Кіріспе

Нил көгі (немесе Нил көгі А) – биология және гистологияда қолданылатын бояу. Оны тірі немесе бекітілген жасушалармен қолдануға болады және жасуша ядроларын көк түспен бояйды. Сонымен қатар, прокариоттық немесе эукариоттық жасушалардағы полигидроксибутират гранулаларының болуын анықтау үшін оны флуоресценттік микроскопиямен бірге пайдалануға болады. Нил көгінің ерітіндісін күкірт қышқылымен қайнатқанда Нил қызыл (Нил көгі оксазоны) түзіледі.

Жұмыс ағыны

Үлгі немесе мұздатылған бөліктер формальдегидте бекітіледі, содан кейін 20 минут Нил көк ерітіндісіне немесе 30 секунд Нил көк А-ға (дистильденген суда 1% w/v) салынып, сумен шайылады. Жақсырақ ажырату үшін оны 10–20 минутқа немесе түстер таза болғанға дейін 30 секундқа 1% сірке қышқылына батырады. Бұл 1–2 минутқа созылуы мүмкін. Содан кейін үлгі сумен мұқият шайылады (бір-екі сағат бойы). Содан кейін боялған үлгі микроскопқа салынып, артық су алынып тасталады. Үлгі глицеринге немесе глицерин-желатинге орналастырылуы мүмкін.

Нәтижелер

Қанықпаған глицеридтер қызғылт түсті, ядролар мен эластиндер қара, май қышқылдары және әртүрлі майлы заттар мен май қоспалары күлгін-көк түсті.

Мысал: поли-β-гидроксибутират түйіршіктерін (PHB) анықтау

Pseudomonas solanacearum клеткаларындағы PHB түйіршіктерін Найл көк А бояуымен көруге болады. Боялған препараттардағы PHB түйіршіктері майға батырып, 1000 есе үлкейтумен эпифлюоресценттік микроскоппен қарастырылады; 450 нм қоздыру толқын ұзындығында олар күшті апельсин түсті флуоресценцияны көрсетеді.

ДНК электрофорезі бойынша Ніл көгі

Нил көгі ДНК электрофорезіне қолданылатын әртүрлі коммерциялық ДНК бояу құрамында да пайдаланылады. Этидий бромид сияқты агароза гельінде көру үшін ультракүлгін сәулелендіруді қажет етпейтіндіктен, оны ДНК бөлінуін бақылау үшін, сондай-ақ ДНК фрагменттерін ультракүлгін сәулеленуден зақым келтірмей гельден алуға көмектесетін бояу ретінде қолдануға болады.

Онкологиядағы Нил көгі

Нил көкінің туындылары қатерлі ісіктердің фотодинамикалық терапиясында потенциалды фотосенсибилизаторлар болып табылады. Бұл бояулар ісік жасушаларында, әсіресе липидті мембраналарда жиналады және/немесе субклеткалық органеллаларда бөлініп, шоғырланады. Нил көкінің туындысы N-этил Нил көк (EtNBA) жануарлар тәжірибелеріндегі қалыпты және қатерге ұшырау алдындағы тіндерді флуоресценттік бейнелеуде флуоресценттік спектроскопия арқылы ажыратуға мүмкіндік береді. EtNBA фототоксикалық әсер көрсетпейді.

Синтез

Нил көк және ұқсас нафтоксазиний бояуларын 5 (диалкиламин) 2 нитрозофенолдарды 1-нафтиламинмен, 3 (диалкиламин) фенолдарды N-алкилденген 4 нитрозо-1-нафтиламинмен немесе N,N-диалкил-1,4-фенилендиаминдерді 4 (диалкиламин)-1,2-нафтохинонмен қышқыл катализінде конденсациялау арқылы алуға болады. Балама ретінде, 4 нитрозо-N,N-диалкиланилиннің 2-нафтолмен қышқыл катализінде конденсациясының өнімі (9 (диалкиламин)бензо[a]феноксазин-7-иум тұзы) аминнің қатысуымен тотыққанда, бензо[a]феноксазиний жүйесінің 5-орынына екінші амин тобын енгізеді. Төмендегі схема осы төрт тәсілдің біріншісін көрсетеді, нәтижесінде Нил көк перхлораты алынады: