Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мехди Голшани (парсы тілінде: مهدی گلشنی, 1939 жылы Исфахан қаласында, Иранда туған) – қазіргі заманғы ирандық теориялық физик, академик, ғалым, философ және Шариф технология университетінің еңбек сіңірген профессоры. Ол сонымен қатар Иранның ғылым және мәдениет даңқы залының мүшесі, Иран ғылым академиясының аға ғылым қызметкері және Теориялық физика мен математиканы зерттеу институтының негізін қалаушы мүшесі. Бұрын Мәдениет революциясының Жоғарғы Кеңесіне мүше болған.
Mehdi Golshani (Persian: مهدی گلشنی, born 1939 in Isfahan, Iran) is a contemporary Iranian theoretical physicist, academic, scholar, philosopher and distinguished professor at Sharif University of Technology. He is also member of Iranian Science and Culture Hall of Fame, senior fellow of Academy of Sciences of Iran and a founding fellow of the Institute for Studies in Theoretical Physics and Mathematics. He is a former member of the Supreme Council of the Cultural Revolution.
Тарих
Ол 1959 жылы Тегеран университетінен физика бакалавры дәрежесін алды, ал 1969 жылы Калифорния университетінен (Беркли) бөлшектер физикасы саласында физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясының тақырыбы – "Электронның күшті иондалған атомдарды оятуы".
He received his B. Sc. in Physics from Tehran University in 1959 and his Ph. D. in Physics with a specialization in particle physics in 1969 from the University of California, Berkeley. The title of his doctoral dissertation is "Electron impact excitation of heavily ionized atoms".
Мансап
Мехди Голшани – көрнекті лекторы. Оның негізгі зерттеу салалары – фундаменталды физика, бөлшектер физикасы, физикалық космология және кванттық механиканың философиялық маңызы. Ол ғылым, дін және олардың байланысы туралы жазған еңбектерімен ойшыл ретінде танымал. Голшани – Шариф технология университетінің ғылым философиясы факультетінің негізін қалаушы және төрағасы. Ол сонымен қатар Тегерандағы Гуманитарлық және мәдени зерттеулер институтының директоры, Шариф технология университетінің физика кафедрасының профессоры, Теориялық физика және математика зерттеулер институтының (IPM) физика мектебінің аға ғылыми қызметкері. Ол Америка физика мұғалімдері қауымдастығының, Теология және табиғат ғылымдары орталығының мүшесі, сондай-ақ Италияның Триест қаласындағы Теориялық физика халықаралық орталығының аға серіктесі. Ол АҚШ-тың Мичиган штатындағы ғылым философиясы қауымдастығының және Еуропалық ғылым мен теологияны зерттеу қоғамының мүшесі. Ол Темплтон ғылым және дін курсының бірінші жылғы жеңімпаздарының қатарында, сондай-ақ Темплтон сыйлығының бұрынғы төрешілерінің арасында болды. Голшани – Ислам әлемінің ғылым академиясының мүшесі. Ол физика, физика философиясы, ғылым мен дін, сондай-ақ ғылым мен теология салаларында көптеген кітаптар мен мақалалар жазды. Голшанидің көптеген еңбектерінде мұсылман әлемінде ғылыми рухты қайта жандандыруға бағытталған айқын ұмтылыс көрінеді.
Mehdi Golshani is a distinguished lecturer. His main research areas include foundational physics, particle physics, physical cosmology and philosophical implications of quantum mechanics. He is known as a thinker for his writings on science, religion and their interrelation. Golshani is the founder and chairman of the Faculty of Philosophy of Science at Sharif University of Technology. He is also the director of the Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran, and a professor at Physics Department of Sharif University of Technology, as well as a Senior Fellow of School of Physics at Institute for Studies in Theoretical Physics and Mathematics (IPM). He is a member of American Association of Physics Teachers, and Center for Theology and Natural Science, as well as a Senior Associate of International Centre for Theoretical Physics, Trieste, Italy. He is also Member of Philosophy of Science Association, Michigan, U. S. and European Society for the Study of Science and Theology. He has been among the winners of the first year of the Templeton Science & Religion course program and also among the Former Judges of The Templeton Prize. Golshani is a fellow of Islamic World Academy of Sciences IAS. He has written numerous books and articles on physics, philosophy of physics, science and religion, as well as science and theology. In most of Golshani's works, there is a clear attempt to help revive the scientific spirit in the Muslim world.
Дәйексөздер
Барлығын ақылға қонымды жоспар мен мақсатпен жасаған, бәрін білетін және бәрін істей алатын Құдай туралы түсінік, жаратылыстың рационалды құрылымдалғаны туралы ұғымға үлес қосты. Өзінің жаратылысынан бөлек барлық нәрседен жоғары тұрған, Көктегі Құдай туралы түсінік, физикалық әлемнің немесе оның кез келген бөлігінің қасиетті екені туралы ұғымға қарсы тұрды. Бүкіл физикалық әлем жаратылыс болғандықтан, оны зерттеу және өзгертуге лайық объекті деп есептелді. Адам Құдайдың бейнесінде жаратылғандықтан (Текбас 1:26), оның ішінде ақыл-ой мен шығармашылық кіргендіктен, Құдай жаратқан физикалық ғаламның рационалды құрылымын тануға қабілетті екені айқындалды. Адамды жаратылысқа басшылық етуге тағайындаған мәдени міндеттеме (Текбас 1:28), табиғатты зерттеуге және осы зерттеуді практикалық мақсаттарға қолдануға, сонымен бірге Құдайдың даналығы мен мейірімділігі үшін мақтауға ынталандырды. Көпшілік санасында ғылым мен дін арасындағы ең үлкен екі тарихи қақтығыс – Галилей мен Дарвинге қатысты даулар болып табылады. Галилей ісі, 17 ғасырдың басында саясат пен жеке тұлғалардың ықпалымен күрделенген дау болды. Бұл, негізінен, христиандық ішіндегі жанжал еді. Екі түрлі ғылыми зерттеу бағдарламалары қақтығысты, әр бағдарлама христиан ғалымдарының өз тобымен қолдауға ие болды. Басты мәселе абсолютті қозғалысты қалай анықтау керек деген эпистемологиялық сұрақ болды. Абсолютті координаттар жүйесін Киелі кітаптардың талаптарымен, Аристотельдің философиясымен, математикалық қарапайымдықпен [ ] немесе басқа да факторлармен белгілеу керек пе? Қиындық сол еді, байқау деректері тек салыстырмалы қозғалыс туралы ақпарат бере алады. Сондықтан абсолютті қозғалыс мәселесі ғылыми емес анықтамалар мен қарастырулар арқылы шешілуі керек. Бұл мәселенің шешімі көбінесе адамның дүниетанымына байланысты екені қазір кеңінен мойындалған. Дарвиннің тудырған қақтығысы негізінен пайда болу мәселесіне қатысты. Өмірдің барлық түрлері қалай пайда болды? Дау тірі организмдерді, қазбаларды, геологиялық құрылымдарды және т.б. бақылау туралы емес, олардың қалай пайда болғанын түсіндіру туралы болды. Осылайша, қақтығыс шындықтың түпкі табиғатына қатысты сұрақтарды қамтиды (мысалы, сананы материя тұрғысынан толық түсіндіруге бола ма?), эсхатология (мысалы, адамның денесі өлгеннен кейін де сақталатын материалдық емес жаны бар ма?) [ ] және себеп-салдарлық байланыс (мысалы, өмірдің пайда болуы үшін ерекше құдайлық іс-әрекеттер қажет пе?). Тағы да, басты мәселе – эпистемология: Құдайдың уахиы (мысалы, Киелі кітап) байқау ғылымының нәтижелерін түсіндіруде, ғылым теорияларын таңдауда және шығу тегі туралы көзқарасымызды қалыптастыруда қандай рөл атқаруы керек? Мұнда да бұл қақтығыстың тамыры ғылыми емес алғышарттардың қақтығысында жатқаны анық көрінеді.
"The conception of an omniscient and omnipotent personal God, [w]ho made everything in accordance with a rational plan and purpose, contributed to the notion of a rationally structured creation". "The notion of a transcendent God, [w]ho exists separate from His creation, served to counter the notion that the physical world, or any part of it, is sacred. Since the entire physical world is a mere creation, it was thus a fit object of study and transformation". "Since man was made in the image of God (Gen.1:26), which included rationality and creativity, it was deemed possible that man could discern the rational structure of the physical universe that God had made". "The cultural mandate, which appointed man to be God's steward over creation (Gen1:28), provided the motivation for studying nature and for applying that study towards practical ends, at the same time glorifying God for His wisdom and goodness". "In the popular mind, the two greatest historical conflicts between science and religion have been those involving Galileo and Darwin. "The Galileo affair, in the early 17th century, was a complex dispute, inflamed by politics and personalities. It was primarily a family squabble within Christianity. Two different scientific research programs clashed, each program supported by its own group of Christian scientists. The central issue was the epistemological question of how to determine absolute motion. Should the absolute frame of reference be set by Biblical standards, by Aristotelian philosophy, by mathematical simplicity [ ] or by other considerations? The difficulty was that the observational data in themselves can yield information only about relative motion. The question of absolute motion must thus be settled by extra scientific definitions and considerations. As is now widely recognized, the resolution of this issue depends largely on one's worldview assumptions". "The conflict precipitated by Darwin concerns primarily origins. How did life, in all its manifold forms, come to be? The dispute is not so much about observations of living things, fossils, geological formations, etc. but how to explain how they came to be. As such, the conflict involves questions concerning the ultimate nature of reality (e. g., can mind be explained entirely in terms of matter? ), eschatology (e. g., does man have a non material soul that survives physical death? )[ ] and causation (e. g., does the origin of life require special divine acts?). Again, a central issue is one of epistemology: what role should divine revelation (e. g., the Bible) play in interpreting the results of observational science, in choosing the theories of science [ ] and in informing our view of origins, etc? Here, too, it is clear that this conflict is rooted in a clash of opposing extra scientific presuppositions".