Кіріспе

Гарвард университетінің финал клубы, АҚШ

Порцеллиан клубы – Гарвард университетінің тек ерлерден құралған финал клубы, кейде оны «Порц» немесе «П.С.» деп те атайды. Клубтың құрылған жылы әдетте 1791 жыл деп беріледі, осы жылы бір топ адам «Аргонавттар» деген атпен жинала бастады, немесе 1794 жыл, клуб алғаш рет «Шошқа клубы» деп аталған кеште ресми түрде құрылған жыл. Клубтың ұраны – Dum vivimus vivamus (өмір бойында өмір сүрейік) – эпикурейлік философияға негізделген. Клубтың символы – шошқа, ал кейбір мүшелері шошқа басы бейнеленген сағат тізбектеріне немесе галстуктерге алтын шошқа тағады. Порцелиан – Гарвард тарихында «барлығының ең соңғысы» деп аталған, мәшһүр «элиталық финал клубы».

Негізін қалау

Гарвард Кримсонның 1887 жылғы 23 ақпандағы мақаласына сәйкес: Бұл қоғам 1791 жылы құрылған. Ол Гарвард көшесіндегі бөлмелерді иеленеді және шамамен 7000 томдық кітапханаға ие. Оның мүшелері жоғары, орта және екінші курс студенттерінен, әр курс бойынша шамамен сегіз адамнан алынады. Атының шығу тегі былай деп есептеледі:

1791 жылы бір студент Холлис жатақханасындағы бөлмесіне шошқа әкелді. Сол кезде терезе алдындағы орындықтар жай ғана қақпақтары бар ұзын жәшіктер болатын. Аталған студент төменгі қабатта тұратын прокторға қарсы болғандықтан, проктор классикалық еңбектерді оқығанда оның құлағын қысып, ыңғайсыздық тудыратын. Соның салдарынан проктор студенттің бөлмесіне асығып баратын, ал студент терезе алдындағы орындықта тыныш отырып, оқумен айналысып жататын. Ал шошқа сол кезде төменге жасырылып, оқиғаның тыныштығын бұзбайтын. Жек көретін проктор кеткен соң, әзілкештің бетіне кең күлімсіреу тарап, жағдай кейін бірнеше рет өзгерістермен қайталанатын. Бірақ бөлмесін факультет тексеруге барады деген қауесет тарағанда, ол оларды алдауға шешім қабылдады. Сондықтан ол сыныптастарының бірнешеуін бөлмесіне шақырды, шошқаны пісіріп, барлығы бірге дәмді дастарқан басты. Олар түн ортасындағы тамақтан қатты ләззат алып, сол сәтте клуб құрып, мұндай шараларды жүйелі түрде өткізуге келісті. Клубтың тарихын сақтау және оған классикалық сипат беру үшін, оны латын тіліндегі "porcus" сөзінен шығарып, Порцеллиан деп атауға шешім қабылдады. 1831 жылы "Төртбұрышты үстелдің рыцарьдары" қоғамы "екі қоғамның мақсаттары мен мүдделері бірдей болғандықтан" Порцеллианға қосылды. 1891 жылғы Кембридж хроникасы газетінде клубтың алғашқы мүшелері туралы айтылады: клубтың алғашқы кешкі ас кештерінде Роберт Трит Пэйн және Хендерсон Инчес (1792 жылғы түлектер), Чарльз Каттер (1793 жылғы түлек) және 1794 жылғы L.L.D. атанған Рев. Джозеф Маккин басшылық еткен. Клуб өзінің шошқасына ғана емес, сонымен қатар қағидаларына да Маккин мырзаға қарызды.

Клуб үйі

Порцелиан клубының үйі 1324 Массачусетс даңғылында, Дж. Август киім дүкенінің үстінде орналасқан. Ғимаратты сәулетші және клуб мүшесі Уильям Йорк Петерс жобалаған. Оның кіреберісі Гарвард бірінші курстарының жатақханаларына және Гарвард ауласына кіретін Порцелиан немесе МакКин қақпасына қарап тұр. Бұл қақпаны клуб 1901 жылы сыйға тартқан, оның бетіне шошқа басының тас мүсіні орнатылған. Теодор Рузвельт студент кезінде бірінші әйелі Элис Хатауэй Ли Рузвельтті клубқа түскі асқа әкелгені мәлім. Эксклюзивтілігі мен құпиясына қарамастан, National Review бағанының авторы/редакторы, Рональд Рейганның сөз жазушысы және Дартмут ағылшын тілінің зейнеткер профессоры Джеффри Харт сияқтылар клубтың қарапайым физикалық және метафоралық ерекшеліктерін атап өткен. Харт (клубтың ішінде ешқашан болмаған) былай деп жазды:

Мысал ретінде Гарвардтың танымал Порцелиан клубын, өте эксклюзивті аспирант клубын келтірейін. Оған қосылу өте қиын. Бірақ онда ештеңе жоқ, тіпті клубтың өзі де жоқ. Бөлмелер Гарвард алаңындағы дүкендер қатарынан тұратын үлкен бір бөлмеден ғибарат. Бар, бильярд столы және мүшелер Массачусетс даңғылын сырттан көре алатындай етіп орнатылған айна бар, бірақ олардың өзі көрінбейді. Міне, Порцелиан – Бостон идеясының шыңы. Аз – көп, нөл – жеңіс. Джозеф ДеКамптың «Үй иесі» (Порцелианның Льюисі) деп аталатын Джордж Вашингтон Льюистің портреті клуб үйінде ілінген. 1929 жылғы 1 сәуірде Time журналында жарияланған некролог: Джордж Вашингтон Льюис, Кембридж, Массачусетс, Гарвард колледжіндегі Порцелиан клубының 45 жылдан астам уақыт бойы құрметті қара нәсілді үй иесі болды; Кембридж, Массачусетс. 1791 жылы құрылған Порцелиан – Гарвард клубтарының ең көне және эзотерикалық клубы. * Клуб үйінде үй иесі Льюистің майлы портреті ілінеді. Үй иесі Льюистің он Порцелиандық көтеріп жүрушісі болды.

Мүшелік критерийлері

Норман Мейлердің өмірбаянында Гарвардта оқып жүрген кезінде "Порцеллиан", "А.Д. Клуб", "Флай" немесе "Спи" сияқты атақты клубтарға еврейді шақыру туралы ойға келмейтін еді" делінген. Гарвард тарихы ХХ ғасырдың соңғы тоқсанында Гарвардта Бостон аристократиясының ықпалының азайғанын көрсетеді және "1986 жылға қарай Финалдық клубтар президенттерінің үштен бірі еврей, ал біреуі – афроамерикалық болды. Порцеллиан кейде еврейлерді қабылдаса, 1983 жылы (кейбір ескіше ойлылардың наразылығына орай) Сент-Пол мектебін бітірген афроамерикалықты қабылдады". 2016 жылға дейін клуб тек ерлерді қабылдады және "ерлер мен әйелдер үшін бір жынысты ұйымдардың маңыздылығын, оларды бірлесіп оқытатын оқу орындарына қосымша мүмкіндік ретінде" қорғады.

Жозеф МакКин Гейт

1901 жылы клуб үйінің тіке қарсысында Гарвард ауласына қақпа орнатылды. 1909 жылғы 20 наурызда "Гарвард Кримсон" газетінде жарияланған хабарламаға сәйкес:
Уодсворт үйі мен Бойлстон залы арасындағы аула кіреберісіне қақпа орнатылатын болады. Бұл қақпаны Порцелиан клубының мүшелері 1794 жылғы Джозеф Маккин, S. T. D., LL. D., риторика, оратория және сөз өнері профессоры, сондай-ақ Порцелиан клубының негізін қалаушының естелігіне орнатады. Қақпаның орталық аркасының үстінде клубтың символы – қабақ басы айқын бейнеленген және ол Гарвардтағы танымал орын болып саналады.