Кіріспе

Америкалық бизнесмен (1879–1950)

Джон Якоб Раскоб, KCSG (19 наурыз 1879 – 15 қазан 1950) – DuPont және General Motors компанияларының қаржы басқарушысы және бизнесмені, сонымен қатар Empire State Building ғимаратын салған адам. Ол 1928–1932 жылдары Демократиялық Ұлттық Комитетінің төрағасы болды және Альфред Э. Смиттің АҚШ Президентігіне кандидат болуын белсенді түрде қолдады. Франклин Д. Рузвельт президент болғаннан кейін, Раскоб «Америкалық бостандық лигасы» сияқты Рузвельтке қарсы бірнеше ұйымды қолдау арқылы «Жаңа саясаттың» (New Deal) белгілі қарсыласына айналды. Раскоб сондай-ақ Тыйым салуға қарсы түзетулер қауымдастығының басшысы және Мальта орденінің қазынашысы болды.

Ерте өмір

Раскоб Джон мен Анна Франсис (құрметті есімі Моран) Раскобтардың ұлы ретінде Нью-Йорк штатының Локпорт қаласында дүниеге келді. Оның әкесі табысты темекі өндірісімен айналысты. Оның ата-анасы сәйкесінше неміс және ирланд тегінен шыққан. Раскобтар отбасы Германияның Эйфель аймағынан бастау алған. Раскобтың әкесінің әкесі Эйфельдегі Гросслитген ауылынан эмигрант болған. Ол діни және мемлекеттік мектептерде оқыған кезінде газет таратты, маусымдық егін шаруашылығында жұмыс істеді, жергілікті театрларда ойнады және католик қауымының жұмысына қатысты. Оқуын бітіргеннен кейін жергілікті бизнес мектебіне түсті, бірақ 1898 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасын қолдау үшін хатшылық жұмысына орналасып, оқуын тастады.

DuPont және General Motors

Раскоб 1901 жылы Пьер С. Дюпонмен жеке хатшы ретінде жұмысқа қабылданды. 1911 жылы ол Дюпонның қазынашысының көмекшісі, 1914 жылы қазынашы, ал 1918 жылы Дюпон мен General Motors компанияларының қаржы жөніндегі президенті болды. Раскоб General Motors компаниясына ерте инвестиция салғандардың бірі болды және қаржылық қиындыққа тап болған Уильям С. Дюранттан GM-нің 43% үлесін Дюпонға сатып алуға ықпал етті. General Motors компаниясында жұмыс істеген кезде ол GMAC (қазіргі Ally Financial) компаниясын құруға жетекшілік етті, бұл компания GM дилерлеріне клиенттерге тікелей бөліп төлеу мүмкіндігін ұсынды. Ол сондай-ақ, әртараптандырылған компанияның түрлі салаларының тиімділігін бағалау үшін стандартты қаржылық статистиканы қолдануды ұсынды, бұл жұмысты негізінен серіктесі Дональдсон Браун жүзеге асырды. Раскоб 1928 жылға дейін GM және Дюпон компанияларының қаржылық басшысы қызметін атқарды, содан кейін GM төрағасы Альфред П. Слоанмен туындаған дауға байланысты GM-ден кетіп қалды.

"Әркім бай болуы керек"

Раскоб 1920 жылдары қор нарығында өте оптимистік болды және Ladies Home Journal журналына Самуэль Кроутермен сұхбат берді, онда ол әрбір американдық айына 15 доллардан акцияларға инвестиция салса бай бола алатынын айтты (сол кезде орташа американның апталық жалақысы 17-22 доллар аралығында болатын). «Әркім бай болуы керек» деген тақырыптағы мақала 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан екі ай бұрын жарық көрді.

Саяси қызмет

Раскоб 1928 жылғы сайлауда Демократиялық партияның президенттікке үміткері Аль Смитті қолдады, ал Смит Раскобты Демократиялық Ұлттық Комитеттің төрағасы болуға шақырды. Герберт Гувердің жақтасы Слоан Раскобтың GM немесе ҰҰК-ден кетуін талап етті. Раскоб GM-нен басқарма Слоанды қолдағаннан кейін, GM акцияларын сатып, түскен қаражатты Empire State Building құрылысына жұмсады. Раскоб Смитті ғимаратты басқаратын "Эмпайр Стейт" компаниясының президенті етіп тағайындады, бұл Смит президент сайлауында жеңілген түні бірге бизнес жасау туралы уәдеге негізделген. Раскоб 1932 жылға дейін ҰҰК төрағасы болды. Ол ҰҰК төрағасы ретінде Смиттің кандидатурасын ілгерілетуді және тыйым салуға қарсы саясатты қабылдауды қолдады. Бұл екі ұстанымға Демократиялық партияның әртүрлі топтары қарсы болды. 1932 жылы Франклин Д. Рузвельт (сол кезде Аль Смитпен қарым-қатынасы нашар болған) партияның кандидаттығын жеңіп, сайлауда жеңіске жеткенде, Раскоб (Смиттың одақтасы) ҰҰК төрағасы лауазымынан кетті. Раскоб (Аль Смит сияқты) Рузвельттің көптеген «Жаңа саясаттарын» радикалдық және экономиканы жаңғыртуға көмектеспейтін деп есептеді. Рузвельттің бірінші президенттік мерзімінің соңына қарай Раскоб Рузвельтке қарсы белсенді әрекет етуге кірісті. АҚШ Сенатының Лобистік тергеу комитетіне берген куәлігі Раскобтың 1936 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Демократиялық партияның кандидаттығына Рузвельтке қарсы кандидат деп саналатын Джорджия штатының губернаторы Юджин Талмеджтің қаржы жинаушысы болғанын көрсетті. Кейіннен Раскоб 1936 жылғы сайлау кезінде белсенді болған «Американдық бостандық лигасына» қосылды.

Эмпайр Стейт Билдинг

Ұлы депрессия кезінде Раскобтың бизнес мүдделері сол кездегі әлемдегі ең биік ғимарат атаны үшін Крайслер ғимаратымен бәсекелескен Эмпайр Стейт Билдингке шоғырланған. Бір әңгіме бойынша, Раскоб үлкен қарындашты тік қойып, сәулетші Уильям Ф. Лэмбтен: "Билл, оны құлап кетпеу үшін қанша биікке көтере аласың?" - деп сұраған. Депрессияның алғашқы жылдары Эмпайр Стейт Билдингте жалдаушылар өте аз болғандықтан, оны "Бос штат ғимараты" деп қысым жасаған. Раскоб сонымен қатар Невада мен Нью-Мексикодағы құнды металл кенін өндіруге, мал шаруашылығына, авиациялық өнеркәсіпке және пестицидтерге инвестиция салған. Раскоб 1946 жылы компаниядан зейнеткерлікке шыққанға дейін DuPont компаниясында жұмыс істеді.

Қайырымдылық

Раскобтың діни нанымы оны өмірі бойы зор қайырымдылықпен айналысуға ынталандырды. Ол Уилмингтон епархиясының католиктік қорына бастапқы қаржыны ұсынды және бірнеше басқа қорларды құрды, оның ішінде католик шіркеуімен байланысты жобалар мен бағдарламаларға гранттар беретін, ал екіншісі – пайызсыз білім беру несиелерін ұсынатын қорлар бар. 1921 жылы Папа Пий XI оны оның қосқан үлесі үшін Святого Григория орденінің рыцарі етіп тағайындады. Ол сонымен қатар Мальта рыцарьдарының қазынашысы қызметін де атқарды.

Жеке өмір

Раскоб 1906 жылы Хелена Спрингер Гринге үйленді, және олардың 13 баласы болды. Бұл үй бастапқыда оның резиденциясы болған, және оның барлық 13 баласының мүсіндері жазылған мармар фонтанына ие. Мэриленд штатының шығыс жағалауындағы Пионер Пойнттағы Раскобтың бұрынғы үйін 1972 жылы Совет үкіметі сатып алды, ал бұрын "Хартефелд Холл" деп аталған 19 бөлмелі сарайды ресейлік дипломаттар Барак Обама бұйырғанға дейін демалыс орны немесе дача ретінде пайдаланды. АҚШ Сыртқы істер министрлігі, 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауына Ресейдің араласуына жауап ретінде, Шетелдік миссиялар туралы заңға сәйкес Лонг-Айлендтегі тағы бір ресейлік мүліктің қатар Пионер Пойнтты да иелігіне алды. 2017 жылдың 31 мамырында The Washington Post газеті президент Дональд Трамп пен оның әкімшілігі Пионер Пойнтты ресейліктерге қайтару туралы шешім қабылдағанын хабарлады, бірақ 2018 жылдың мамыр айына дейін ол әлі қайтарылмаған еді.