1340-1349 жылдар: Әлем тарихындағы бір онжылдық

Кіріспе

Онжылдық

1340 жылдар – 1340 жылдың 1 қаңтарында басталып, 1349 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған онжылдық. Бұл адамзат тарихындағы кезеңнің ортасында болды, ол көбінесе Ескі әлемдегі Соңғы орта ғасыр және Жаңа әлемдегі Колумбтан бұрынғы дәуір деп аталады. Азияда Моңғол империясы мен оның тәуелсіз мемлекеттері біртіндеп құлдырап бара жатты. Илханат бірнеше саяси аймақтарға бөлініп, ескі мемлекеттің құрылысының үстіне өздерінің қуыршақ билеушілерін орналастыруға тырысқан топтарға айналды; Шағатай хандығы діни көтерілістерден әлсіреп, бүлікке ұшырады. 1346 жылы Қыпшақ хандығында қара індет тарады, сондай-ақ монғолдардың қоршауындағы Генуялық колонияларына да әсер етті, одан кейін Еуропаға тарады. Қытайдағы Юань әулеті бірқатар апаттарға ұшырады, оның ішінде жиі су тасқындары, кең таралған қарақшылық, қалалық аймақтардағы өрттер, астық жинаудың азаюы, азаматтық наразылықтар мен жергілікті бүліктер – оның құлдырауына әкелетін қарсылықтың тұқымы. Оңтүстік-Шығыс Азия монғол билігінен босады; екі ірі аймақтық держава – Тран әулеті мен Маджапахит 1340 жылдары гүлденді, олардың әрқайсысы 1280 және 1290 жылдары монғол шабуылдарын жеңгеннен кейін дамыды. Еуропада онжылдық біртіндеп экономикалық құлдырау кезеңін жалғастырды, оны көбінесе 1340 жылдардың «депрессиясы» деп атайды. Бұл ортағасырлық жылы кезеңнің аяқталуынан кейін және 14 ғасырда Кіші мұз дәуірінің басталуынан кейін болды, және бірнеше итальяндық қала-мемлекеттерді қоспағанда, Батыс Еуропаның көп бөлігіне әсер етті. Мемлекет осы онжылдықта қарапайым халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайына көбірек араласты. Еуропа келесі ғасырға дейін үздіксіз соғысқа толы кезеңге енді. Франция мен Англия арасындағы Жүз жылдық соғыс (1337–1453) жалғасты, ал Англияның Эдуард III 1340 және 1346 жылдары Слюй және Креси шайқастарында маңызды жеңіске жетті. Ортағасырлық крест жорықтарының рухы Испанияда Рио-Саладо шайқасында Кастилияның жеңісімен және 1340 жылы Реконкистаның қайта басталуымен жалғасты; ал Балтық теңізінде 1347–1348 жылдары Новгородқа қарсы Швеция патшасы Магнус II Солтүстік крест жорықтарымен жалғасты. Шығыста Византия империясы, сол кезде Палеологтар билігінде, 1341–1347 жылдардағы апатты Византиялық азаматтық соғысты бастан өткерді. Осы уақытта Флоренциялық банктерге деген сенімсіздік 1341 және 1346 жылдар аралығында олардың көпшілігінің құлауына әкелді. 1348 жылы Еуропаны қампқан қара індет онжылдықтың соңына қарай халықтың үштен бірін жойды. Африкадағы екі ірі империя – шығыстағы христиандық Эфиопия империясы және батыстағы мұсылмандық Мали империясы. 1344 жылы Эфиопияны биік деңгейге жеткізген Амда Сейон I-ге Невайя Крестос мұрагерлік етті, ол Шығыс Африкадағы сауданы дамытуды жалғастырды. Манса Сулейман 1341 жылы Мали империясының билігін иеленді, сондай-ақ Малидің қаржысын реформалау үшін де шаралар қабылдады. Осы онжылдықта пайда болған Сонгай Мали мемлекетімен уақытша басып алынды. Америкада Миссисиппи мәдениетіне жататын Кахокия, Кинкейд және Маундвилл сияқты қалалар осы онжылдықта қарқынды құлдырауға ұшырады. Ресурстардың азаюы, климаттың өзгеруі, соғыс, ауру, әлеуметтік тәртіпсіздік және саяси және экономикалық биліктің әлсіреуі сияқты факторлар ұсынылды, бірақ 15 ғасырға дейін бұл орындар толыққанды тасталып кеткен жоқ. Орталық Америкада Майя өркениетінің құлдыраған қалдықтары Юкатан түбегіндегі Майапан астанасынан билік жүргізді, ал Мехиканың астанасы Теночтитланнан билік күшейді.

The 1340s was a decade that began on 1 January 1340 and ended on 31 December 1349. It was in the midst of a period in human history often referred to as the Late Middle Ages in the Old World and the pre Columbian era in the New World. In Asia, the Mongol Empire and its breakaway states were in a state of gradual decline. The Ilkhanate had already fragmented into several political territories and factions struggling to place their puppet leaders over the shell of an old state; the Chagatai Khanate was undermined by religious unrest and fell to rebellion. The Black Plague swept through the Kipchak Khanate in 1346, and also affected the Genoese colonies under Mongol siege, thence spreading into Europe. The Yuan dynasty in China was struck by a series of disasters, including frequent flooding, widespread banditry, fires in urban areas, declining grain harvest, increased civil unrest and local rebellion – the seeds of resistance that would lead to its downfall. Southeast Asia remained free from Mongol power; two major regional powers, the Tran dynasty and Majapahit thrived in the 1340s, after each defeated Mongol attacks in the 1280s and 1290s respectively. In Europe, the decade continued the period of gradual economic decline, often mistitled the "depression" of the 1340s. This followed the end of the Medieval Warm Period and the start of the Little Ice Age in the 14th century, and affected most of Western Europe, with the exception of a few Italian city states. The state increasingly interfered in the socio economic status of its commoners in the decade. Europe entered a period which saw almost continuous war for the next century. The Hundred Years' War (1337–1453) between France and England continued, and Edward III of England led an invasion resulting in notable victories at the Battles of Sluys and Crécy in 1340 and 1346 respectively. The medieval crusading spirit continued in Spain, with a Castilian victory at the Battle of Río Salado and the recommencement of the Reconquista in 1340; and in the Baltic, with King Magnus II of Sweden's Northern Crusades against Novgorod in 1347–1348. In the east, the Byzantine Empire, then under the Palaiologoi, saw the disastrous Byzantine civil war of 1341–1347. Meanwhile, a crisis of confidence in the Florentine banks caused many of them to collapse between 1341 and 1346. The Black Plague which struck Europe in 1348 wiped out a full third of the population by the end of the decade. In Africa, the two great empires were the Christian Ethiopian Empire in the east and the Muslim Mali Empire in the west. Amda Seyon I, who had brought Ethiopia to its height, was succeeded in 1344 by Newaya Krestos, who continued to foster trade in East Africa. Mansa Suleyman assumed office in the Mali Empire in 1341, and similarly took steep measures to reform Mali's finances. Songhai, which had emerged in this decade, was conquered by Mali for the time being. In the Americas, cities of the Mississippian culture such as Cahokia, Kincaid and Moundville went into an accelerated state of decline in this decade. Factors such as depletion of resources, climatic change, war, disease, social unrest and declining political and economic power have been suggested, although the sites were not fully abandoned until the 15th century. Central America saw the decayed Maya civilization ruled from their capital Mayapan in the Yucatán Peninsula, while the Mexicas from their capital city of Tenochtitlan were on the rise.

Қытай

Қытайда моңғол Юань династиясы "биліктегі элиталар арасындағы эндемиялық шиеленістер" сияқты күрделі және ұзақ жылдар бойы жинақталған мәселелерге байланысты біртіндеп құлдырап бара жатты. Тогон Темүр 1333 жылы он үш жасында император болып тағайындалды және 1368 жылға дейін Юань династиясының соңғы императоры ретінде билік етті. Баянның жас ұрпақ өкілдерімен құлатылуымен, Құбылай хан тұсындағы жағдайды қалпына келтіруге бағытталған қозғалыс тиімсіз болды. Баянның тазалаулары тоқтатылды; оның қолдаушылары қызметтен босатылды; қытайлар үшін жабық болған лауазымдар қайта ашылды; мемлекеттік қызметке емтихан арқылы іріктеудің меритократиялық жүйесі қайта орнатылды. Осы кезде Темүр мемлекеттік істерге белсенді қатыса бастады және "Баянға қарсы төңкеріске" көмектесті: ол өзінің інісі Туг Темүрді өлгеннен кейін жамандады, императрица жесір Будашири мен туысы Эль Тегусті жер аударды және кішкентай ұлы Аюширидараның тәрбиесін Тогтоға тапсырды. Тогтоның алғашқы мерзімі саяси мәселелерді шешуде орталықшыл бағытты ұстанған жаңа рухта өтті. Тогтоның орнына канцлер болып Берке Буха тағайындалды, ол тиімді провинциялық әкімші және Тогтодан өзгеше, децентрализацияланған тәсілді қолданды. Буха 1341 жылы болған Ханчжоу өртінен орталық ережелерді бұзу арқылы дереу және тиімді көмек көрсету қажеттігін жеке басынан өтті. 1348 жылдан бастап олар Фан Куочен мен оның бауырлары бастаған ірі қарақшылық операцияларға ғана рұқсат берді, оны билік тоқтатуға күш жеткізбеді. Сонымен қатар, Сары өзенге ұзақ жаңбырлардың салдарынан су деңгейі бірнеше рет көтеріліп, бөгеттерді бұзды және айналасындағы жерлерді су басып кетті. Ол Тогон Темүрмен кездесіп, оған Еуропадан әкелген ірі жылқыларды сыйға берді, олардың үлкендігі, Дж.Дж. Соундерстің сөзіне сүйенсек, "даланың кішкентай, мықты жануарларына үйренген қытайлар мен моңғолдардың бәрін де таң қалдырды".

Әскери технология

1341 жылы ақын Чжан Сянь "Темір пушка ісі" деген шығармасында ұңғын мен оқ-дәрінің қирату күшімен қолданылуын толық сипаттаған.

Оңтүстік Еуропа

Римде обаның тудырған жалпы үмітсіздік пен Папаның жоқтығы Рим нотариусы Кола ди Риенцоның көтерілуіне себеп болған мүмкін жағдайлар ретінде қарастырылды: 1347 жылы ол цензор атағын алды және Рим Республикасын қайта жаңғыртуға тырысты. Ол халыққа үндеу жасап, Трастевере тұрғындарын қашып бара жатқан римдік ақсүйектердің сарайларын тонауға шақырды. Кастилия мен Леон Гранаданы құрлықтан қоршап алды, ал Альфонсо христиандық Реконкистанына үлкен үлес қосты. 1343 жылы Арагон Балеар аралдарын бағындырды, ал 1344 жылы Петр Майорканың королі Яков III-ті тақтан түсіріп, өзі Майорка королі атанды. Наварраны 1343 жылға дейін Филип III, одан кейін оның Капетия әйелі Иоанна II 1349 жылға дейін басқарды, соңында Карлос II Жаман 14 ғасырдың соңына дейін билік етті. Португалия Корольдігін 1325 жылдан бастап 1357 жылы қайтыс болғанға дейін Афонсу IV басқарды. 1341 жылы Салуццо қаласын Манфред V Салуццо шабуылдады. 1342 жылы Людовик "Бала" Сицилия патшасы және Афина герцогы болды. 1343 жылы болған жер сілкінісі мен цунами Амалфи теңіз республикасын қиратты.

Экономикалық құлдырау және дағдарыс

1340 жылдардағы соғыс кезеңінде Англияның Эдуард III саудагерлердің шағын тобына жүн экспортына монополия берді. Олар оның атынан «пундаж» немесе жүн салығын жинауға келісті. Сондықтан, 1341 жылы тұзға монополия орнатылды; тұз монополиясы 1330 жылдары Кастилия және Венеция Корольдіктерінде бұдан бұрын құрылған болатын. Франциядағы тұз салығы немесе габель ешқашан 2%-дан аспады. Италияның қала-мемлекеттері онжылдықтың басында гүлденіп өркендеді. 1340 жылы Франческо Балдуччи Пеголотти өзінің «Practica della mercatura» еңбегін жазды. Осы уақыт аралығында Неаполь князьдары сияқты билеушілер Флоренция банктерінен үлкен қаржыны алуды бастады. 1341 және 1346 жылдар аралығында Флоренцияның көптеген маңызды банктері құлдырады. 1337–1345 жылдары Гент қаласында және 1346 жылы Флоренцияда ереуілдер болды. 1349–1350 жылдары Гент пен Льеждің тоқымашылары мен жүн иргешілері бір-бірін өлтірді. 1340 және 1348 жылдары Прованс және Лион аймақтарында азық-түлікпен қамтамасыз етудегі қиындықтар замандастарына ерекше қатты әсер етті. Бұл тек осы ұрпақтарға жаңалық болғаны ғана емес, сонымен қатар соғыспен және осы онжылдықтағы обамен бірге келгендіктен болды. Бұл үш байланысты ауру болды: қара тышқанның блохтары арқылы таралған бубондық және септицемиялық оба, сондай-ақ, әсіресе жылдам және өлімге әкелетін пневмониялық оба. 1348 жылдың қаңтарында Руэрг (Франция) және Генуяда болды. Француз монахы Гийом де Нангис былай деп жазды: «Жәбірленушілер екі-үш күн ғана ауырып, кенеттен қайтыс болды, олардың денелері дерлік сау болды. Олардың қолтық астында және шатқасында ісіну пайда болды, ал осы ісінулердің пайда болуы өлімнің айқын белгісі болды. Көп ұзамай көптеген жерлерде әр жиырма тұрғынның тек екеуі ғана тірі қалды. Париж ауруханасындағы өлім-жітім соншалықты көп болды, сондықтан ұзақ уақыт бойы 500-ден астам денелер күн сайын арбалармен Киелі Кінәсіздер зиратына апарылып, жерленді. Одан кейін Германия мен Австрияға, ал қыста Шотландия, Скандинавия және Испанияға тарады. Норман Дэвис «Ешбір папа, ешбір патша зардап шеккен жоқ» деп тұжырымдайды. Италиялық гуманист Джованни Боккаччо Флоренцияда 100 000 адамның қаза тапқанын, бұл қаланың жалпы халқынан асып түсетінін жазды. Ең ауыр зардап шеккендер дін қызметкерлері болды, олар обамен ауырғандармен тікелей байланыста болды. Гийом де Нангис «кейбір монахтар мен монахтар батыл болып, қасиетті рәсімдерді орындады» деп жазды және Париж ауруханасындағы әйел бауырластар «өлімнен қорықпай, өз міндеттерін ең кемелді мейірімділікпен және қарапайымдықпен аяқтады. Осы әйелдердің барлығы өліммен жойылды». Ауылдар тасталып, мал бағуға қараусыз қалды, жүн және астық нарықтары құлдырады және жер бағасы төмендеді. Оба келесі онжылдықтарда мерзімімен қайта оралды. Жалақылар өсті және шаруалар ашық, еркін қоғамнан пайда тапты. Мехлен соборы 1342 жылы хормен бірге салына бастады. 1344 жылы Прага архиепископтық орынға ие болды және жаңа Киелі Вит соборының іргетасы салынды. Осы онжылдықта аяқталған соборларға, кейінгі өзгерістерді ескермегенде, Париждің Нотр-Дам соборы және Вильнюс Богородица соборы кіреді, олар тиісінше 1345 және 1346 жылдары аяқталды. Ели соборында құрылысты жөндеудің соңғы бөлігі 1345 жылы сәнді әсемдікпен безендірілген Lady Chapel-мен аяқталды. 1340 жылы Венецияда ескі ғимараттардың үстіне готикалық стильде Палаццо Дукале немесе Дож сарайы салынды. Швейцарияда 1344–1346 жылдары Берн ескі қаласының қабырғалары Кристоффель мұнарасына дейін кеңейтілді. Берннің Käfigturm 1256 жылдан 1344 жылға дейін екінші батыс қала қақпасы ретінде салынды. Сиенада Палаццо Публиконың Торре-делла-Мангиясы 1348 жылы аяқталды. Сол жылы Англияның Чаринг қаласындағы Кентербери архиепископының жері епископ сарайы ретінде қайтадан пайдалануға берілді. Венецияның алты Scuole Grandi-нің бірі Scuola della Carità 1343 жылы салынды. 1340 жылдары екі ортағасырлық университет құрылды: Пиза университеті (1343) және Прага университеті (1347). Вальядолид университетіне 1347 жылы Альфонсо XI билік құрған кезде папа Клемент VI лицензияны (licentia ubique docendi) берді. Оксфордтағы Король колледжін 1341 жылы капеллан Роберт де Эглесфилд құрды, ал 1343 жылы король Филиппа колледж үшін Саутгемптондағы кішкентай аурухананың жерін қамтамасыз етті. Осы арада Баблейк мектебін 1344 жылы Ковентриде королева-ана, Франция королевасы Изабелла құрды, ал Кембридждегі Пемброк колледжі 1347 жылы аяқталды.

To finance the continuing wars of the 1340s, Edward III of England granted to a small group of merchants a monopoly on the export of wool. In return, they agreed to collect the "poundage", or wool tax, on his behalf. Therefore, a monopoly on salt, an essential commodity, was established in 1341; monopolies in salt had already been established in Kingdom of Castile and Venice in the 1330s. The French salt tax or gabelle itself never amounted to more than 2%. The Italian city states were booming at the start of the decade. In 1340, Francesco Balducci Pegolotti wrote his Practica della mercatura. Meanwhile, rulers such as the Neapolitan princes had begun withdrawing massive funds from Florentine banks. and between 1341 and 1346, many of the most important of the Florentine banks collapsed. Strikes or grèves occurred in Ghent in 1337–1345 and in Florence in 1346. In 1349–1350, the fullers and weavers of Ghent and Liège massacred each other. The failures in the food supply in the regions of Provence and Lyon, in 1340 and 1348 respectively, affected contemporaries particularly harshly. This was not just because these generations were unused to them, but because they were accompanied by war and followed by epidemic in this decade. It was actually three related diseases: bubonic plague and septicaemic plague, carried by fleas hosted by the black rat, and pneumonic plague, the especially fast and lethal airborne variant. Hungary, Rouergue in France, and by January 1348 it was in Genoa. According to the French monk Guillaume de Nangis:

blockquote|Victims were only ill for two or three days and died suddenly, their bodies almost sound They had swellings in the armpits and groin, and the appearance of these swellings was an unmistakable sign of death Soon, in many places, of every twenty inhabitants only two remained alive. The mortality was so great at the hospital of Paris that for a long time more than 500 bodies were carried off on wagons each day, to be buried at the cemetery of the Holy Innocents. when it was passed on into Germany and Austria, and in winter it was in Scotland, Scandinavia and Spain. Norman Davies generalises that "No pope, no kings were stricken." The Italian humanist Giovanni Boccaccio records a loss of 100,000 in Florence, exceeding the total population of the city. Heaviest hit were the clergy, who were brought into direct contact with plague victims. Guillaume de Nangis records that "some monks and friars, being braver, administered the sacraments", and that the sisters at the hospital of Paris, "fearless of death, carried out their task to the end with the most perfect gentleness and humility. These sisters were all wiped out by death " Villages were deserted, herds were untended, wool and grain markets were crippled and land values plummeted. The plague would strike periodically in subsequent decades. Wages rose, and the peasantry benefited from a more open, fluid society. Mecheln Cathedral, then a collegiate church, was started with the choir in 1342. In 1344, Prague was made an archbishopric, and the foundation stone was laid on the new St. Vitus Cathedral. Cathedrals completed in this decade, excluding later alterations, include Notre Dame de Paris and the Cathedral of the Theotokos, Vilnius, completed around 1345 and 1346 respectively. In Ely Cathedral, the last part of the repairs to the structure was finished with the richly decorated Lady Chapel in 1345. In Venice, the Venetian Gothic Palazzo Ducale, or Doge's Palace, was erected on top of older buildings in 1340. In Switzerland, the walls of the Old City of Berne were extended up to the Christoffelturm, from 1344 to 1346. Berne's Käfigturm was erected from 1256 to 1344 as the second western city gate. In Siena, the Torre della Mangia of the Palazzo Pubblico was completed in 1348. That same year, land in the English town of Charing held by the Archbishop of Canterbury was redeveloped as an episcopal palace. The Scuola della Carità, one of the six Scuole Grandi of Venice, was built in 1343. Two medieval universities were established in the 1340s: the University of Pisa (1343) and the University of Prague (1347). The University of Valladolid was also granted a licentia ubique docendi by Pope Clement VI in 1347, during the reign of Alfonso XI. Queen's College, Oxford, was founded by the chaplain Robert de Eglesfield in 1341, and Queen Philippa secured the lands of a small hospital in Southampton for the college in 1343. Meanwhile, Bablake School was founded in Coventry in 1344 by the Queen Mother, Isabella of France, while Pembroke College, Cambridge, was completed in 1347.

Әскери технология

Осы онжылдықта ортағасырлық зеңбіректер Еуропада кеңінен қолданыла бастады, 1340 жылдарға қарай бірнеше еуропалық мемлекеттерде аз ғана саны пайда болды. Оқ және басқа да атыс қаруы технологиясын қолданатын "көккір ыдыс" қару-жарағы 1342 жылы Испанияға, ал 1346 жылы Солтүстік Германиядағы Ахен қаласына жетті. "Рибальди" алғаш рет 1345 және 1346 жылдар аралығында Англияның жеке киім бөлмесінің тізімдерінде Франциядағы жорыққа дайындық кезінде еске алынды. Он үш күннен кейін кардиналдар Бенедикт орденінің кардиналы және теологы Пьер Роджер де Бофортты Папа Климент VI деп сайлады. Ол осы кезеңде тек саяси мәселелер туралы жазды, себебі ол бұрынғыдай папалық билікке қарсы дүниелік абсолютизмді қолдады, осы себептен ол қауымнан шығарылған болатын. Оккэмизмді – Құдайдың шексіз күші және Оккемнің пышағы ретінде түйінделген – Мирекурлық Иоанн (шамамен 1345 ж.) және Отрекурлық Николай (шамамен 1347 ж.) қолдады, олар екеуі де Париж университетінде оқытушы болды. Рим папасы Бенедикт XII және оның ізбасары Климент VI басшылығымен өткен сот 1346 жылы оның кінәлі екеніне дейін созылды.

Африка

Мысырда мамлюк сұлтандары үнемі ауысып отырды. 1347 жылы Каирде Көк мешіт құрылысы аяқталды. Африка мүйізінде 1340 жылдар Амда Сейон I билігімен басталган "ортағасырлық Эфиопияның гүлденген дәуірінің" (1314–1468) бір жарым ғасыры болды. Амданың бұрынғы онжылдықтардағы жаулауларының соғыс рухы оның бөлінген мұсылман көршілері үстінен тиімді эфиопиялық гегемонияны орнатты, бірақ оның жаулауларының басты мақсаты мұсылмандар мен христиандардың саудасын сақтау болды. 1344 жылы Амда қайтыс болғанда, оның христиан империясының аумағы 1314 жылғыдан екі есеге артты. Батыс және оңтүстік-батыс шекаралық аймақтарда піл сүйегі және басқа да жануарлар өнімдері саудасы дамыды, ал таулы аймақтардан шығыс жазықтары мен жағалау портына азық-түлік экспортталды. Оның орнына үлкен ұлы Невайя Крестос император болды, ол әкесінің шығыстағы мұсылмандарға қатысты саясатын жалғастырды, олардың көпшілігі Эфиопияға салық төлеушілер болып қалды. Батыс Африкадағы Мали империясында 1341 жылы билікке келген Манса Сулейман Малидің қаржылық жағдайын жақсарту үшін қатаң шаралар қабылдады және ол жомартсыздығымен танылды. Манса Сулейманның генералдары әскери шабуылдарды сәтті тойтарды, ал құйрық тілге тиген әйелі тұтқынға алынды. Мали сол кезде Батыс Африканың үстем империясы болды, ол Сонгхай империясын бағындырды. Сонгхай империясы үш онжылдықтан кейін ғана тәуелсіздікке қол жеткізе алды.

Америка

Бұл кезеңде Америка туралы археологиялық зерттеулерден алынған мәліметтерден басқа, өте аз нәрсе белгілі. Солтүстік Америкада Миссисип мәдениетінің құлдырауы жалғасты. Кахокия қаласы 1200 жылдардан бері біртіндеп төмендеп келеді, бұл себебі ресурстардың азаюы, климаттың өзгеруі, соғыстар, аурулар, әлеуметтік толқулар және саяси-экономикалық күштің әлсіреуі сияқты факторлардың салдары болуы мүмкін. Қаланың толық тасталуы осы онжылдық пен 1400 жыл аралығында болған болуы ықтимал. 55-ші үйіндідегі материалдардың радиокөміртекпен талдауы 1350 жылға жуық мерзімді көрсетіп, осы үйінді соңғы рет осы уақытта қолданылғанын білдіреді. 1350 жылдан кейін құлдыраған басқа Миссисип орталықтарына Кинкейд үйінділері мен Моундвилл орны жатады. Соңғысының құлдырауы қалалық бейнесінің жоғалуымен және тауарлар импортының азаюымен сипатталды. Бұл орын әдеттегі салтанатты және саяси функцияларын сақтап қалғанмен, кейбір үйінділер тасталып, ал басқалары діни маңыздылығын жоғалтты. Орталық Америкада, ғасырлар бұрын ауыр құлдырауға ұшыраған майялар Юкатан түбегіндегі Майапан қаласынан басқарылды. Дегенмен, Колумбқа дейінгі басқа өркениеттер дамып келе жатты. Ацтектердің алдында болған мексикалықтар жақында Теночтитлан қаласын құрды. Олар сондай-ақ жақын жердегі микстектермен де жиі ұрысқа түсетін.