10 ғасырдағы Германия патшайымы Эдит

Кіріспе

10 ғасырдағы Германия королевасы Эдит, сондай-ақ Эадгит немесе Эдгит (Эдгита; 910–946), Уэссекс әулетінің мүшесі, 936 жылдан бастап король Отто I-ге үйлену арқылы Германия королевасы атанды.

Өмір

Эдит Англия патшасы Эдуард Ескінің екінші әйелі Эльфлейдтен дүниеге келді, сондықтан ол Ұлы Альфред патшаның немере қызы болды. Оның Еадгифу есімді үлкен әпкесі болған. Ол өмірінің алғашқы жылдарын Уэссекстегі Винчестер маңында өткізіп, әрдайым сараймен бірге көшіп-қонып жүрген, ал кейінірек анасымен бірге монастырьда біраз уақыт тұрған болуы мүмкін. 936 жылы Генрих Фулер қайтыс болды, ал оның үлкен ұлы Отто, Эдиттің күйеуі, Ахен соборында патша болып тағайындалды. Орта ғасырлық жылнамашы Видукинд Корвейдің сақталған мәліметтерінде оның әйелі сол кезде таж кигені туралы ештеңе айтылмаған, бірақ Мерзебург епископы Тиетмардың жылнамасына сәйкес, Эадгит, жеке рәсімде болса да, патшайым болып киеленді. Эдит патшайым ретінде «бірінші ханымның» әдеттегі мемлекеттік міндеттерін атқарды: ол жазбаларда пайда болғанда, көбінесе мемлекеттің сүйікті монастырьларына немесе қасиетті әйелдер мен әулиелерге арналған ескерткіштерге жасалған сыйлықтармен байланысты болды. Осы тұрғыдан алғанда, ол қазір жесір қалған және кейіннен қасиетті деп жарияланған қайын анасы Матильдадан гөрі ынталырақ болған сияқты, оның қайырымдылық әрекеттері Эадгит патшайым болған кезеңде бір ғана жазбада тіркелген. 937 жылы Отто мен Эадгит таққа отырғаннан кейін бір жыл өткен соң Магдебургте құрылған Сент-Морис бенедикті монастыры мен Матильданың күйеуі, марқұм король Генрихті еске алу үшін салған Кведлинбург аббаттығы арасында бәсекелестік болған болуы мүмкін. Эдит күйеуімен бірге сапарларға қатысты, бірақ шайқастарға ешқашан қатыспады. 939 жылы Отто Франконияның бүлікші герцогтары Эберхард пен Лотарингияның Гилбертімен соғысқанда, ол соғыс уақытын Лорш аббаттығында өткізді. 941 жылы ол күйеуі мен анасының арасын жарастырды. Эдит ағасы Этельстан сияқты, ата-бабалары - Нортумбрияның қасиетті Освальдқа адал болды және императорға үйленгеннен кейін осы культті Германияға енгізуге белсенділік танытты. Оның ықпалы Саксония герцогтігіндегі кейбір монастырьлар мен шіркеулердің осы әулиеге арналуына себеп болған болуы мүмкін. 946 жылы отыз алты жасында Еадгит күтпеген жерден қайтыс болды. Отто жақын адамын жоққа шығарғанына қатты қайғырды. 951 жылы Италияның Аделаидасына үйленді.

Edith was born to the reigning English king Edward the Elder by his second wife, Ælfflæd, and hence was a granddaughter of King Alfred the Great. She had an older sister, Eadgifu. She apparently spent her early years near Winchester in Wessex, moving about frequently with the court, and may have spent her later youth, with her mother, living for a time at a monastery. In 936 Henry the Fowler died and his eldest son Otto, Edith's husband, was crowned king at Aachen Cathedral. A surviving report of the ceremony by the medieval chronicler Widukind of Corvey makes no mention of his wife having been crowned at this point, but according to Bishop Thietmar of Merseburg's chronicle, Eadgyth was nevertheless anointed as queen, albeit in a separate ceremony. As queen consort, Edith undertook the usual state duties of a "First Lady": when she turns up in the records it is generally in connection with gifts to the state's favoured monasteries or memorials to holy women and saints. In this respect she seems to have been more diligent than her now widowed and subsequently sainted mother in law, Queen Matilda, whose own charitable activities only achieve a single recorded mention from the period of Eadgyth's time as queen. There was probably rivalry between the Benedictine Monastery of St Maurice founded at Magdeburg by Otto and Eadgyth in 937, a year after coming to the throne, and Matilda's foundation Quedlinburg Abbey, intended by her as a memorial to her husband, the late King Henry. Edith accompanied her husband on his travels, though not during battles. While Otto fought against the rebellious dukes Eberhard of Franconia and Gilbert of Lorraine in 939, she spent the hostilities at Lorsch Abbey. In 941 she effected a reconciliation between her husband and his mother. Like her brother, Æthelstan, Edith was devoted to the cult of their ancestor Saint Oswald of Northumbria and was instrumental in introducing this cult into Germany after her marriage to the emperor. Her lasting influence may have caused certain monasteries and churches in the Duchy of Saxony to be dedicated to this saint. Eadgyth's death in 946 at around the age of thirty six, was unexpected. Otto apparently mourned the loss of a beloved spouse. He married Adelaide of Italy in 951.

Қабір

Бастапқыда Санкт-Морис монастырында жерленген Эдиттің қабірі 16 ғасырдан бері Магдебург соборында орналасқан. Ұзақ уақыт бойы кенотаф деп есептелген, оның есімі жазылған тас саркофагтың ішіндегі қорғасын сандық 2008 жылы ғимараттағы жұмыс кезінде археологтармен ашылды. Бір жазуда ол 1510 жылы қайта жерленген Эадгиттің денесі екені көрсетілген. Сүйектерді зерттеу олардың Эадгиттің қалдықтары екенін анықтады, оның жоғарғы жақ сүйегіндегі тістердің эмалін зерттеу арқылы. Эмальді сынау Магдебургте жерленген адамның жастық шағын Уэссекстің борлы жоталарында өткізгенін көрсетті. Бұл сүйектер – ағылшын патшалық отбасының мүшесінің табылған ең көне қалдықтары. Зерттеулерден кейін сүйектер 2010 жылдың 22 қазанында Магдебург соборындағы қабірінде жаңа титан табытқа қайта жерленді.