Дидье Малерб: Музыкалық саяхат және түрлі аспаптар шебері

Кіріспе

Дидье Мальербе (22 қаңтар 1943 жылы Парижде туған) – француз джаз, рок және әлемдік музыка музыканты, Gong және Hadouk топтарының мүшесі, сонымен қатар ақын. Оның алғашқы музыкалық аспабы саксофон болған, бірақ ол флейта, альт-кларнет, окарина, лаос кхені, баву флейтасы, хулуси және көптеген басқа да үрмелі аспаптарда да ойнайды. 1995 жылдан бері дудук оның басты аспабы болып табылады.

Гонгтан бұрын (1960-69)

Дидье Малхербе 13 жасында Чарли Паркердің "Блумдидо" әнін естігеннен кейін саксофон ойнай бастады, кейін ол осы атауды лақап аты ретінде қабылдады. Екі жыл саксофонды формалды түрде оқығаннан кейін ол Альби Куллаз, Эдди Луис, Жак Толло сияқтылармен бірге Париждің түрлі джаз клубтарында джем-сессияларға қатыса бастады. Содан кейін ол джаздан алыстады. "Мен бибоптың көптеген ережелеріне қызығушылығымды жойдым. Содан кейін фри-джаз пайда болды, ол барлық ережелерден құтылды. Мен басқа жаққа қарағаным дұрыс еді деп шештім". 1962 жылы Рави Шанкардың алғашқы альбомын тыңдағаннан кейін ол Үндістанға сапар шекті, онда бамбук флейтасын танып, бансури, үнді бамбук флейтасын ойнауды үйренді. Парижде ол классикалық флейтадан сабақ алды, сонымен қатар Сорбонна университетінде ежелгі тілдерді зерттеді. 1964-65 жылдары Мароккода саяхаттап, Танжердегі қауымда тұрып, гитарист Дейви Грэм сияқты басқа хиппи музыканттарымен бірге ойнап, араб музыкасының элементтерін сіңірді. 1966 жылы ол Рави Шанкардың саундтрегімен түсірілген "Чаппакуа" фильмінің саундтрегінде пайда болды және алғаш рет рок музыкасымен тәжірибе жасады, "Les Rollsticks" тобының құрамында Marc'O-ның сәтті комедиялық рок-шоуы "Les Idoles"-те саксофонын электрлендірді. Бұл өте сәтті болғандықтан, 1968 жылы одан толыққанды фильм жасалды. 1968 жылдың жазында Малхербе Балеар аралдарындағы Майоркаға кетті, онда ол жазушы Роберт Грейвстің мүлігінде баспана тапты. Ол флейта ойнауын жетілдірумен айналысты және Soft Machine-нің бұрынғы мүшелері Кевин Айерс пен Дэвид Алленмен уақыт өткізді, олардың 1967 жылдың соңындағы Fenêtre Rose фестиваліндегі өнері кейін "маңызды оқиға" деп аталды. 1969 жылы Парижде ол рага-блюз-фолк триосы Morning Calm-ға қосылды және америкалық пианист Бертон Гринмен фри-джаз ойнады, оның BYG лейбліне жазылған альбомында пайда болды. Сол лейбл Magick Brother (1969) альбомын шығарды, ол Gong тобының тұңғыш альбомы болды, онда Малхербе поп немесе джаз сияқты әртүрлі музыкалық бағыттардағы музыканттармен бірге ойнады.

Didier Malherbe began playing saxophone at age 13 after hearing Charlie Parker's "Bloomdido", a title he later would adopt as his nickname. After two years of formal training on saxophone he began to participate in jam sessions at various Paris jazz clubs alongside the likes of Alby Cullaz, Eddy Louiss, Jacques Thollot He then moved away from jazz. "I had grown puzzled about bebop because of so many rules. Then free jazz arrived, which got rid of all the rules I decided I'd rather look elsewhere". In 1962, after hearing the first Ravi Shankar album, he travelled to India, where he discovered bamboo flute and learned to play bansuri, Indian bamboo flute. Back in Paris, he took classical flute lessons, while studying ancient languages at the Sorbonne university. In 1964 65, he travelled around Morocco, staying in a community in Tangier, playing with other hippie musicians such as guitarist Davey Graham and absorbing elements of Arabic music. In 1966, he appeared on the soundtrack for the movie Chappaqua, credited to Ravi Shankar, and dabbled with rock music for the first time, electrifying his sax when he appeared, as part of a band called Les Rollsticks, in Marc'O's successful comedy rock Les Idoles. This was such a hit that it was made into a feature film in 1968. In the summer of 1968, Malherbe left for Majorca, in the Balearic Islands, where he found shelter in the property of writer Robert Graves. There he worked on improving his flute playing, and spent time with Kevin Ayers and Daevid Allen, two former members of Soft Machine, whose performance at the Fenêtre Rose festival in late 1967 he later called "a triggering event." In 1969, back in Paris, he joined a raga blues folk trio, Morning Calm, and played free jazz with American pianist Burton Greene, appearing on his album recorded for the BYG label. The same label released Magick Brother (1969), the first Gong album, on which Malherbe appeared alongside musicians of various backgrounds, whether pop or jazz.

Хадук триосы (1999-2012 жж.)

1999 жылы Мальхербе/Эрлих дуэтіне американдық перкуссионист Стив Шехан қосылып, «Хадук трио» ретінде «Шаманимал» альбомын жарыққа шығарды. Көркем сынның жоғары бағасын алғаннан кейін трио «Нэнси Джаз Пулсациясы» сияқты ірі фестивальдарда өнер көрсетті. 2001 жылы дудукты меңгергені үшін Дживан Гаспарян Армениядағы, содан кейін Мәскеу мен Санкт-Петербургтегі халықаралық дудук фестиваліне шақырды. Сол жылы ол сабан туралы сонеттер жинағын – «Л’Анш дес Метаморфоз» атты кітабын шығарды, кейіннен оны поэзия оқу мен музыкалық үзілістерді үйлестіретін жекелеген қойылымға айналдырды. 2003 жылы «Хадук трио» тобының екінші альбомы – «Now» жарық көрді. Трио «Сан-Себастьян» фестивалінде, «Jazz Sous Les Pommiers» фестивалінде өнер көрсетті және екі тікелей концерттік альбомын шығарды: «Live à FIP» (2004) қос дискісі және «Live au Satellit Café» (2005) DVD-сі, осы арқылы «Naïve Records» компаниясымен ұзақ мерзімді серіктестік орнатылды.

Трионың үшінші студиялық альбомы «Utopies» (2006) Амстердамдағы «Gong Unconvention» фестивалінде өнер көрсетумен бірге шықты, бұл фестиваль Gong тобының 1970-ші жылдардағы құрамының қайта қосылуымен аяқталды. 2007 жылдың мамыр айында Париждегі «Cabaret Sauvage» клубында өткен екі концерт «Baldamore» CD/DVD-сінде жазылды. Бірнеше күннен кейін «Хадук трио» «Victoires du Jazz» марапаттау салтанатында «Жылдың ең үздік тобы» атағын жеңіп алды. Трионың соңғы альбомы «Air Hadouk» 2010 жылы жарық көрді. Одан кейін Ұлыбритания мен Үндістанда гастрольдік сапарлар жасалып, Париж джаз фестивалінде өнер көрсетілді. 2013 жылы «Naive» компаниясы алғашқы 4 «Hadouk Trio» альбомын жинақ ретінде қайта шығарды, бұл 2 ақпанда аңызға айналған «Salle Gaveau» концертімен сәйкес келді. 2010 жылы ол гитарист Эрик Лёрермен дуэт құрып, келесі жылы «Nuit d'Ombrelle» атты қос дискіні шығарды, онда дудукта орындалған джаз стандарттары мен импровизациялар үздіксіз сюита ретінде ұйымдастырылды. 2012 жылдан бері ол классикалық пианист Жан Франсуа Зигельмен бірге ойнап, оның «La Boite a Musique France 2» телебағдарламасында және перкуссионист Жоэль Грэрмен «A World Tour In 80 Minutes» атты трио ретінде тікелей эфирде өнер көрсетеді.

Хадук квартеті (2013-2020)

2013 жылдың мамырында Малхербе мен Лой Эрлих «Ле Тритон» клубындағы резиденция кезінде «Хадук» сагасының жаңа тарауын ашты. Бұл жолы Эрик Лёрер гитарада, ал Жан-Люк Ди Фрайя перкуссия мен вокалмен квартетке қосылды. Квартет Naïve Records лейблінде «Hadoukly Yours» атты тұңғыш CD-ін шығарды. Ол бауу және хулуси атты екі қытайлық үрмелі аспаптарды пайдаланды. 2017 жылдың наурызында Naïve лейблінде «Le Cinquieme Fruit» атты жаңа CD жарық көрді. 2018 жылдың ақпанында Le Castor Astral баспасынан «Escapade en Facilie» атты екінші сонеттер жинағы жарыққа шықты. 2018 жылдың қазан айында Тайваньда ASIA PACIFIC дәстүрлі өнер фестивалі үшін «Дюдук айналасында» тақырыбында концерттер өтті.