Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жойылып кеткен жорғалаушылар туысы
Extinct genus of reptiles
Плакод (Placodus) ("плакс", "плакос" – "пластина" және "одус" – "тіс" сөздерінен шыққан) – плакодонтиялар отрядына жататын, орта триас кезеңінің аяз суларында (шамамен 240 миллион жыл бұрын) жүзген теңіз жорғалаушыларының жойылған туысы. Плакодтың қазба қалдықтары Орталық Еуропа (Германия, Франция, Польша) және Қытайда табылған.
Placodus (from plax, plakos, "a plate" and odous, "tooth") is an extinct genus of marine reptiles belonging to the order Placodontia, which swam in the shallow seas of the middle Triassic period (c. 240 million years ago). Fossils of Placodus have been found in Central Europe (Germany, France, Poland) and China.
Палеобиология
Плакодтың ұзын құйрығы бар, жалпы ұзындығы шамамен 4 метрге жететін, мойны қысқа, бас сүйегі ауыр болатын. Олар екі жақтаулы моллюскалар сияқты қабықшалы жәндіктермен қоректенуге бейімделген. Шапша тәрізді кескіш тістер мұрынның алдыңғы жиегінен шығып тұратын және олардың қатты қабықты бентосты азықтың түбінен жұлып алуға мүмкіндік бергені болжамдалады. Арқа тістері кең және жалпақ болып келген, ол азықты ұрып-соғуға көмектескен. Жануарлардың анатомиясы белгілі болмай тұрып, олар балық тістері деп есептелген. Сауық сүйектерінде де осыған ұқсас кішірек тістер кездесетін. Плакод және оның туыстары кейінірек пайда болған плезиозаврлар сияқты суда тіршілік етуге толыққанды бейімделмеген. Олардың жалпақ құйрықтары мен қысқа аяқтары, мүмкін, қанатты аяқтармен аяқталып, суда жылжудың негізгі құралы болған. Басының үстіндегі көз бағдарлануға көмектескен, көру қабілетіне емес, және оның болуы алғашқы қасиет ретінде қарастырылады. Плакодтың омыртқалары бір-біріне бекітіліп, тығыз байланысқандықтан, денесі қатты болған. Қарын асты бөлігі бүгілген, тік бұрышты қабырғалардан тұратын арнайы қауырсынмен жабылған. Тығыз сүйектері, ауыр қабырғалары және омыртқаның үстіндегі сүйекті түймешіктер қатары Плакодты ауыр және теріс жүзгіштікке ие жаратылыс еткен, ол теңіз түбінде тамақтану үшін қиындық көрмеген. Бұл дене қауырсыны хищниктерден қорғауға мүмкіндік берген, бірақ сонымен қатар құрлықта жылдамдығын шектеген, Плакодты судан тыс баяу және ұқыпсыз еткен. Сондықтан ол азық іздеу үшін теңізге шыққан құрлықтағы жануар болғанға ұқсайды. Молюскалар, брахиоподтар, шаяндар және теңіз түбінде тіршілік ететін басқа да жануарлар оның негізгі тамағын құраған.
Placodus had a stocky body with a long tail, and reached a total length of It had a short neck, and a heavy skull. They were specialized for a durophagous diet of shellfish, such as bivalves. Chisel like incisors protruded from the anterior margin of the snout, and were probably used to pluck hard shelled benthic prey from the substrate. The back teeth were broad and flattened, and would have helped to crush the prey. Before the animals' anatomy was known, they were regarded as fishes' teeth. Similar smaller teeth were present on the palatine bones. Placodus and its relatives were not as well adapted to aquatic life as some later reptile groups, like the closely related plesiosaurs. Their flattened tails and short legs, which probably ended in webbed feet, would have been their main means of propulsion in the water. The parietal eye on top of the head assisted the animal with orientation, rather than its vision, and its presence is regarded as a primitive characteristic. The vertebral processes of Placodus dove tailed into each other and were firmly connected, so that the trunk was rigid. The abdomen was covered with a special armor formed of the bent, right angled abdominal ribs. Equipped with dense bones, heavy belly ribs, and a row of bony knobs above the backbone, Placodus was a heavily built and negatively buoyant creature that would have had no trouble staying on the seafloor to feed. This body armour would have offered protection from predators as well, but would have also hampered mobility on land, making Placodus slow and clumsy out of water. It was therefore most likely a terrestrial animal that ventured into the sea in search of food. Molluscs, brachiopods, crustaceans, and other inhabitants of the seabed would have formed its staple diet.