Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Руед Лангаард (; туған аты Руд Иммануэль Лангаард; 28 шілде 1893 – 10 шілде 1952) – кеш романтикалық даниялық композитор және органшы. Оның сол кездегі бұрынғыдан өзгеше музыкасы замандас даниялық композиторларынан ерекшеленді, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін 16 жыл өткен соң ғана танылды.
Rued Langgaard (; born Rud Immanuel Langgaard; 28 July 1893 – 10 July 1952) was a late Romantic Danish composer and organist. His then unconventional music was at odds with that of his Danish contemporaries but was recognized 16 years after his death.
Өмір
Копенгагенде дүниеге келген Руэд Лангаард, композитор және Корольдік камералық музыкант Зигфрид Лангаардтың (1852–1914) және Эмма Лангаардтың (қыздығы Фосс, 1861–1926) жалғыз ұлы болды. Екеуі де пианист болған. Бес жасында Руэд анасынан, кейін әкесінен және жеке сабақ берушіден фортепиано сабақтарын ала бастады. Оның таланты тез байқалды, жеті жасында Шуманның «Давидсбюндлертанцтарын» және Шопеннің мазуркаларын орындай алды. Сол кезде ол фортепианоға арналған қысқа пьесалар жазып, органмен де таныса бастады. 10 жасында Валбидегі Иса шіркеуінің органшысы Густав Хельстедтен орган, ал бұрынғы Корольдік оркестрдің мүшесі Хр. Петерсеннен скрипка сабақтарын алды. 11 жасында Копенгагендегі Фредерикскиркенде (Мрамор шіркеуінде) өткен концертте алғаш рет органшы және импровизатор ретінде өнер көрсетті. 12 жасында С. Ф. Э. Хорнеманнан, кейін Вильгельм Розенбергтен музыка теориясын оқыды. Лангаардтың алғашқы шығармалары – 2 фортепианолық пьеса мен 2 ән – 13 жасында жарық көрді. Осы шамада ол атақты композитор Карл Нильсеннен шамамен бір ай бойы контрапунктті үйренді. Бір жыл өткен соң, оның «Муза триумфантес» атты хорлық шығармасы Копенгагендегі концертте орындалды, бұл оның композитор ретіндегі тұңғыш дебюті болды. Жасөспірім кезінде ол шығармалар жазуын жалғастырды және ата-анасымен бірге Рождество мен Жаңа жыл қарсаңында саяхаттап, дирижерлер Артур Никиш пен Макс Фидлермен танысты. 18 жасында Лангаард Копенгагендегі Фредерикскиркенде (Мрамор шіркеуінде) органшының көмекшісі болып жұмыс істеді. Келесі жылы (1913) оның 1-симфониясы «Тау пасторальдары» Берлинде, Макс Фидлердің жетекшілігінде Берлин филармониясының орындауында тұңғыш рет орындалды. 1914 жылы әкесі қайтыс болды, ал 1915 жылдан 1917 жылға дейін Копенгагендегі Гарнизон шіркеуінде органшының көмекшісі болып қызмет етті. 1917 жылдан бастап Копенгагендегі көптеген шіркеулерде органшы лауазымына үміткер болды. 1922 жылы Вальборг Констанс Оливия Тетенс (Констанс есіммен танымал) Руэд Лангаард пен оның анасымен бірге Копенгагенге көшіп келді. Анасы 1926 жылы қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң Лангаард Констанс Тетенске үйленді. Лангаард 30 жасынан бастап мемлекеттік грант алғанмен, оның шығармалары мен жұмыс өтініштері көбінесе қабылданбады. Тек 46 жасында ғана ол тұрақты жұмысқа ие болды – Данияның ең көне қаласы, Оңтүстік-Батыс Ютландияда орналасқан Рибе соборындағы органшы болып. 59 жасқа толуға аздай қалғанда Руэд Лангаард Рибеде қайтыс болды, композитор ретінде танылмаған күйінде.
Born in Copenhagen, Rued Langgaard was the only son of composer and Royal Chamber musician Siegfried Langgaard (1852–1914) and Emma Langgaard (née Foss, 1861–1926), both of whom were pianists. At the age of five Rued began taking piano lessons with his mother, and later with his father and a private teacher. His talent emerged quickly, and at seven he was able to play Schumann's Davidsbündlertänze and Chopin's mazurkas. By then he had begun to compose short pieces for the piano and play the organ. At 10 he began to study the organ under Gustav Helsted, organist at the Jesuskirken in Valby, and the violin under Chr. Petersen, formerly of the Royal Orchestra. At the age of 11 he made his first public appearance as an organist and improviser on the organ at a concert at the Frederikskirken (Marmorkirken) in Copenhagen. When he was 12, he started to study music theory under C. F. E. Horneman and, later, Vilhelm Rosenberg. Langgaard's first compositions, 2 piano pieces and 2 songs, were published when he was 13, and around that time he was taught counterpoint by the celebrated composer Carl Nielsen for about a month. A year later, his choral work Musae triumphantes was performed at a concert in Copenhagen, marking his public debut as a composer. During his teen years he continued composing and travelled with his parents around Christmas and New Year's Eve, meeting conductors Arthur Nikisch and Max Fiedler. At 18, Langgaard served as assistant organist at the Frederikskirken (Marmorkirken) in Copenhagen. The following year (1913) his Symphony No. 1 "Mountain Pastorals" received its first performance at a concert in Berlin with the Berlin Philharmonic under the baton of Max Fiedler. His father died in 1914, and from 1915 to 1917 he was assistant organist at the Garnisons Kirke in Copenhagen. From 1917 onward he applied without success for the post of organist at a large number of churches in Copenhagen. In 1922 a young woman named Valborg Constance Olivia Tetens (she was known as Constance) moved in with Rued Langgaard and his mother in Copenhagen. A year after his mother died in 1926, Langgaard married Constance Tetens. Although Langgaard was given a state grant from the age of 30, his works and job applications were almost continually rejected by the establishment. Only at the age of 46 did he manage to obtain a permanent job, as the organist at the cathedral in Ribe, the oldest town in Denmark, situated in southwest Jutland. Just shy of his 59th birthday, Rued Langgaard died in Ribe, still unrecognized as a composer.
Музыка
Руед Лангаард кеш романтикалық стилде шығармалар жазды, айқын драмалық және күйдің зор ауытқуларымен ерекшеленеді. Ол Рихард Вагнер мен Рихард Штраустың ықпалына түскендігі сөзсіз, Штраус сияқты, оркестрлеудің шебері болды. Ол ірі оркестр үшін 16 симфония және басқа да оркестрлік шығармалар жазған. «Сфералар музыкасы» – оның ең танымал және радикалды туындысы. Бұл өте күрделі симфониялық шығарма, үлкен оркестрді, орган мен фортепианоны (сіңірлер пернелер арқылы емес, тікелей тартылатын), хорды және сопрано дауысы бар (алыстан естілетін) қосымша оркестрді талап етеді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазылған, бірақ Лангаардтың өмірінде тек екі рет (1921–1922 жылдары Германияда) орындалды және шамамен 50 жылға жуық уақытқа ұмытылып, қайта жаңғырды. 1960 жылдардың соңында қайта ашылғанда, ол таңғаларлықтай заманауи және Лангаардтың композиторлық стилін көрсететін туынды деп танылды. 2010 жылы «Сфералар музыкасы» Томас Досгардтың дирижерлігімен The Proms-те британдық тұңғыш рет орындалды. Оның ерекше стилі мен драмалық сезімі шығармаларының атауларына дейін жеткен. Оның төртінші және алтыншы симфониялары «Жапырақ төгілуі» және «Көктем дауылдары» деп аталады. Оның 13-ші және 16-шы симфониялары тиісінше «Адалдықсыздық» және «Күннің шашуы» деп аталады. Жеке бөлімдердің сипаттамалық атауларының мысалдары: «Сымсыз Карузо» және «Құлықты энергия» және «Офиске асығысқан әкелер» (14-ші симфония, «Таң»). Оның 400-ден астам шығармаларының ішінде 150-ден астам ән, фортепиано, орган үшін жазылған шығармалар және «Антихрист» (Антихрист) атты опера бар.
Rued Langgaard composed in a late Romantic style, emphatically dramatic and endowed with colossal mood swings. Unquestionably, he was influenced by Richard Wagner and Richard Strauss and, like Strauss, he was a master of orchestration. He was a prolific composer for the large orchestra, writing 16 symphonies as well as other orchestral works. Music of the Spheres is his best known and most radical work. It is a symphonic work of great complexity, calling for a large orchestra including organ and a piano on which the strings are played directly rather than via the keys, choir, and a supporting (distant) orchestra including a soprano voice. It was composed during World War I, but only performed twice (in Germany in 1921–1922) during Langgaard's lifetime and lay dormant for almost 50 years before being rediscovered. When it was rediscovered in the late 1960s, it was considered remarkably modern and reflective of the pathfinding style in which Langgaard composed. In 2010 Music of the Spheres received its British premiere at The Proms, conducted by Thomas Dausgaard. His unorthodox style and sense of drama extended to the titles of his compositions. His fourth and sixth symphonies are known as the Leaf Fall and Heaven Storming. His symphonies Nos. 13 and 16 are named Faithlessness and Deluge of Sun, respectively. Examples of descriptive names for individual movements are Wireless Caruso and Compulsive Energy and Daddies rushing off to the Office (in symphony No. 14, The Morning). His total production of over 400 works included more than 150 songs, works for piano, organ, and an opera entitled Antikrist (The Antichrist).
Таңдалған шығармалар
BVN – Bendt Viinholt Nielsen: Rued Langgaards Kompositioner (Руед Лангаардтың композициялары. Жұмыстардың түсіндірмелі каталогы. Ағылшын тіліндегі кіріспемен) еңбегіндегі туындылардың нөмірленуін білдіреді. Оденсе университетінің баспасы, 1991 жыл.
BVN refers to the numbering of works in: Bendt Viinholt Nielsen: Rued Langgaards Kompositioner (Rued Langgaard's Compositions. An Annotated Catalogue of Works. With an English Introduction). Odense University Press, 1991.
Жазбалар
Соңғы жылдары оның көптеген шығармалары жазылды, оның ішінде Danacord фирмасы оның толық симфонияларын жеті дискіге жазды. Илья Ступельдің жетекшілігімен Артур Рубинштейн атындағы филармониялық оркестрімен орындалған бұл цикл, Томас Даусгаардтың жетекшілігімен Dacapo фирмасының Дания ұлттық симфониялық оркестрімен жазған екінші циклымен жалғасты. Екі цикл де сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Қазіргі уақытта CD-де қолжетімді Лангаардтың басқа шығармаларына «Сфералар музыкасы», «Месси» (үш кешкі орган драмасы), «Антихрист» (алты сахналық шіркеу операсы), «Дуо Лис Па Химлен», фортепиано концерттері, «Уақыт соңы» және жеке аспаптарға арналған әртүрлі шығармалар кіреді. Ars Nova Copenhagen орындаған кейбір діни емес және діни хор шығармаларын «Rose Garden Songs» CD-сінде табуға болады.
In recent years, many of his works have been recorded, including recordings by Danacord of his complete symphonies on seven CDs. This cycle, with the Artur Rubinstein Philharmonic Orchestra conducted by Ilya Stupel, was followed by a second cycle recorded by Dacapo with the Danish National Symphony Orchestra under the baton of Thomas Dausgaard. Both cycles have had their share of critical recognition. Other works of Langgaard currently available on CD include Music of the Spheres, Messis (Organ drama in three evenings), Antichrist (Church opera in six scenes), Duo Lys Pa Himlen, piano concertos, The End of Time, and various works for solo instruments. Some secular and religious choral works, performed by Ars Nova Copenhagen, can be found the CD Rose Garden Songs.