Кіріспе

Италиялық журналист (1948 жылы туған)

Джулиана Сгрена (20 желтоқсан 1948 жылы туған) – итальяндық журналист, итальяндық коммунистік газеті il manifesto және неміс апталық газеті Die Zeit-те жұмыс істейді. 2005 жылдың 4 ақпанында Иракта жұмыс істеп жүрген кезінде оны бүлікшілер ұрлап кетті. 4 наурызда босатылғаннан кейін Сгрена мен оның босатылуына көмектескен екі итальяндық барлау қызметкері Бағдад халықаралық әуежайына бара жатқанда АҚШ әскерлерінің атысына тап болды. Италияның Әскери барлау және қауіпсіздік қызметінің (SISMI) генерал-майоры Никола Калипари қаза тапты, ал Сгрена мен тағы бір офицер оқиға кезінде жараланды. Бұл оқиға халықаралық деңгейде наразылық тудырды.

Түпнұсқасы мен мансабы

Джулиана Сгрена 1000-нан аз халқы бар Мазера қаласында туып өскен. Бұл қала Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде итальяндық партизандар мен неміс әскерлері арасындағы қақтығыстардың ошағы болған. Оның әкесі, Франко Сгрена, соғыс кезінде танымал партизан болған, ал кейін коммунистік теміржолшылар одағының белсенді мүшесі атанды. Сгрена Милан қаласында оқып, солшыл саясатқа қатысты. Ол бейбітшілдікке берілген адам болды және 1980 жылдан бастап Микеланджело Нотарианни бас редакторлық еткен "Guerra e Pace" апталық басылымында жұмыс істеді. 1988 жылы ол коммунистік "Il Manifesto" газетіне қосылды және содан бері соғыс тілшісі ретінде Алжир азаматтық соғысы, Сомали және Ауғанстан сияқты қақтығыстарды жамылды. Саяхаттары барысында ол Африка мүйізі, Магриб және Таяу Шығыс аймақтарынан көптеген мәселелер туралы кеңінен хабарлады. Әйелдер құқығын қорғаушы ретінде ол ислам дініндегі әйелдердің жағдайына ерекше назар аударды. Осы тақырыпта ол "Alla scuola dei Taleban" ("Талибан мектебінде") атты кітап жазды. Ол 2003 жылы Иракқа жасалған шабуылға қарсы болды. Соғыс басталғанда ол Бағдадқа қаланың бомбалануын жариялау үшін барды, осы еңбегі үшін Италияға оралғанда "Cavaliere del Lavoro" атағымен марапатталды.

Ұшып кету

2005 жылы ақпанда Бағдад университетінің сыртында қарулы адамдар Сгренаны ұрлап әкетті. 2003 жылдың наурыз айында ол Бағдадтағы қауіпсіздік жағдайына алаңдаушылығын және ұрланудан қорқуын ашық білдірген. Глобализацияға қарсы белсенді Наоми Клейн Сгренаның соғысты жария етуге "толыққанды хабардар" екенін, бірақ оны құжаттау үшін "үлкен тәуекелге" баруға дайын екенін мәлімдеді. Сгрена соғыс аймағында тікелей қатыспайтын репортер ретінде жұмыс істеу үшін ұрлану қаупін қабылдауын қажетті деп қорғады. Ол Фаллужаның екінші шайқасы сияқты маңызды оқиғалар туралы хабарлағанын айтады, онда тек қана қатыспайтын репортерлер ғана қаладағы қирау деңгейі мен қақтығыстың қатыгездігі туралы хабарлай алды, оның сөзіне сүйенсек, бұл напалмның қолданылуын да қамтыды. Кейін ол видеода ұрлаушылардың талабы – Италия әскерлерінің Ирактан шығарылуы орындалуын сұрап жалбарынды. Оның босатылуы үшін келіссөздер жүргізіліп, ол 2005 жылдың 4 наурызында босатылды. Италия оны босату үшін 6 миллион АҚШ доллары төлеген деген мәлімдеме бар.

Құтқару

Никола Калипари мен тағы бір SISMI агенті құтқарып алғаннан кейін, Сгрена көлікпен Бағдад халықаралық әуежайына апарылып жатқан еді. Бірақ Джон Негропонтетің автокөлік колоннасын қорғау мақсатымен қойылған кешігу оқ атып, Калипаридің қазасына, ал Сгрена мен басқа агенттің жаралануына себеп болды. Сгрена АҚШ әскерлері ескертусіз көлікке оқ атқандарын және бұл оқиға Италия мен АҚШ арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты шиеленістіргенін мәлімдеді. АҚШ сарбаздары, «Аль-Каида» агенті Сгренаның көлігінде бомба бар деген жалған ақпарат бергендіктен, көлікке оқ атқандарын айтты. Сгрена АҚШ тарапының мәлімдемесімен келіспейді және әскерилер олардың көлігіне оқ атар алдында ешқандай ескерту жасамағанын қатыстыра айтты. Сгренаның сөзінше, көлікке 58 оқ атылған, оның 57-сі жолаушыларға, ал соңғы оқ қозғалтқышқа тиген, бұл көлікті тоқтату мақсаты болмағанын көрсетеді.

Салдары

Сгрена 2005 жылы Штутгарт бейбітшілік сыйлығымен марапатталды. 2005 жылдың қараша айында RAI телеарнасы көрсеткен «Фаллужа, жасырын қырғын» атты деректі фильмде Сгрена АҚШ-тың «Фантом ашуы» операциясы кезінде Фаллужада ақ фосфор мен напалм қолданғанын мәлімдеді. 2006 жылдың 26 маусымында Сгрена өзінің көлігіне оқ атқан АҚШ Ұлттық гвардиясының әскери қызметкері Марио Лозаномен кездесуге дайын екенін білдірді.

Таңдалған шығармалар

"Alla scuola dei taleban", Editore Manifestolibri (collana Talpa di biblioteca), 2002 жыл. "Ирак майданы. Тұрақты соғыстың күнделігі", Editore Manifestolibri (collana Talpa di biblioteca), 2004 жыл. "Достас ату", Editore Feltrinelli (collana Serie bianca), 2005 жыл. "Шапанның құны. Исламның әйелдерге қарсы соғысы", Editore Feltrinelli (collana Serie bianca) 2008 жыл.