Кіріспе

Америкалық белсенді (1859–1932)
автор және журналист

Флоренс Молтроп Келли (12 қыркүйек 1859 – 17 ақпан 1932) – әлеуметтік және саяси реформатор, сондай-ақ жалақыны жою тұжырымын алғаш қолданған адам. Оның қанаушылық еңбекке қарсы, ең төменгі жалақы, сегіз сағаттық жұмыс күні және балалардың құқықтары үшін атқарған жұмысы бүгінде жоғары бағаланады. Келли 1899 жылы құрылған Ұлттық Тұтынушылар Лигасының алғашқы бас хатшысы болды. 1909 жылы Келли Афроамерикалықтарды жақсарту үшін Ұлттық қауымдастықты (NAACP) құруға көмектесті.

Ерте өмір

12 қыркүйекте 1859 жылы Келли Уильям Д. Келлидің (1814–1890) және Каролина Бартрам Бонсалдың отбасында Филадельфияда дүниеге келді. Келлиге әсіресе әкесі әсер етті және ол: «Мен үйренгеннің бәрі үшін оған қарыздымын» деді. Пью әйелдердің жағдайын жақсартушы болды және Келлиге өзінің қанаушылыққа ұшыраған әйел ретіндегі өмірі туралы айтты. Олар 1891 жылы ажырасты. Ол оның физикалық зорлық-зомбылығынан ажырасуды қалады. Келли өзі сол жерде кешкі сабақтарды жүргізді. Ұйым жергілікті, штаттық және федералдық деңгейде ең төменгі жалақы мен сегіз сағаттық жұмыс күні сияқты еңбек заңдарын қабылдау үшін күреске жетекшілік етті. 1890 жылы Нью-Йорк заң шығарушы органы әйелдерге штаттық фабрика инспекторлары ретінде сегіз жаңа лауазым құру туралы заң қабылдады. Келли 1891 жылдан 1899 жылға дейін Хулл Хаусқа қосылды. Хулл Хаус Келлиге басқа әлеуметтік ұйымдармен байланыс орнатуға және жұмысшы әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғауға мүмкіндік берді, осы арқылы оның мансабында алға жылжуға көмектесті. Келли Джейн Аддамстың қолдауымен Чикаго әйелдер клубымен байланыс жасады және Хулл Хауста әйелдер еңбегі бюросын құрды. Ұйым ретінде Хулл Хаус Келлиге сол кезде ресми саясатқа қатысуға мүмкіндік берілмеген әйелдер үшін әлеуметтік белсенділікке қатысу үшін ерлер ұйымдарын айналып өтуге мүмкіндік берді. Ол әлеуметтік әділеттілік феминизмінің бастаушысы деп есептеледі. Оның социалистік нанымдарына сәйкес еңбек жағдайларын жақсартуға бағытталған реформалар Келлиді фабрикаларды тексеруде, жұмыс берушілерге әлеуметтік қозғалыс қысымын ұйымдастыруда және оның мансабы барысында реформалық заңнаманы және сот шараларын қолдауда алғашқы рөл атқаруға итерді (төменде қараңыз). Келли Ұлттық бала еңбегі комитеті, Ұлттық тұтынушылар лигасы, Әлеуметтік қызметкерлердің ұлттық конференциясы, Бейбітшілік және еркіндік үшін әйелдер халықаралық лигасы сияқты түрлі әлеуметтік ұйымдарға үлес қосты немесе басшылық етті. Хулл Хаус тұрғыны Алзина Стивенс Келлидің фабрика инспекторларының көмекшілерінің бірі болды. Хулл Хаустағы жұмысы барысында ол Чикаго университетінің Чикаго аудандарын зерттеуді сұраған Фрэнк Алан Феттермен достық қарым-қатынас орнатты. Феттердің ұсынысымен ол Корнелл факультетіне қосылғанда Корнеллдің Ирвинг әдеби қоғамының мүшесі болды. Келли өзінің қатаңдығымен және күшті энергиясымен танымал болды. Хулл Хаус негізін қалаушы Джейн Адамстың жүйсі Келлиді «реформалық көтерілістегі ең қатал адам, басқалар үшін жақсы өмір үшін күрескен ең жақсы және ең шебер жауынгер, Хулл Хаус білген» деп атады.

NAACP және нәсілдік теңдік бойынша жұмыс

Уильям Инглиш Уоллинг пен Мэри Уайт Овингтонның сұрауымен Келли NAACP-тің негізін қалаушы мүшесі болды. Директорлар кеңесінің мүшесі ретінде ол кандидаттарды ұсыну, бюджет, білім беруге федералдық көмек көрсету, линчеваниеге қарсы күрес және мектеп қаражатының теңсіздікпен жұмсалуы жөніндегі комиссияларға қатысты. Бұл оны Стерлингтің кемсіту заң жобасын жасауға итермеледі, ол Стерлинг Тауннер заңына қарсы бағытталған шабуыл болды. Аталған заң түсті терілі балаларға мұғалімдерге жан басына 2,98 доллар, ал Оңтүстіктегі және Вашингтондағы 15 мектептегі ақ балаларға 10,32 доллар мөлшерінде федералдық жәрдем беруді ұсынды. NAACP бұл қара нәсілділерге арналған мемлекеттік мектептердегі кемсітушілік пен еңсерілмейтін мәселелерді одан әрі күшейтеді деп мәлімдеді. Келли мен В.Е.Б. Дюбуа осы заңға қалай қарсы тұру керектігі туралы келіспеді. Келли нәсіліне қарамастан қаражатты тең бөлуді қамтамасыз ететін ережелерді қосуды қалады. Дюбуа осы мәселенің маңыздылығын ескере отырып, нәсілге қатысты арнайы бап енгізуді ұсынды, себебі бұл федералды үкіметті қара нәсілді балаларға арналған мектептерде әділ қарауды қамтамасыз етуге міндеттейтін еді. Келли заң жобасына нәсіл туралы бірде-бір сөз қосылса, Конгресс оны қабылдамайды деп сенді. Ол заң жобасын қабылдап, содан кейін оның мазмұнын өзгертуді жоспарлады. Сондықтан заң жобасы қабылданғанда, қаражатты халық санына сәйкес штаттарға тең бөлуді қарастырды. Ақшаны тең бөлу мәселесі штаттардың құзырында қалатын еді. Келли NAACP және В.Е.Б. Дюбуамен басқа да мәселелер бойынша келіспеді. Шеппард Тауннер заңы олардың арасындағы ең күрделі келіспеушіліктердің бірі болды. Аталған заң жүктілік және бала кезеңінде аналар мен балаларға көмек көрсетуді көздеді. NAACP және Дюбуа заң жобасына қарсы болды, себебі қара нәсілді аналарға қаражат бөлуде кемсітушілікке жол бермеуге қатысты ешқандай ереже болмады. Білім беру қаражатын тең бөлу туралы ұстанымынан өзгеше, Келли әділ бөлуді қамтамасыз етуге қатысты ешқандай талаптар қоймады, себебі ол нәсіл мәселесі көтерілсе, заң жобасы қабылданбайтынын білді, әсіресе Оңтүстік штаттарының қарсылығын ескере отырып. Келли заңның, тіпті шектеулі нысанында болса да, қабылдануы маңызды деп санайтын, себебі бұл қаржыландыруды қамтамасыз ететін және әлеуметтік әл-ауқаттың негізгі қағидасын орнықтыратын еді. Ақырында Келли NAACP-тің қолдауын алды, егер заң қабылданса, оны бақылап отыратынына және нәсіліне қарамастан, барлығының теңдігі үшін талмай жұмыс істейтініне уәде берді. Ол жұмыс істеген кезеңде еңбек заңнамасын қолдау және қабылдау үшін 64 тұтынушылар лигасы құрды. Келли көбінесе штат заң шығарушыларына өкіл ретінде сөйледі және әйелдер клубтары арқылы NCL желісін кеңейтті. Ол жұмыс күнін сегіз сағатқа дейін шектеуге күш салды. 1907 жылы ол өзінің ықпалын Жоғарғы Соттың Мюллер Орегонға қарсы ісіне жұмсады, бұл әйелдердің қауіпсіз емес кәсіптерде жұмыс істейтін сағаттарын шектеуге тырысты. Келли әйелдердің ұзақ сағат бойы жұмыс істеуінің зияндылығы туралы әлеуметтанулық және медициналық дәлелдерді қамтитын әйгілі Брандейс қысқаша мақаласын жасауға көмектесті, соның нәтижесінде Жоғарғы Сот әлеуметтанулық дәлелдерді мойындады, бұл кейіннен Браунның білім беру кеңесіне қарсы істе үлкен нәтиже берді. Оның әйелдер үшін сегіз сағаттық жұмыс күнін енгізуге жасаған тырысы 1895 жылы Иллинойс Жоғарғы Сотымен конституцияға қайшы деп танылды, себебі бұл әйелдерге ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасудан тыйым салды. 1909 жылы Келли NAACP құруға көмектесті, содан кейін ол В.Е.Б. Дюбуаның досы мен одақтасы болды. Ол сонымен қатар балалар еңбегі заңдарын және еңбек жағдайларын жақсартуға жұмыстады. 1917 жылы ол Жоғарғы Сотқа "Бантингке қарсы Орегон" ісі бойынша "әрбір зауытта, фабрикада немесе өндіріс орнында" жұмыс істейтін жұмысшылар үшін сегіз сағаттық жұмыс күні туралы арыз берді. Келлидің NCL-і балалар еңбегімен және еңбек жағдайларымен мемлекеттік заңға қайшы киім өндірісін шектеуді қамтамасыз ететін киімге "Тұтынушының ақ таңбасын" қойды. Ол 1932 жылы қайтыс болғанға дейін Ұлттық тұтынушылар лигасына жетекшілік етті.

Басқа жетістіктер

1907 жылы Келли Нью-Йоркте Халық тығырылын азайту жөніндегі комитетті ұйымдастырды, одан кейін ол және Мэри Кингсбери Симхович тығырылдың себептері мен салдары және оны жеңілдету жолдары туралы көрме өткізді, бұл 1909 жылы қала құрылысы жөніндегі алғашқы ұлттық конференцияға түрткіс болды. Келли Джозефин Голдмаркпен бірге заңгер Луи Брандейс жинаған ақпаратты ұсыну үшін жұмыс істеді, бұл ақпарат Брандейс есебі деп аталды, және ол әйелдердің денсаулығына артық жұмыс істеудің зиянды әсерін көрсетуге мүмкіндік берді. Келли сондай-ақ Конгресске 1916 жылғы Китинг-Оуэн бала еңбегі заңын қабылдауға көмектесті, ол он үш жасқа дейінгі балаларды жұмысқа алған фабрикаларда жасалған тауарларды сатуға тыйым салды. Осы заңнан басқа, ол Шеппард-Таунер заңын қабылдау үшін де үгіт жүргізді, ол аналар мен нәрестелердің өлімін азайту мақсатында мамандандырылған медициналық клиникаларды қаржыландыру арқылы елдегі алғашқы әлеуметтік қамтамасыздандыру бағдарламасын құрды. 1912 жылы ол балалардың әл-ауқатын бақылау үшін АҚШ Балалар бюросын құрды.

Өлім

Келли 1932 жылдың 17 ақпанында Филадельфияның Германтаун ауданында 72 жасында қайтыс болды. Ол Филадельфиядағы Лорел-Хилл бейістігіне жерленді. "Менің Батырым" жобасы оны "Ангел" батыры деп жариялады.

Жарияланымдар

Тұтынушының жауапкершілігі. Нью-Йорк: Ұлттық бала еңбегі комитеті, 1908. Келли тұтынушының жауапкершілігі – сатып алу арқылы жұмыс жағдайларына қатысты моральдық кемшіліктерді, мысалы бала еңбегін тоқтатуға ықпал ету екенін айтады. Қысқасы, ол "доларыңызбен дауыс беріңіз" деген қазіргі заманғы ұғымды қолдайды. Сонымен қатар, еңбек жағдайларын бағалау үшін азаматтар мемлекеттік және федералды үкіметтерден осы жағдайлар туралы толыққанды статистика талап етуі керек деп санайды. "Ең төменгі жалақы заңнамасының қазіргі күйі". Нью-Йорк: Ұлттық тұтынушылар лигасы, 1913. Англия мен АҚШ-та ең төменгі жалақы заңнамасының басталу тарихын қысқаша баяндайды. Келли штаттарды асығыс және нашар жазылған заң қабылдаудан сақтандырады, себебі сот оны жойып, сондай заңдарға үлгі қалыптастыруы мүмкін. Соңында Келли қоғамның жеткілікті ең төменгі жалақы төленбеуінен туындаған шығындарды – кедейлерге көмек көрсету және түрмелерді ұстау арқылы көтеретінін қысқаша қарастырады. Қазіргі заманғы өнеркәсіп: отбасы, денсаулық, білім, мораль тұрғысынан. Нью-Йорк: Лонгманс, Грин, 1914. Өнеркәсіптегі әйелдер: сегіз сағаттық жұмыс күні және түнгі демалыс, АҚШ Жоғарғы сотымен бекітілді. Нью-Йорк: Ұлттық тұтынушылар лигасы, 1916. Ұлттық әйелдер партиясы ұсынған Федералдық түзету туралы жиырма сұрақ. Нью-Йорк: Ұлттық тұтынушылар лигасы, 1922. Алпыс жылдық жазбалар: Флоренс Келлидің өмірбаяны. Чикаго: C. H. Kerr баспасы, 1986. "Қайырымдылық жұмысына теориялық дайындықтың қажеттілігі". 1887 жыл. Келли қайырымдылық жұмысына кіріспес бұрын теориялық білімнің маңызды екенін атап өтеді. Ол, теориялық негізсіз таңдалған қайырымдылық жұмысының түрі, капиталистік әлеуметтік-экономикалық жүйені, қайырымдылық жұмысының қажеттілігіне әкелетін жүйені қайта жаңартуы мүмкін екенін айтады. Мағынасы, симптомдарды емес, себептерін емдеу үшін теориялық дайындық қажет. Ол бұл пікірін екі түрлі қайырымдылықты ажырату арқылы дәлелдейді: буржуазиялық қайырымдылық және жұмысшы табының қайырымдылығы. Буржуазиялық қайырымдылық "жұмыскерлерге әлеуметтік жүйеміз ұрлаған нәрсенің бір бөлігін қайтарып беруге, жүйені одан әрі ұстап тұруға бағытталған" (92), сондықтан ол негізінен жеңілдетуші, қазіргі жүйені сақтап қалуға арналған. Ал жұмысшы табының қайырымдылығы капиталистік жүйені жұмыс күнін қысқарту және балалардың еңбегін шектеу сияқты мақсаттар арқылы әлсіретуге тырысады. Бұл шаралар капиталистік жүйеге қайшы келетін артық құнның өндірілу мөлшерін азайтады. Осындай теориялық дайындықтан кейін Келли нағыз қайырымдылық жұмысы – таптық сананы арттырудан тұрады деген қорытындыға келеді.