ол еврей отбасыларын, инвесторларды және саудагерлерді елге қоныстандырып, оларға азаматтық құқықтар берді. Король сонымен қатар шапқыншылықтан бұрын елден қашқан ондаған мың куманды (кумандықтарды) қарсы алды. 1241 жылдың 25 желтоқсанында моңғолдар Буда қаласына қарсы қытай от стрелаларын қолданды және оны басып алды. Моңғол шапқыншылығы венгрлерге қарапайым сабақ берді: моңғолдар ауылды жерді қиратқанмен, бекіністер мен бекітілген қалалар аман қалды. Өздерінің қорғаныс қабілетін жақсарту үшін олар шекарада ғана емес, ел ішінде де бекіністер салуы керек еді. Эстергом қамалында қорғаушылар моңғолдардың басым күшіне және қаланың ағаш мұнараларын қирату үшін қолданған 30 қамау машиналарын қарамастан, тұруға бас тартты. 13 ғасырдың қалған онжылдықтарында және 14 ғасыр бойы патшалар магнаттарға көбірек жер берді, олар бекіністер салып, оларды қорғауды міндеттеме ретінде алды.
The Hungarians had first learned about the Mongol threat in 1229, when King Andrew II granted asylum to some fleeing Ruthenian boyars. Some Magyars (Hungarians), left behind during the main migration to the Pannonian basin, still lived on the banks of the upper Volga (it is believed by some that the descendants of this group are the modern day Bashkirs, although this people now speaks a Turkic language, not Magyar). In 1237 a Dominican friar, Julianus, set off on an expedition to lead them back, and was sent back to King Béla with a letter from Batu Khan. In this letter, Batu called upon the Hungarian king to surrender his kingdom unconditionally to the Tatar forces or face complete destruction. Béla did not reply, and two more messages were later delivered to Hungary. The first, in 1239, was sent by the defeated Cuman tribes, who asked for and received asylum in Hungary. The second was sent in February 1241 by the defeated Polish princes. Only then did King Béla call upon his magnates to join his army in defense of the country. He also asked the papacy and the Western European rulers for help. Foreign help came in the form of a small knight detachment under the leadership of Frederick II, Duke of Austria, but it was too small to change the outcome of the campaign. The majority of the Hungarian magnates also did not realize the urgency of the matter. Some may have hoped that a defeat of the royal army would force Béla to discontinue his centralization efforts and thus strengthen their own power. Although the Mongol danger was real and imminent, Hungary was not prepared to deal with it; in the minds of a people who had lived free from nomadic invasions for the last few hundred years, an invasion seemed impossible, and Hungary was no longer a predominantly soldier population. Only rich nobles were trained as heavy armored cavalry. The Hungarians had long since forgotten the light cavalry strategy and tactics of their ancestors, which were similar to those now used by the Mongols. The Hungarian army (some 60,000 on the eve of the Battle of Mohi) was made up of individual knights with tactical knowledge, discipline, and talented commanders. Because his army was not experienced in nomadic warfare, King Béla welcomed the Cuman King Kuthen (also known as Kotony) and his fighters. However, the Cuman invitation proved detrimental to the Hungarians because Batu Khan considered this acceptance of a group he considered rebels as justifications for his invasion of Hungary. After rumors began to circulate in Hungary that the Cumans were agents of the Mongols, some hot headed Hungarians attacked the Cuman camp and killed Kotony. This led the enraged Cumans to ride south, ravaging the countryside, and slaughtering the unsuspecting Magyar population. The Austrian troops retreated to Austria shortly thereafter to gain more western aid. The Hungarians now stood alone in the defense of their country. The 1241 Mongol invasion first affected Moldavia and Wallachia (situated east and south of the Carpathians). Tens of thousands of Wallachians and Moldavians lost their lives defending their territories from the Golden Horde. Crops and goods plundered from Wallachian settlements seem to have been a primary supply source for the Golden Horde. The invaders killed up to half of the population and burned down most of their settlements, thus destroying much of the cultural and economic records from that period. Neither the Wallachians nor the army of Hungary offered much resistance against the Mongols. The swiftness of the invasion took many by surprise and forced them to retreat and hide in forests and the enclosed valleys of the Carpathians. In the end, however, the main target of the invasion was the Kingdom of Hungary. During the winter, contrary to the traditional strategy of nomadic armies which started campaigns only in spring time, they crossed the Danube and continued their systematic occupation, including Pannonia. They eventually reached the Austrian borders and the Adriatic shores in Dalmatia. The Mongols appointed a darughachi in Hungary and minted coins in the name of the Khagan. According to Michael Prawdin, the country of Béla was assigned to Orda by Batu as an appanage. At least 20–40% of the population died, by slaughter or epidemic. Rogerius of Apulia, an Italian monk and chronicler who witnessed and survived the invasion, pointed out not only the genocidal element of the occupation, but also that the Mongols especially "found pleasure" in humiliating local women. But while the Mongols claimed control of Hungary, they could not occupy fortified cities such as Fehérvár, Veszprém, Tihany, Győr, Pannonhalma, Moson, Sopron, Vasvár, Újhely, Zala, Léka, Pozsony , Nyitra, Komárom, Fülek and Abaújvár. Learning from this lesson, fortresses came to play a significant role in Hungary. King Béla IV rebuilt the country and invested in fortifications. Facing a shortage of money, he welcomed the settlement of Jewish families, investors, and tradesmen, granting them citizenship rights. The King also welcomed tens of thousands of Kun (Cumans) who had fled the country before the invasion. Chinese fire arrows were deployed by Mongols against the city of Buda on December 25, 1241, which they overran. The Mongolian invasion taught the Magyars a simple lesson: although the Mongols had destroyed the countryside, the forts and fortified cities had survived. To improve their defense capabilities for the future, they had to build forts, not only on the borders but also inside the country. In the siege of Esztergom, the defenses managed to hold off the Mongolians despite the latter having overwhelming numerical superiority and 30 siege machines which they had just used to reduce the wooden towers of the city. During the remaining decades of the 13th century and throughout the 14th century, the kings donated more and more royal land to the magnates with the condition that they build forts and ensure their defenses.
Хорватияға шабуыл
Клис бекінісінде 1242 жылы моңғолдар жеңіліске ұшырады. 1241 жылы моңғолдар Сажо өзенінің жағасында жеңілгеннен кейін, Бела IV қазіргі Хорватиядағы Загребке қашып кетті. Бату Беланың ізінен Хадан бастаған бірнеше туменді (шамамен 20 000 сарбаз) жіберді. Басты мақсат – Арпад әулетінің патшасын тұтқындау еді. Әлсіз қорғалған Загреб шабуылға тойтарыс бере алмады және қиратылды, соборы моңғолдар тарапынан өртелді. Екінші шабуылға дайындық ретінде Градецке патша Бела IV 1242 жылғы патша жарлығын немесе Алтын бұқасын берді, одан кейін Загреб тұрғындары өздерінің елді мекендерінің айналасына қорғаныс қабырғалары мен мұнаралар салды. Моңғолдар Бела IV-ті Загребтен Панония арқылы Далмацияға дейін қуды. 1242 жылғы наурыз айында Кадан (Қадан) басқарып келген моңғол әскері Хорватиядағы Клис бекінісіне шабуыл жасады. Клис бекінісінің мықты қорғанысынан моңғолдар аттан түсіп, жартастарды пайдаланып қабырғаларға көтерілді. Қорғаушылар моңғолдарға көптеген шығын келтірді, бұл оларды ашуландырып, көшеде қолға-қол соғысқа түсірді және үйлерден көптеген олжа жинады. Олар патша Бела басқа жерде екенін білген соң, шабуылды тоқтатып, Сплит пен Трогирге шабуыл жасау үшін бөлінді. Моңғолдар Бела IV-ті Далмациядағы қаладан қалаға қуып жете берді, ал хорват ақсүйектері мен Далмация қалалары, мысалы, Трогир мен Раб, Бела IV-тің қашуына көмектесті. Хорват әскерлерінен жеңілгеннен кейін моңғолдар шегінді, ал Бела IV-ке хорват қалалары мен ақсүйектері сыйға берілді. Тек Сплит қаласы ғана Бела IV-тің моңғолдардан қашуына көмектеспеді. Кейбір тарихшылар Хорватия Дальмациясының таулы жері моңғолдар үшін қатаң болды деп санайды, себебі олар хорваттардың тау жолдарында жасаған шабуылдарынан ауыр қатыгездік көрді. Тарихшылардың пікірінше, сол кездегі Венгрияның екі миллион халқының жартысына жуығы Еуропаға моңғолдар шапқан кезде қаза тапқан.
[[File:Klis 0807 3. jpg|200px|thumb|right|At Klis Fortress the Mongols experienced defeat in 1242. After being routed on the banks of the Sajó river in 1241 by the Mongols, Béla IV fled to today's Zagreb in Croatia. Batu sent a few tumens (roughly 20,000 men at arms) under Khadan in pursuit of Bela. The major objective was not the conquest but the capture of the Arpad king. The poorly fortified Zagreb was unable to resist the invasion and was destroyed, its cathedral burned by Mongols. In preparation for a second invasion, Gradec was granted a royal charter or Golden Bull of 1242 by King Béla IV, after which citizens of Zagreb engaged in building defensive walls and towers around their settlement. The Mongols' pursuit of Béla IV continued from Zagreb through Pannonia to Dalmatia. While in pursuit, the Mongols under the leadership of Kadan (Qadan) attacked Klis Fortress in Croatia in March 1242. Due to the strong fortifications of Klis, the Mongols dismounted and climbed over the walls using nearby cliffs. The defenders were able to inflict a number of casualties on the Mongols, which enraged the latter and caused them to fight hand to hand in the streets and gather a sizable amount of loot from houses. As soon as they learned that King Bela was elsewhere, they abandoned the attack and split off to attack Split and Trogir. The Mongols pursued Béla IV from town to town in Dalmatia, while Croatian nobility and Dalmatian towns such as Trogir and Rab helped Béla IV to escape. After being defeated by the Croatian soldiers, the Mongols retreated and Béla IV was awarded Croatian towns and nobility. Only the city of Split did not aid Béla IV in his escape from the Mongols. Some historians claim that the mountainous terrain of Croatian Dalmatia was fatal for the Mongols because of the great losses they suffered from Croat ambushes in mountain passes. Historians estimate that up to half of Hungary's two million population at that time were victims of the Mongol invasion of Europe.
Австрияға шабуыл
Венгрияны бағындыру моңғол әскерлерінің Венаға шабуыл жасауына жол ашты. Бұрынғы Шығыс және Орталық Еуропа елдеріндегі жорықтарында қолданған тәсілдерін пайдалана отырып, моңғолдар Венаның шетіндегі шашыраңқы елді мекендерге шабуыл жасау үшін алдымен шағын отрядтарды жіберді, мақсаты – халық арасында қорқыныш пен үрей тудыру болатын. 1241 жылы моңғолдар Венаның оңтүстігінде орналасқан Винер-Нойштадт және оның көршілес аудандарына шабуыл жасады. Винер-Нойштадт шабуылдың күшіне толыққанды тап болды, және бұрынғы шапқыншылықтар сияқты, моңғолдар қарусыз халыққа қорқынышты зұлсалы көрсетті. Венаның солтүстігіндегі Корнеубург қаласы да тоналып, қиратылды. Австрия герцогы Фридрих II бұрын моңғолдармен Оломуцта және Мохи шайқасының бастапқы кезеңдерінде қақтығысқан болатын. Бірақ Венгриядан өзгеше, герцог Фридрих және оның әскерлері, сондай-ақ олардың шетелдік одақтастары Венадағы шағын моңғол отрядына қарсы жылдам әрекет етіп, оларды талқандады. Шайқас аяқталғаннан кейін герцог моңғолдардың 300-ден 700-ге дейін адамын жоғалтқанын, ал еуропалықтардың 100-ге жуық жауынгері қаза тапқанын бағалады. Австриялық әскерлері Марш өзенінің жағасында, Тибен ауданында моңғолдарды тағы да жеңді. Алғашқы сәтсіз шабуылдардан кейін, қалған моңғолдар Ұлы хан Өгедейдің қайтыс болғанын естіп, шегінді.
The subjugation of Hungary opened a pathway for the Mongol Horde to invade Vienna. Using similar tactics during their campaigns in previous Eastern and Central European countries, the Mongols first launched small squadrons to attack isolated settlements in the outskirts of Vienna in an attempt to instill fear and panic among the populace. In 1241 the Mongols raided Wiener Neustadt and its neighboring districts, located south of Vienna. Wiener Neustadt took the brunt of the attack and, like previous invasions, the Mongols committed horrible atrocities on the relatively unarmed populace. The city of Korneuburg, just north of Vienna, was also pillaged and destroyed. The Duke of Austria, Frederick II, had previously engaged the Mongols in Olomouc and in the initial stages of the Battle of Mohi. Unlike in Hungary however, Vienna under the leadership of Duke Frederick and his knights, together with their foreign allies, managed to rally quicker and annihilate the small Mongolian squadron. After the battle, the Duke estimated that the Mongols lost 300 to upwards of 700 men, while the defending Europeans lost 100. Austrian knights also subsequently defeated the Mongols at the borders of the River March in the district of Theben. After the failed initial raids, the rest of the Mongols retreated after learning of the Great Khan Ögedei's death.
Болгарияға шабуыл
Рутенияға Венгриядан қайтып келген кезде Бату хан әскерінің бір бөлігі Болгарияға басып кірді. Болгария патшасы Иван Асен II басқарған болгар әскері моңғол әскерін жеңді. Сол жылы үлкен күш қайта оралып, Болгарияға тағы шабуыл жасады, бірақ одан кейін не болғаны туралы көп мәлімет жоқ. Парсы тарихшысы Рашид ад-Дин Хамаданидың мәлімдемесіне сәйкес, болгар астанасы Тарново тоналған. Бұл күмәнді, бірақ осы хабар кеңінен тарады және Палестинада Бар Хебреус та оны қайталады. Болгарияға жасалған шабуыл туралы Филипп Муске, Томас Кантимпре және Рикольдо Монтекроче сияқты басқа да замандас дереккөздерде айтылған. Заманауи құжаттар 1253 жылы Калиман I моңғолдарға тәуелді болғанын көрсетеді, бұл мәртебені ол 1242 жылғы шабуыл кезінде қабылдауға мәжбүр болған болуы мүмкін.
During his withdrawal from Hungary back into Ruthenia, part of Batu Khan's army invaded Bulgaria. A Mongolian force was defeated by the Bulgarian army under Tsar Ivan Asen II. A larger force returned to raid Bulgaria again the same year, though little is known of what happened. According to the Persian historian Rashid al Din Hamadani, the Bulgarian capital of Tarnovo was sacked. This is unlikely, but rumor of it spread widely, being repeated in Palestine by Bar Hebraeus. The invasion of Bulgaria is mentioned in other contemporary sources, such as Philippe Mouskès, Thomas of Cantimpré and Ricoldo of Montecroce. Contemporary documents indicate that by 1253, Kaliman I was a tribute paying vassal of the Mongols, a status he had probably been forced to accept during the invasion of 1242.
Моңғолдарға қарсы еуропалық тактика
Еуропалық салт аттылардың арасындағы жақын арадағы шайқас әдісі монғол әскерлеріне қарсы қолданылғанда апатқа ұшырады, себебі монғолдар қашықтықты сақтап, көп санды әскермен шабуылдай білді. "Жаңа Британия энциклопедиясының" 29-томында былай делінген: "Еуропаға басып кірген монғолдарға қарсы салт аттылардың соғысы 1241 жылы Легница шайқасында поляктар үшін және Мохи шайқасында венгрлер үшін одан да қайғылы жағдайға әкелді. Феодалдық Еуропа Қытай мен Мәскеудің тағдырынан монғолдардың жоғарғы билеушісі Өгедейдің күтпеген өлімі және оның әскерлерінің шығысқа шегінуі арқасында құтылды, бұл оның тактикалық шеберлігінен емес." Дегенмен, алғашқы монғол шапқыншылығы мен одан кейінгі шабуылдар кезінде, ауыр қаруланған салт аттылар мен атты әскерлер жеңіл қаруланған әріптестеріне қарағанда монғолдармен күресте тиімдірек болды. Мысалы, Мохи шайқасында венгр жеңіл атты әскері мен жаяу әскері монғол күштері тарапынан талқандалып, олардың қызметінде болған ауыр қаруланған салт аттылар, мысалы, Тамплиерлер салт аттылары, айтарлықтай жақсы соғысты. Лигниц шайқасында 65-88 салт аттыдан тұратын Тамплиерлер жасағы тек 3 салт атты мен 2 сержантты жоғалтты. Герцог Фредерик басқарған австриялық салт аттылар да Венаға жасалған монғол шапқыншылығына қарсы күресте жақсы көрсетті. Монғолдардың еуропалық елді мекендерге жасаған шабуылдарынан кейінгі онжылдықтарда батыс әскерлері (әсіресе Венгрия) монғол тактикасына бейімделе бастады, олар үшін қамалдарды нығайтып, ауыр атты әскерін жақсартты. Моңғол империясы төрт бөлікке бөлінгеннен кейін, Алтын Орда Венгрияға келесі шабуыл жасауға тырысқанда, Венгрия салт аттылардың санын арттырды (Венгрияның Ладислав IV басқарған) және Батыс Трансильванияның батыс төбелерінде Алтын Орданың негізгі әскерін жеңіске жеткізді. Осы кезде көптеген Шығыс және Орталық Еуропа елдері бір-бірімен араздығын тоқтатып, Алтын Орданың қалдықтарын жою үшін бірікті. Партизандық соғыс және қарсылық та көптеген еуропалықтарға, әсіресе Хорватия мен Дурджукетиядағыларға, монғолдардың бекініп қалуына кедергі келтіріп, оларды ығыстыруға көмектесті.
The traditional European method of warfare of melee combat between knights ended in catastrophe when it was deployed against the Mongol forces as the Mongols were able to keep a distance and advance with superior numbers. The New Encyclopædia Britannica, Volume 29 says that "Employed against the Mongol invaders of Europe, knightly warfare failed even more disastrously for the Poles at the Battle of Legnica and the Hungarians at the Battle of Mohi in 1241. Feudal Europe was saved from sharing the fate of China and the Grand Duchy of Moscow not by its tactical prowess but by the unexpected death of the Mongols' supreme ruler, Ögedei, and the subsequent eastward retreat of his armies." However, during the initial Mongol invasion and the subsequent raids afterwards, heavily armored knights and cavalry proved more effective at fighting the Mongols than their light armored counterparts. During the Battle of Mohi, for example, while the Hungarian light cavalry and infantry were decimated by Mongol forces, the heavily armored knights in their employ, such as the Knights Templar, fought significantly better. During the Battle of Liegnitz, the Knights Templar that numbered between 65 and 88 during the battle lost only three knights and 2 sergeants. Austrian knights under Duke Frederick also fared better in fighting the Mongol invasion in Vienna. In the decades following the Mongolian raids on European settlements, Western armies (particularly Hungary) started to adapt to the Mongol tactics by building better fortifications against siege weapons and improving their heavy cavalry. After the division of the Mongol Empire into four fragments, when the Golden Horde attempted the next invasion of Hungary, Hungary had increased their proportion of knights (led by Ladislaus IV of Hungary) and they quickly defeated the main Golden Horde Army in the hills of western Transylvania. By this time as well, many Eastern and Central European countries had ended their hostilities with one another and united to finally drive out the remnants of the Golden Horde. Guerrilla warfare and stiff resistance also helped many Europeans, particularly those in Croatia and Durdzuketia, in preventing the Mongols from setting a permanent hold and driving them off.
Моңғолдардың барутты Еуропаға таратуы мүмкін
Бірнеше дереккөздер Мохи шайқасында моңғолдардың еуропалық күштерге қарсы түрлі атыс қаруларын және оқ-дәрілік қаруларды қолданғанын көрсетеді, оның ішінде катапультадан лақтырылған бомбалар да болды. Профессор Кеннет Уоррен Чейз еуропаға оқ-дәріні және оған байланысты қару-жарақтарды моңғолдар әкелгенін айтады. Кейіннен Еуропада 15-шы мен 19-шы ғасырлар аралығындағы еуропалық әдебиетте оқ-дәріні ойлап тапқан деп есептелген құпия Бертольд Шварц туралы аңыз пайда болды.
Several sources mention the Mongols deploying firearms and gunpowder weapons against European forces at the Battle of Mohi in various forms, including bombs hurled via catapult. Professor Kenneth Warren Chase credits the Mongols for introducing gunpowder and its associated weaponry into Europe. A later legend arose in Europe about a mysterious Berthold Schwarz who is credited with the invention of gunpowder by 15th through 19th century European literature.
Кейінгі рейдтер
1280-ші жылдардағы Алтын Орданың шабуылдары (Болгария, Венгрия және Польшадағы шабуылдар) 1241-1242 жылдарғы басып кіруден бері болған кез келген шабуылдан әлдеқайда ауқымды болды, себебі сол кезде Моңғол империясында азаматтық соғыс болған жоқ. Олар кейде "Еуропаға екінші моңғол шапқыншылығы", "Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропаға екінші татар-моңғол шапқыншылығы" немесе "Орталық Еуропаға екінші моңғол шапқыншылығы" деп жинақталған түрде аталады.
The Golden Horde raids in the 1280s (those in Bulgaria, Hungary, and Poland), were much greater in scale than anything since the 1241–1242 invasion, thanks to the lack of civil war in the Mongol Empire at the time. They have sometimes been collectively referred to as "the second Mongol invasion of Europe", "the second Tatar Mongol invasion of central and south eastern Europe", or "the second Mongol invasion of central Europe."
Византиялық Фракияға қарсы (1265, 1324 және 1337)
Берке билігі кезінде Фракияға қарсы жорықтар да жасалды. 1265 жылдың қысында болгар патшасы Константин Тих Балқандағы византиялықтарға қарсы монғолдардың араласуын өтінді. Ноғай хан Византияның шығыс Фракия аймақтарына қарсы 20 000 атты әскерді (екі тумен) бастап шапты. 1265 жылдың басында Михаил VIII Палеолог монғолдармен кездесті, бірақ оның шағын жасағының рухы төмен болды және ол тез жеңіліске ұшырады. Олардың көпшілігі қашқанда қырғынға ұшырады. Михаил Генуя кемесімен Константинопольге қайта шегінуге мәжбүр болды, ал Ноғайдың әскері Фракияның барлық аймағын тонады. Осы жеңілістен кейін Византия императоры Алтын Ордамен одақтасып, қызы Евфросинаны Ноғайға әйел ретінде берді. Михаил сондай-ақ Алтын Ордаға көптеген құнды маталарды сыйлық ретінде жіберді. Фракия 1324 және 1337 жылдары Өзбек ханның билігінде де шабуылға ұшырады.
During the reign of Berke there was also a raid against Thrace. In the winter of 1265, the Bulgarian czar, Constantine Tych, requested Mongol intervention against the Byzantines in the Balkans. Nogai Khan led a Mongol raid of 20,000 cavalry (two tumens) against the territories of Byzantine eastern Thrace. In early 1265, Michael VIII Palaeologus confronted the Mongols, but his smaller squadron apparently had very low morale and was quickly routed. Most of them were cut down as they fled. Michael was forced to retreat to Constantinople on a Genoese ship while Nogai's army plundered all of Thrace. Following this defeat, the Byzantine emperor made an alliance with the Golden Horde (which was massively beneficial for the latter), giving his daughter Euphrosyne in marriage to Nogai. Michael also sent much valuable fabric to Golden Horde as tribute. Thrace also suffered raids in 1324 and 1337, during the reign of Uzbeg Khan.
Венгрияға қарсы (1285)
1285 жылы Ноғай хан Талабуғамен бірге Венгрияға шабуыл жасады. Ноғай Трансильванияны сәтті қиратқан әскерді басқарды: Регин, Брашов және Бистрица сияқты қалалар тоналып, талқандалды. Бірақ Солтүстік Венгриядағы басты әскерді басқарған Талабуға Карпат тауларының күшті қарға кезігіп, тоқтатылды, ал шабуылшыл әскер Пест маңында Ладислав IV патшаның әскерімен жеңіліп, Секелилердің шабуылына ілікті. Ноғайдың өзінің жасағы да ауыр шығынға ұшырады. Бұрынғы шабуылдар сияқты, бұл да оңай қайтарылды, моңғолдар шабуылға шыққан әскерінің көп бөлігін жоғалтты. Бұл нәтиже 1241 жылғы шабуылдан мүлдем өзгеше болмады, себебі Бела IV жүргізген реформалардың нәтижесінде әскери тактика жетілдірілді, ең бастысы – көптеген тас қамалдар салынды, бұл 1241 жылы Венгрия патшалығының жеңілісіне жауап ретінде жасалған шаралар еді. Моңғолдардың Венгрияға жасаған сәтсіз шабуылы Алтын Орданың әскери күшін әлсіретіп, Венгрия шекаралары үшін күресуден бас тартуға мәжбүр етті.
In 1285 Nogai Khan led a raid of Hungary alongside Talabuga. Nogai lead an army that ravaged Transylvania with success: Cities like Reghin, Brașov and Bistrița were plundered and ravaged. However Talabuga, who led the main army in Northern Hungary, was stopped by the heavy snow of the Carpathians and the invading force was defeated near Pest by the royal army of Ladislaus IV and ambushed by the Székely in the return. Nogai's own column suffered serious casualties. As with later invasions, it was repelled handily, the Mongols losing much of their invading force. The outcome could not have contrasted more sharply with the 1241 invasion, mostly due to the reforms of Béla IV, which included advances in military tactics and, most importantly, the widespread building of stone castles, both responses to the defeat of the Hungarian Kingdom in 1241. The failed Mongol attack on Hungary greatly reduced the Golden Horde's military power and caused them to stop disputing Hungarian borders.
Германияға қарсы (1340)
Қазіргі швейцариялық тарихшы Винтертурлық Джон 1340-1341 жылдар аралығында моңғолдардың Венгрияға, Бранденбург маркасына және Пруссияға жасаған шабуылдары туралы хабарлайды.
Contemporary Swiss historian John of Winterthur reports attacks by the Mongols on Hungary, the March of Brandenburg and Prussia during the period of 1340–1341.
Еуропаға қарсы шабуылдар
XIV ғасырдың ортасына қарай Алтын Орданың Орталық және Шығыс Еуропадағы ықпалы әлсіре бастады. Бірнеше еуропалық мемлекеттер, басып алынған жерлерін қайтарып алу және империяның өзінен жаңа аумақтар қосу мақсатымен, моңғолдар бақылап отырған жерлерге әртүрлі шабуылдар жасады. Грузия патшалығы, Георгий V Ұлы басшылығымен, өз жерлерінде грузиндердің үстемдігін қайта орнатты және тіпті Требизонт империясын моңғолдардан тартып алды. Алтын Ордадағы ішкі тартыстарды пайдаланып, Литва өз шабуылын бастады, Көк Су шайқасында моңғолдарды жеңіп, Днепр өзеніне дейінгі Киев княздығы сияқты Алтын Орданың аумақтарын бағындырды. Бірақ Ворскла өзеніндегі шайқаста жеңілгеннен кейін олардың жорығы тоқтатылды. Мәскеу княздығы да көптеген орыс жерлерін қайтарып ала бастады, соңында Ресей патшалығына айналды. 1345 жылы Венгрия патшалығы бастама көтеріп, моңғол аумағына әскер жіберді, ол кейін Молдавия болып қалыптасты. Осы кезде Батыс Еуропа армиялары да моңғолдармен басып алынған жерлерде кездесе бастады. Мысалы, Каффа қамалында, Янибег бастаған моңғолдар Қырымдағы Каффаны қоршағанда, генуялық армияның көмекші күштері келді, моңғолдарды жеңіп, 15 000 салдатын өлтіріп, қоршау машиналарын жойды. Бір жыл өткен соң генуялықтар аймақтағы моңғол порттарын блокадалап, Янибегті келіссөзге мәжбүр етті, ал 1347 жылы генуялықтарға Азов теңізіндегі Танадағы колонияларын қайта құруға рұқсат берілді.
By the mid 14th century the grip of the Golden Horde over Central and Eastern Europe had started to weaken. Several European kingdoms started various incursions into Mongol controlled lands with the aim of reclaiming captured territories as well as adding new ones from the Empire itself. The Kingdom of Georgia, under the leadership of King George V the Brilliant, restored Georgian dominance in their own lands and even took the Empire of Trebizond from Mongol hands. Lithuania, taking advantage of internal strifes in the Golden Horde, started an invasion of their own, defeating the Mongols at the Battle at Blue Waters, as well as conquering territories of the Golden Horde such as the Principality of Kiev all the way to the Dnieper River, before being halted after their defeat at the Battle of the Vorskla River. The Duchy of Moscow also started to reclaim many Rus' lands, eventually developing into the Tsardom of Russia. In 1345, the Kingdom of Hungary took the initiative and launched their own invasion force into Mongolian territory, capturing what would become Moldavia. By this point, some Western European armies also started to meet the Mongols in their conquered territories. In the siege of Caffa for example, when the Mongols under Janibeg besieged Caffa in Crimea, a relief force of an Genoese army came and defeated the Mongols, killing 15,000 of their troops and destroying their siege engines. A year later, the Genoese blockaded Mongol ports in the region, forcing Janibeg to negotiate, and in 1347 the Genoese were allowed to reestablish their colony in Tana on the Sea of Azov.