Станислав Оссовский: Польшалық әлеуметтанушының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Польшалық социолог Станислав Оссовский (22 мамыр 1897 – 7 қараша 1963) – поляк социологы. Ол Лодзь университетінде (1945–1947) және Варшава университетінде (1947–1963) профессор болып жұмыс істеді.

Өмір

Осовский 1897 жылдың 22 мамырында Польшаның Липно қаласында дүниеге келген. Осовский социологияға көшуден бұрын логика және эстетика ғылымдарына үлес қосты. Варшава университетінде философияны оқыды, оның ұстаздары Т. А. Котарбинский, Ян Лукасевич және Владислав Татаркевич болды. Одан бөлек, Париж (Франция колледжі), Рим және Лондон қалаларында оқыған. 1920 жылғы соғысқа қатысқан. «Белгі ұғымын талдау» (1925) тақырыбындағы докторлық диссертациясын Варшава университетінің профессоры Тадеуш Котарбинскийге ұсынды. Қыркүйек науқанына қатысты. Оккупация жылдарын Львов және Варшава қалаларында өткізді. Жер асты университетінде социология пәнінен сабақ берді. Гуманистік социология мен антинатурализмді қолдады, табиғи ғылымдар мен әлеуметтік ғылымдарды ажырата білді. Әлеуметтік өмірдегі барлық құбылыстардың саналық аспектісі бар деп сенді. Мысалы, әлеуметтік байланыс, әсіресе этникалық немесе ұлттық, қиял мен сенімдердің нәтижесі болып табылады. Осовский расизм немесе шовинизм сияқты олардың патологиялық түрлерін қатаң сынап, патриотизм («жеке отан» немесе «идеологиялық отан») сияқты позитивті көріністерін жоғары бағалады. Осовский соғыстан кейінгі Польшадағы ең беделді интеллектуалдық және рухани тұлғалардың бірі болды және Зигмунт Бауман мен Ежи Сзацкий сияқты поляк социологтарына зор ықпал етті. 1949 жылы Осовский Халықаралық социологиялық қауымдастықтың құрылтайшы мүшесі болды, ал 1959 жылдан 1962 жылға дейін вице-президент қызметін атқарды. 1956 жылы қайта құрылған Польша социологиялық қауымдастығының құрылтайшы мүшесі болды және оның алғашқы президенті (1957–1963) атанды. Осовский Мария Осовскаға үйленді, ол да социолог және әлеуметтік философ. Мария Осовска мен Станислав Осовский 1935 жылы жарық көрген «Ғылым туралы ғылым» атты мақаланың авторлары болғандықтан «Ғылым туралы ғылым» саласының негізін қалаушылар саналады. 1951 жылы оқытушылық қызметтен шеттетілді. 1956 жылғы қазан айынан кейін сабақтарды жүргізуге құқығы қайта берілді. Оған польшалық қоғамның белгілі бір топтарының көрсеткен құрметінің бір белгісі – Варшаваның орталық бөлігінде орнатылған оның ескерткіші.

Ossowski was born on 22 May 1897 in Lipno, Poland. Ossowski first contributed to logic and aesthetics before moving on to sociology. He studied philosophy at the University of Warsaw, his teachers were i. a. Tadeusz Kotarbiński, Jan Łukasiewicz and Władysław Tatarkiewicz. He also studied in Paris (Collège de France), in Rome and in London. He took part in the 1920 war. Doctorate (Analysis of the notion of a sign, 1925) wrote to Tadeusz Kotarbiński at the University of Warsaw. He took part in the September campaign. He spent the occupation in Lviv and Warsaw. He taught sociology at an underground university. He was a proponent of humanistic sociology and antinaturalism, differentiating between the natural sciences and the social sciences. He believed that all phenomena of social life had a consciousness aspect. For example, a social bond, especially ethnic or national, is the result of imaginations and beliefs. Their pathological forms, such as racism or chauvinism, were strongly denounced by Ossowski, while praising positive manifestations such as patriotism ("private homeland" or "ideological homeland"). Ossowski was one of the greatest intellectual and moral authorities in post war Poland, he has had a strong influence on Polish sociologists, including Zygmunt Bauman and Jerzy Szacki. In 1949 Ossowski was a founding member, and from 1959 to 1962 vice president, of the International Sociological Association. In 1956 he was a founding member of the reactivated Polish Sociological Association and became its first president (1957–1963). Ossowski was married to Maria Ossowska, a fellow sociologist and social philosopher. Maria Ossowska and Stanisław Ossowski are considered among the founders of the field of "science of science" due to their authorship of a seminal 1935 paper, "The Science of Science." In 1951 he was removed from teaching. He was returned to the right to conduct classes after Polish October 1956. An indication of the esteem in which he was held by certain sections of Polish society is a statue of him erected in Central Warsaw.