Кіріспе

19-20 ғасырдағы британдық физик Уильям Эдвард Айртон, FRS (14 қыркүйек 1847 – 8 қараша 1908) – ағылшын физигі және электр инженері.

Ерте өмір және білім

Айртон Лондонда, адвокат Эдвард Нюгент Айртонның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол University College School және Лондонның University College-інде білім алды. Кейіннен Глазго қаласында Лорд Кельвиннің басшылығымен оқыды.

Үндістан (18681872)

1868 жылы Айртон Үндістан үкіметінің телеграф департаменті қызметіне Бенгалияға барды. Ол онда сымдардағы ақауларды анықтау әдісін ойлап тапты, бұл құрлықтағы коммуникация желісін қолдауға зор көмек болды. Англияға оралған соң Айртон Матильда Чаплинге үйленді.

Жапония (18731879)

1873 жылы Айртон Жапония үкіметінің Токиодағы жаңа Императорлық инженерлік колледжінде Табиғи философия және телеграфия кафедрасының төрағасы ретіндегі шақыруын қабылдады. Ол колледждің сәулетшісіне зертханалар мен демонстрациялық бөлмелерді жобалауға кеңес берді және 1878 жылы Жапонияға электр доғасын (электр дулығасын) енгізгенімен ерекшеленеді.

Сьерра-Леоне (1880)

Айртон Лондонға оралуға дейін Сьерра-Леонедегі Фритаун қаласында бірнеше ай жұмыс істеді. Ол колониядағы инженерлік мәселелер бойынша кеңесші рөлінде жұмыс істеді.

Лондон

Лондонға оралғаннан кейін Айртон Финсбери колледжінің және Лондон қалалық және гильдиялық техникалық институтының қолданбалы физика профессоры болды. 1884 жылы ол электр инженериясының немесе спиральді серіппелі амперметр мен ваттметрді қамтитын қолданбалы физика профессоры болып тағайындалды. Олар сонымен қатар теміржолдарды электрлендіру бойынша жұмыс істеді, динамиметр және алғашқы электрлі үш дөңгелекті велосипед жасады. Айртон электрлік іздеу шамдарындағы жұмысымен де белгілі. Айртон 1908 жылы Лондонда қайтыс болды және Бромптон зиратында жерленді.

Отбасы

1872 жылы Айртон өзінің туысы Матильда Чаплинге (1846–1883) үйленді, ол Эдинбург жетілігінің бірі болған, британдық университеттердің біріне алғашқы болып қабылданған студент қыздардың тобы, әйелдер үшін ашық медициналық білім үшін күрескен. Айртон Үндістаннан демалысқа келгенде және Матильда Эдинбург жетілігінің науқанына қатысқанда олардың некесі қиылды. 2019 жылы Чаплинге Эдинбург университетінен қайтыс болғаннан кейін құрметті MBChB дәрежесі берілді. Чаплин мен Айртонның қызы – феминист және жазушы Эдит Айртон, Израиль Зангвиллдің әйелі және Оливер Зангвиллдің анасы. Айртон 1885 жылы екінші әйелі Фиби Сара Маркске үйленді. Ол оның зерттеулеріне көмектесті және электр доғасы және басқа да тақырыптар бойынша өз ғылыми еңбектерімен танылды (Херта Айртон атымен).

Құрметтер мен марапаттар

1892 жылы Электр инженерлері институтының президенті болып сайланды. Ол 1881 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1901 жылы олардың Корольдік медалімен марапатталды.