Кіріспе
Құрылысы жойылған бауырымен жорғалаушылар туысы
Диноцефалозавр (мәнісі «үршікті баспен жорғалаушы») – Қытайдың триас теңіздерінде мекендеген, ұзын мойынды, су ортасында тіршілік ететін проторозаврлар туысы. Туысқа 2003 жылы Чун Ли атын берген D. orientalis түрі және жалғыз белгілі түрі кіреді. Басқа ұзын мойынды проторозаврлардан (танистрофидтер деп аталатын топ) Диноцефалозавр мойын омыртқаларын ұзарту арқылы емес, бірақ орташа ұзындығы бар мойын омыртқаларын қосу арқылы ұзын мойынды дамытқан. Филогенетикалық талдаулар көрсеткендей, ол жеке туысқа жатады, оған кем дегенде оның ең жақын туысы Пектоденс кіреді, ол 2021 жылы Dinocephalosauridae деп аталды. Дегенмен, танистрофидтер сияқты Диноцефалозавр да ұзын мойнын аң аулау үшін пайдаланған болуы мүмкін, жақтарының тіс тәрізді тістерін арқауға алып, жемтісін ұстаған; сорумен қоректенген деген ұсыныстар толығымен қабылданбады. Оның нашар қалыптанған және ескек тәрізді мүшелері жағаға шығуға кедергі келтіретініне байланысты, ол қажеттілік бойынша теңіз жануары болғанға ұқсайды. Бұл туысқа жататын үлгілер алғаш рет 2002 жылы Қытайдың Гуйчжоу провинциясындағы Синьмин маңынан табылған. Осыдан 244 миллион жыл бұрын өмір сүрген сол жерде Миксозавр, Кейхозавр және Уменгозавр сияқты басқа да теңіз бауырымен жорғалаушылар да табылды. Тек бас сүйек пен мойынның алдыңғы бөлігінен тұратын түпкі үлгі, жақын арада қосымша үлгілер организмнің толық пішінін көрсетті. Диноцефалозавр үлгілері 2008 жылдан бастап Қытайдың Юньнань провинциясындағы Луопингтен табылды. Бұл жерде Диноцефалозавр Миксозавр, Дианопахизавр және Синозавросфаргиспен бірге өмір сүрген. Луопингтен табылған бір үлгіде ішінде эмбрион сақталған, бұл Диноцефалозаврдың көптеген басқа теңіз бауырымен жорғалаушылар сияқты тірі туатынын көрсетеді. Диноцефалозавр – тірі туатын Архозавроморфтардың жалғыз белгілі өкілі, мүмкін, метриоринхидтерден басқа, теңіз крокодиломорфтарының тобы.
vertebrae that each had a moderate length. As indicated by phylogenetic analyses, it belonged in a separate lineage that also included at least its closest relative Pectodens, which was named the Dinocephalosauridae in 2021. Like tanystropheids, however, Dinocephalosaurus probably used its long neck to hunt, utilizing the fang like teeth of its jaws to ensnare prey; proposals that it employed suction feeding have not been universally accepted. It was probably a marine animal by necessity, as suggested by the poorly ossified and paddle like limbs which would have prevented it from going ashore. Specimens belonging to the genus were first discovered in a locality near Xinmin in Guizhou, China in 2002. At the same locality, which dates to 244 million years ago, other marine reptiles such as Mixosaurus, Keichousaurus, and Wumengosaurus have also been found. While the type specimen consisted only of a skull and the very front of the neck, additional specimens soon revealed the complete form of the body. Further discoveries of Dinocephalosaurus specimens were made in Luoping, Yunnan, China, starting in 2008. At this locality, Dinocephalosaurus would have lived alongside Mixosaurus, Dianopachysaurus, and Sinosaurosphargis. One specimen discovered at the Luoping locality preserves a embryo within its abdomen, indicating that Dinocephalosaurus gave birth to live young like many other marine reptiles. Dinocephalosaurus is the only known member of the Archosauromorpha to give live birth, with the possible exception of the metriorhynchids, a group of marine crocodylomorphs.
Пансиан
Диноцефалозаврдың типтік үлгісі алғаш рет 2002 жылы Қытайдың Гуйчжоу провинциясының Пансян округі, Синьмин ауданы, Янжуан ауылындағы далалық жұмыстар кезінде табылды. Ол жамбас сүйегінің сол жағы жоқ, сонымен қатар бірнеше мойын омыртқалары бар, дерлік толық жаңқадан тұрады. Бұл үлгі кейіннен Қытайдың Пекин қаласындағы Омыртқалы жануарлар палеонтологиясы және палеоантропология институтында (IVPP) IVPP V13767 коллекциялық нөмірімен сақталды, ал үлгіні сипаттаған зерттеу мақаласын IVPP палеонтологы Чун Ли жазды және ол 2003 жылдың желтоқсан айында Acta Geologica Sinica журналында жарияланды. Сол жерде табылған екінші үлгі құйрығы жоқ, жартылай біріккен қаңқаны көрсетеді. Бұл үлгі де IVPP-де сақталды және IVPP V13898 жинақ нөміріне ие. Үлгі Ли, Оливье Рипель және Майкл ЛаБарбера жазған, 2004 жылдың қыркүйек айында Science журналында жарияланған қысқаша хабарламада сипатталған, ал одан кейін 2008 жылы Journal of Vertebrate Paleontology журналында Рипель, Ли және Николас Фрейзер жазған толыққанды мақала жарияланды. Алайда, соңғы зерттеулерге сәйкес, уран-қорғасын әдісімен жасалған мерзімдеу бойынша оның жасы 244 ± 1,3 миллион жылға бағаланды. Бұл аймақтағы басым шөгінділер сұрдан қою сұр түсті марли әктастарынан, сондай-ақ доломит және бентонит қабаттары бар шертті әктастардан тұрады. Диноцефалозавр Пансиан шөгінділерінің 90-шы қабатынан табылды, бұл қабат дәстүрлі түрде Жоғарғы рептилия көкжиегіне (87-90 қабаттары) жатқызылады. Одан төменде Орта рептилия (81-85 қабаттары) және Төменгі рептилия (77-79 қабаттары) көкжиектері орналасқан.
Лупинг
Соңынан, Диноцефалозаврдың қосымша үлгілері Луопингтен келген, сәл ертерек кезенге жатқызылған жерлерден табылды. Бұл жерлер конодонт биостратиграфиясы және алдын ала радиометриялық жас анықтау негізінде 245–244 миллион жыл бұрын дауірленген.