Кіріспе

Массалық ағын өлшегіш, сондай-ақ инерциялық ағын өлшегіш деп те аталады, – бұл түтік арқылы қозғалатын сұйықтықтың массалық ағын жылдамдығын өлшейтін құрылғы. Массалық ағын жылдамдығы – уақыт бірлігі ішінде белгілі бір нүктеден өтетін сұйықтықтың массасы. Массалық ағын өлшегіш құрылғы арқылы өтетін уақыт бірлігіне шаққандағы көлемді (мысалы, секундына куб метр) емес, массаны (мысалы, секундына килограмм) өлшейді. Көлемдік ағын жылдамдығы – массалық ағын жылдамдығын сұйықтықтың тығыздығына бөлу арқылы есептеледі. Егер тығыздық тұрақты болса, онда бұл қатынас қарапайым. Егер сұйықтықтың тығыздығы өзгеріп отырса, онда қатынас күрделі болады. Мысалы, сұйықтықтың тығыздығы температураға, қысымға немесе құрамына байланысты өзгеруі мүмкін. Сұйықтық сондай-ақ әртүрлі фазалардың қоспасы болуы мүмкін, мысалы, ішінде көпіршіктер бар сұйықтық. Дыбыс жылдамдығының бақыланатын сұйықтықтың концентрациясына тәуелділігі арқасында нақты тығыздықты анықтауға болады.

Кориолис ағын өлшегішінің жұмыс принципі

Кориолис ағыны өлшегіштің екі негізгі конфигурациясы бар: қисық түтікшелі ағын өлшегіш және түзу түтікшелі ағын өлшегіш. Бұл мақалада қисық түтікшелі конструкция талқыланады. Оң жақтағы анимациялар нақты Кориолис ағыны өлшегіш дизайнын көрсетпейді. Анимациялардың мақсаты – жұмыс істеу принципін түсіндіру және оның айналумен байланысын көрсету. Сұйықтық массалық ағын өлшегіш арқылы сорылады. Массалық ағын болғанда түтікше сәл бұрылады. Айналу осінен сұйықтық ағып шығатын бөлік сұйықтыққа күш түсіріп, оның бұрыштық импульсін арттырады, сондықтан ол артқа қарай иіледі. Сұйықтықты айналу осіне кері итеріп әкелетін бөлік сұйықтыққа күш түсіріп, сұйықтықтың бұрыштық импульсін қайтадан азайтады, сондықтан бұл бөлік алға қарай иіледі. Басқаша айтқанда, кіретін бөлік (сыртқа бағытталған ағыны бар) жалпы айналымнан қалыс қалады, оське параллель бөлігі қазір қисайған, ал шығатын бөлік (ішке бағытталған ағыны бар) жалпы айналымды жетекшілік етеді. Оң жақтағы анимация қисық түтікшелі массалық ағын өлшегіштердің құрылымын көрсетеді. Сұйықтық екі параллель түтікше арқылы өткізіледі. Өлшеу құрылғысын сыртқы дірілдерге сезімталдығын азайту үшін, актуатор (көрсетілмеген) оське параллель бөліктерде тең қарсы дірілдерді тудырады. Дірілдің нақты жиілігі массалық ағын өлшегіштің көлеміне байланысты және 80-ден 1000 Гц-ке дейін ауыспайды. Дірілдің амплитудасы көзбен көрінбейтіндей кішкентай, бірақ оны қолмен сезуге болады. Сұйықтық ағып тұрғанда екі түтікшенің қозғалысы симметриялық болады, бұл сол жақтағы анимацияда көрсетілген. Оң жақтағы анимация массалық ағын кезінде болатын жағдайды көрсетеді: түтікшелердің бұрылуын. Ағынды айналу осінен алып кететін бөлік, ағып жатқан массаны түтікшелердің діріл жылдамдығына дейін үдету үшін (абсолютті бұрыштық импульстің артуы) күш түсіруі керек, сондықтан ол жалпы дірілден қалыс қалады. Сұйықтықты қозғалыс осіне қарай кері итеріп шығаратын бөлік сұйықтыққа күш түсіріп, сұйықтықтың абсолютті бұрыштық жылдамдығын (бұрыштық импульсін) қайтадан азайтады, сондықтан бұл бөлік жалпы дірілді жетекшілік етеді. Кіретін және шығатын бөліктер жалпы дірілмен бірдей жиілікте дірілдейді, бірақ массалық ағын болғанда екі діріл синхронды емес: кіретін бөлік артта қалады, шығатын бөлік алда болады. Екі діріл бір-біріне қатысты фазалық ығысуда, ал фазалық ығысу дәрежесі түтікшелер мен желілер арқылы ағып жатқан массаның мөлшерін өлшейтін шама.

Калибрлеу

Массалық ағындылық пен тығыздық өлшемдері құбырдың діріліне байланысты. Калибрлеуге ағын құбырларының қатаңдығының өзгеруі әсер етеді. Температура мен қысымның өзгеруі құбырдың қатаңдығын өзгертеді, бірақ оларды қысым мен температураның нөлдік және диапазондық түзету коэффициенттері арқылы өтеуге болады. Құбырлардың қатаңдығына қосымша әсер ететін факторлар ағын құбырларының тозуына байланысты калибрлеу коэффициентінің уақыт өте келе өзгеруіне алып келеді. Бұл әсерлерге шұңқырлар, жарықтар, жабын, эрозия немесе коррозия жатады. Бұл өзгерістерді динамикалық түрде өтеу мүмкін емес, бірақ әсерлерді бақылау үшін метрді жүйелі калибрлеу немесе тексеру жүргізуге болады. Егер өзгеріс болды деп есептелсе, бірақ ол қанағаттанарлық деп табылса, дәл өлшеуді қамтамасыз ету үшін қолданыстағы калибрлеу коэффициентіне түзету қосылуы мүмкін.