Кіріспе

Гуанчжоудағы будда ғибадатханасы, Қытай

Гуансяо ғибадатханасы – Қытайдың Гуандун провинциясының астанасы Гуанчжоудағы ең көне будда ғибадатханаларының бірі. Географиялық орналасуының ерекшелігіне байланысты, Гуансяо ғибадатханасы бұрын Азиялық миссионер монахтар үшін жиі тоқтау орны болып келген. Ол буддизмнің түрлі элементтерін таратуда орталық рөл атқарды, оның ішінде ережелер мектебі, Чан (Дзен), Шингон буддизмі және Таза жер. Осы ғибадатханада Чан буддизмінің алтыншы қытайлық патриархы Хуиненг өзінің алғашқы Чан лекциясын оқыды және шаш қырқылып, монахқа айналды, ал Шингон буддистік шебері Амогхаваджра эзотерикалық буддизм туралы алғашқы дәрісін берді. Иджин және Парамитин аударған, сондай-ақ Шуранама сутрасы да осы жерде аударылды.

Хан әулеті

Гуансяо Наньюэ патшасы Чжао Цзяндедің резиденциясынан бастау алды. Оның билікті басып алуы Хан императоры Вуды (б.з.д. 206–8 ж.) осы аймақты басып алып, қоса беруге итермеледі. Үш патшалық дәуірінде Ву әскерінің офицері және ғалымы Юй Фан резиденцияда тұруға қуылды. 233 жылы Юй Фан қайтыс болғаннан кейін, оның отбасы мүлікті сыйға берді, ал оның жері Жицзи храмы ретінде ұйымдастырылды. Ол бірнеше рет қайта аталды: Ванюаньчаоянь храмы, Ванюань храмы, Цяньминфасин храмы, Чуннингуаньшоу храмы және Баоэнгуансяочань храмы. 4-10 ғасырлар аралығында Оңтүстік Азиядан (әсіресе Үндістандан) және Қытайдың ішкі аймақтарынан көптеген монахтар жағалаудағы Гуансяо храмына келді. Осы кезеңде Гуансяо храмы өркендеуге жетті. Келесі ғасырларда Данься Тяньжань және Яншань Хуэйцзи сияқты танымал қытай монахтары да Гуансяо храмына барып, буддизмді таратуға атсалысты.

Мин әулеті

1482 жылы Мин әулетінің Чэньхуа императоры оны Гуансяо ғибадатханасы деп қайта атады және жаңа атын жеке өзі стелаға жазды. Сол кезден бері ғибадатхана "Гуансяо" аталысын сақтап келеді.

Цин әулеті

XVII ғасырда Гуансяо ғибадатханасы бірнеше рет шағын жөндеуден өткенімен, құлдырауға ұшырады.

Қазіргі Қытай

Соңғы екі ғасырда Гуансяо ғибадатханасы "Білімді дамыту үшін ғибадатхана мүліктерін иемдену" (廟產興學; 1898–1931) қозғалысы мен Мәдени революция (1966–1976) салдарынан қиратылды. Осы кезеңде Гуансяо ғибадатханасының көптеген ғимараттары жойылды немесе діни емес мақсаттарда пайдаланылды. 1980 жылдары буддалық монахтар ғибадатхананы қайта иеленді. Осыдан бері Махавира залы, Самгрма залы және Кситигарба залы сияқты негізгі залдарының бір бөлігі қайта салынды. Әр залдың алдына «Дхарма бағаналары» орнатылды. Бұған қоса, осы құрылыстардың жанына жануарларды босатуға арналған тоған салынды. Бұл жаңадан салынған ғимараттар Гуансяо ғибадатханасын біршама қалпына келтірді, алайда қазіргі ғибадатхананың көлемі бұрынғыдан әлдеқайда кішкентай. Ғибадатхананың жазбалары негізінен 1769 жылы жазылған «Гуансяо ғибадатханасының жылнамасы» атты кітапта сақталған.

Сәулет

Қазіргі сақталған ғимараттар мен залдарға Шанмен, Төрт Аспан Патшалары залы, Махавира залы, Шаш сақтау пагодасы және т.б. кіреді.

Махавира залы

Махавира залы 401 жылы Шығыс Джин дәуірінде (317–420) Батыс аймақтардан келген аға монах Дхармаясас салған. Көптеген династияларда қайта салынған және жаңартылған, қазір ол кең, терең және биік, сондай-ақ Лингнан аймағындағы ең үлкен, сәнді және әсем зал сақталған. Залдың төбелері жазық және алысқа созылып, Оңтүстік Қытайдың ыстық ауа райы мен күшті жаңбырларына бейімделеді, ал қабырғалары жел мен жаңбырдың әсерінен тозудан сақтайды. Кірпіш қабырғалардың орнына, зал гүл өрнектерімен ойылған ағаш терезелермен қоршалған. Терезелердің кейбіреулері мөлдір қабықшалармен әсемделген, олар ыстықты таратып, желдетіп, жарықты жақсы өткізеді. Залда Шакьямуни, Амитабха және Майтреяның мүсіндері орналасқан.

Үлкен жанашырлық бағанасы

Ұлы жанашырлық бағанасы Махавира залының алдында тұр. Ол 826 жылы Тан әулетінің императоры Цзиньцзунның (618-907) билігі тұсында жасалған. Оның биіктігі екі метрден астам, және жасыл мәрмәрден жасалған. Сегізбұрышты пішіндес, жоғарғы бөлігінде саңырауқұлақ пішіндес шатыры бар, ал төменгі негізінде Геркулес бейнесі ойылған. Бағананың денесінде санскрит және қытай тілдеріндегі Ұлы жанашырлық мантрасы жазылған.

Шашты көму пагодасы

Махавира залының артындағы Бодхи ағашының астында Шашты жерлеу пагодасы орналасқан. 676 жылы Тан әулетінің (618-907) Ифенг дәуірінде (676–679) Хуйнь мастер шашын қырқып, монахқа өтім алды. Абат Инцзонг оның шашын осы жерге көміп, оны еске алу үшін пагода салдырды. Сегізбұрышты пішіндес және биік, ол әрқайсысында 8 ойыс бар 7 қабаттан тұрады.

Шығыс мұнарасы мен Батыс мұнарасы

Махавира залының артында екі темір пагода орнатылған, бұл Қытайдағы ең көне сақталған темір мұнаралар. 963 жылы Оңтүстік Хан әулеті тұсында (907–960) салынған Батыс мұнара бастапқыда жеті қабаттан тұрған, бірақ қазір тек төменгі үш қабаты ғана сақталған. Шығыс мұнара 967 жылы Оңтүстік Хан әулеті тұсында (907–960) император Лю Чанг салған. Төртбұрышты, жеті қабаттан тұрады, биіктігі… Пагоданың қабырғасында 900-ден астам мұқият ойылған нишалар мен Будданың кішкентай мүсіндері бейнеленген. Салынған кезде ол алтынмен жалатылған және «Алтынмен қапталған Мың Будда Пагодасы» деп аталған.

Көлік

Ғибадатхана Гуанчжоу метросының Шименку станциясынан солтүстікке қарай жаяу арақашықтықта қолжетімді.