Маргарет Бондфилд: Британдық феминист, профсоюз қызметкері және саясаткер

Кіріспе

Британдық феминист және кәсіподақ жетекшісі (1873–1953)

Маргарет Грейс Бондфилд (17 наурыз 1873 – 16 маусым 1953) – британдық Лейборист партиясының саясаткері, кәсіподақ жетекшісі және әйелдер құқығын қорғаушы. Ол 1929–1931 жылдардағы Лейборист үкіметінде Еңбек министрі болып тағайындалғанда Ұлыбританиядағы алғашқы әйел министр және патша кеңесінің алғашқы әйел мүшесі атанды. Ол бұрын Кәсіподақтар Конгресінің (КК) Бас кеңесінің төрағасы болған алғашқы әйел болды. Бондфилд қарапайым отбасында дүниеге келіп, шектеулі білім алды. Ол Брайтон мен Лондонда тігіншінің шәкірті болды, содан кейін дүкен сатушысы болып жұмыс істеді. Дүкен қызметкерлерінің жұмыс жағдайлары, әсіресе "тұрумен" жұмыс істеу жүйесі оны қатты таңқалдырды, ол дүкен қызметкерлерінің кәсіподағының белсенді мүшесіне айналды. Ол социалистік ағымдарға қатыса бастады және 1898 жылы Ұлттық Біріккен Дүкен Сатушылары, Қоймашылар және Клерктер Одағының (NAUSAWC) көмекші хатшысы болып тағайындалды. Кейіннен ол бірнеше әйелдердің социалистік қозғалыстарында белгілі болды: 1906 жылы Әйелдер Еңбек Лигасын (WLL) құруға көмектесті және Ересектер Сайлау Құқығы Қоғамының төрағасы болды. Әйелдердің сайлау құқығы мәселесіндегі оның ұстанымы – ол белсенді суфражистер ұстанған "ерлермен бірдей шарттарда" деген шешімнен гөрі, жынысына немесе мүлік жағдайына қарамастан барлық ересектерге дауыс беру құқығын кеңейтуді жақтады, бұл оны белсенді басшылықтан бөліп тұрды. 1908 жылы кәсіподақ қызметінен кеткеннен кейін Бондфилд WLL-дың ұйымдастыру хатшысы, кейіннен Ұлттық Жалпы және Коммуналдық Жұмысшылар Одағының (NUGMW) әйелдер ісі жөніндегі офицері болып жұмыс істеді. Ол 1918 жылы КК Кеңесіне сайланды және сол жылы парламентке алғаш рет сайланғанда оның төрағасы болды. 1924 жылы қысқа ғана мерзімге созылған Лейбористтік азшылық үкіметінде ол Еңбек министрлігінде парламенттік хатшы болып қызмет етті. 1929–1931 жылдардағы кабинеттік қызметі екінші Лейборист үкіметін қүрметтендірген экономикалық дағдарыстармен ерекшеленді. Жұмыссыздық жәрдемақысын қысқарту мүмкіндігін қарастыруға дайындығы оны Лейборист қозғалысының көп бөлігінен алшақтатты, бірақ ол 1931 жылдың тамызында Лейборист үкіметі құлаған кезде қызметке келген Ұлттық үкіметке Рамсей Макдональдты еріп бармады. Бондфилд 1938 жылға дейін NUGMW істеріне белсенді қатысты, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әйелдер тобының Қоғамдық әл-ауқат жөніндегі зерттеулерін жүргізді.

Margaret Grace Bondfield (17 March 1873 – 16 June 1953) was a British Labour Party politician, trade unionist and women's rights activist. She became the first female cabinet minister, and the first woman to be a privy counsellor in the UK, when she was appointed Minister of Labour in the Labour government of 1929–31. She had earlier become the first woman to chair the General Council of the Trades Union Congress (TUC). Bondfield was born in humble circumstances and received limited formal education. After serving an apprenticeship to an embroideress she worked as a shop assistant in Brighton and London. She was shocked by the working conditions of shop staff, particularly within the "living in" system, and became an active member of the shopworkers' union. She began to move in socialist circles, and in 1898 was appointed assistant secretary of the National Amalgamated Union of Shop Assistants, Warehousemen and Clerks (NAUSAWC). She was later prominent in several women's socialist movements: she helped to found the Women's Labour League (WLL) in 1906, and was chair of the Adult Suffrage Society. Her standpoint on women's suffrage—she favoured extending the vote to all adults regardless of gender or property, rather than the limited "on the same terms as men" agenda pursued by the militant suffragists—divided her from the militant leadership. After leaving her union post in 1908 Bondfield worked as organising secretary for the WLL and later as women's officer for the National Union of General and Municipal Workers (NUGMW). She was elected to the TUC Council in 1918, and became its chairman in 1923, the year she was first elected to parliament. In the short lived minority Labour government of 1924 she served as parliamentary secretary in the Ministry of Labour. Her term of cabinet office in 1929–31 was marked by the economic crises that beset the second Labour government. Her willingness to contemplate cuts in unemployment benefits alienated her from much of the Labour movement, although she did not follow Ramsay MacDonald into the National Government that assumed office when the Labour government fell in August 1931. Bondfield remained active in NUGMW affairs until 1938, and during the Second World War carried out investigations for the Women's Group on Public Welfare.

Балалық шағы мен отбасы

Маргарет Бондфилд, жеке өмірінде "Мэгги" деп танылатын, 1873 жылдың 17 наурызында Сомерсет графтығының Чард қаласында туды. Ол Уильям Бондфилд пен оның әйелі Энн (Тейлор) – діни миссионердің қызы – болып туған он бір баланың оныншысы және төрт қыздың үшіншісі еді. Уильям Бондфилд шырға тоқушы болып жұмыс істеді және саяси белсенділік тарихына ие болды. Жастық шағында ол жергілікті радикализм орталығы болған Чард саяси одағының хатшысы болды, оның қызметін билік кейде әскери күшпен тоқтатуға тырысты. Маргарет өте зиялы бала болды, оның өлеңдерді жатқа айту және фортепианода ойнау дағдылары қалалық шараларда және жексенбілік мектепте жиі көрсетілетін. 13 жасқа дейін ол жергілікті бастауыш мектепте оқыды, содан кейін мектептің ұлдар бөлімінде бір жыл оқушы-мұғалім болып жұмыс істеді (аптасына үш шиллинг төленді). Жергілікті жұмыс орындарының жетіспеуіне байланысты, ол 1887 жылы 14 жасында Чардты қалдырып, Брайтон қаласына жақын Хоувтағы мата дүкенінде шәкірттікке түсті. Шәкірттігін аяқтағаннан кейін, ол Брайтонның бірнеше мата дүкендерінде сатушы болып жұмыс істеді, онда ол дүкен қызметкерлерінің өмірінің қиындықтарымен бетпе-бет келді: жаны ашымайтын жұмыс берушілер, ұзақ жұмыс сағаттары, жағдайдың нашарлығы және жеке өмірдің болмауы. Бондфилд өмірлік тәжірибесі туралы былай деп еске алды: "Адамдардың тығыз орналасуы, санитарлық ережелердің сақталмауы, нашар және жеткіліксіз тамақ – осы жүйенің негізгі сипаттамалары болды, ал кейбір үйлерде жаман әдеттерге орын берілді". Ол осы ауыр жағдайдан құтылуға Луиза Мартиндейл және оның қызы Хилдамен танысқанда мүмкіндік алды. Әлеуметтік мәселелерге бейім либералды және әйелдер құқығын қолдайтын Мартиндейлдер Бондфилдті жақсы оқушы деп тапты және оған еңбек және әлеуметтік мәселелерге өмір бойы қызығушылық танытуына себеп болған кітаптарды сыйлады. Бондфилд Мартиндейл ханымды "өмірімде маңызды рөл атқарған адам, ол мені көптеген әріптестеріме көмектескен білімге баулыды" деп сипаттады. Бондфилдтің ағасы Фрэнк бірнеше жыл бұрын Лондонда баспагер және кәсіподақ белсендісі ретінде орныққан еді, ал 1894 жылы 5 фунт жинап, оған қосылуға шешім қабылдады. Лондонның дүкендеріндегі жұмыс жағдайлары Брайтоннан жақсырақ емес екенін ол байқады, бірақ Фрэнк арқылы оның әлеуметтік және саяси байланыстары кеңейді. Ол Дүкен сатушылары, қоймашылар және кеңсе қызметкерлерінің ұлттық біріккен одағының (NUSAWC) белсенді мүшесі болды, кейде жексенбіде шіркеуге бармай, кәсіподақ жиналыстарына қатысты. Оның саяси және әдеби білімін дамытуға Идеал клубы көмектесті, онда ол Бернард Шоумен, Сидни және Беатрис Уэббпен танысты. Осы социалистік ойшылдардың ықпалымен ол Фабиан қоғамына, кейіннен Тәуелсіз Еңбек партиясына (ILP) қосылды. Бондфилд дүкенде жұмыс істеген кезде жылына 51 апта бойы күніне 80-100 сағат жұмыс істеуге міндетті болды, ал кейде жұмыс берушісінен бұрын бәсекелес дүкендердің жабылып қалғанын тексеру үшін түнгі уақытта жіберілуі мүмкін еді. Ол өзінің тәжірибелерін "Grace Dare" псевдонимімен жазған мақалалар мен әңгімелер сериясында дүкеншілердің ай сайынғы журналы "The Shop Assistant" үшін жаза бастады. Ол түнде жасырын түрде былай деп жазды: "Мен жарты пеннилік шамды жағып, оның жарығын сүлгімен жасырып, ай сайынғы мақаламды жазуға кірістім". 1896 жылы ол Әйелдер өнеркәсіптік кеңесінен (WIC) жасырын агент ретінде жұмысқа алынды, ол әртүрлі дүкендерде жұмыс істеп, дүкен өмірінің барлық аспектілерін жасырын түрде жазды. Оның жағдайдың нашарлығы мен қанау туралы баяндамалары "Грейс Даэр" деген атпен "The Shop Assistant" және "Daily Chronicle" газеттерінде жарияланды және 1898 жылы жарияланған дүкеншілердің жағдайлары туралы WIC есебінің негізін құрады.

Margaret Bondfield, known in private life as "Maggie", was born on 17 March 1873 in Chard, Somerset, the tenth of eleven children, and third of four daughters born to William Bondfield and his wife Ann ( Taylor), the daughter of a Congregational minister. William Bondfield worked as a lacemaker, and had a history of political activism. As a young man he had been secretary of the Chard Political Union, a centre of local radicalism that the authorities had on occasion suppressed by military force.|group= n He had also been active in the Anti Corn Law League of the 1840s. Margaret was a clever child, whose skills at reciting poetry or playing piano pieces were often displayed at town events and Sunday School outings. Until the age of 13 she attended the local elementary school; she then worked for a year as a pupil teacher (she was paid three shillings a week) in the school's boys' department. Local employment opportunities being scarce, she left Chard in 1887, at the age of 14, to begin an apprenticeship at a draper's shop in Hove, near Brighton. Her apprenticeship complete, she worked as a living in assistant in a succession of Brighton drapery stores, where she quickly encountered the realities of shop staff life: unsympathetic employers, very long hours, appalling living conditions and no privacy. Bondfield reported on her experiences of living in: "Overcrowded, insanitary conditions, poor and insufficient food were the main characteristics of this system, with an undertone of danger In some houses both natural and unnatural vices found a breeding ground". She found some relief from this environment when she was befriended by a wealthy customer, Louisa Martindale, and her daughter Hilda. The Martindales, socially conscious liberals and advocates for women's rights, found Bondfield a willing learner, and lent her books that began her lifelong interest in labour and social questions. Bondfield described Mrs Martindale as "a most vivid influence on my life she put me in the way of knowledge that has been of help to many score of my shop mates". Bondfield's brother Frank had established himself in London some years earlier as a printer and trades unionist, and in 1894, having saved £5, she decided to join him. She found London shopworking conditions no better than in Brighton, but through Frank her social and political circles widened. She became an active member of the National Amalgamated Union of Shop Assistants, Warehousemen, and Clerks (NUSAWC), sometimes missing church on Sundays to attend union meetings. Her political and literary education was centred on the Ideal Club, where she met Bernard Shaw, and Sidney and Beatrice Webb. Under the influence of these socialist luminaries, she joined the Fabian Society and later the Independent Labour Party (ILP). As a shopworker, Bondfield was expected to work between 80 and 100 hours a week for 51 weeks in the year, and might be sent out late at night to check that rival shops had closed before her employer would do so. She began to record her experiences, in a series of articles and stories that she wrote under the pseudonym "Grace Dare", for the shopworkers' monthly magazine The Shop Assistant. She wrote surreptitiously, at night: "I would light my half penny dip [candle], hiding its glare by means of a towel and set to work on my monthly article". In 1896, she was recruited by the Women's Industrial Council (WIC) as an undercover agent, working in various shops while secretly recording every aspect of shop life. Her accounts of squalor and exploitation were published in articles under the "Grace Dare" name, in both The Shop Assistant and the Daily Chronicle newspaper, and provided the basis for a WIC report on shopworkers' conditions published in 1898.

Одақтың лауазымды адамы

1898 жылы Бондфилд NUSAWC-тің көмекші хатшысы лауазымын қабылдады, ол сол жылы Біріккен дүкен қызметкерлері одағымен біріккеннен кейін "NAUSAWC" болып өзгерді. Осы кезден бастап ол өмірін кәсіподақ қызметіне және социализм ісіне арнады. Ол "әйелдік және аналыққа құштарлығы болған жоқ, бірақ Одаққа қызмет етуге деген құштарлығы мен "жолдастардың махаббатына" ие болды". Ол кезде Одақтың мүшелері 3000-нан аспайтын, дүкен жұмыскерлерінің шағын бөлігін құрады, сондықтан Бондфилд осы көрсеткішті арттыруға басымдық берді. NAUSAWC-ден кеткен соң Бондфилд күш-жігерінің басым бөлігін 1906 жылы құрылған Әйелдер еңбек лигасына (WLL) жұмсады. Лиганың президенті – болашақ Лейборист партиясының жетекшісі Рамсей Макдональдтың әйелі Маргарет Макдональд болды; Бондфилд Макдональдтарды 1890 жылдардан бері WIC үшін бірлескен жұмыстары арқылы білген. 1910 жылы бірнеше WLL мүшелері Лондон округтік кеңесіне сайлауға түсті; Бондфилд Вулвичтен сайлануға тырысты, бірақ сәтті болмады (ол 1913 жылы да сол округтен сайлануға түсті, нәтижесі ұқсас болды). Лига барлық түрдегі сайлауда белсенділік танытып, әйелдер құқығын қолдайтын екі жынысты кандидаттарды қолдады және үгіт жүргізді. Осы қызметтері арқылы Бондфилд ең кедей отбасылардың өмірін көрді, ол былай деп жазды: "Ой, осы әйелдердің жалғыз өмірі, шағын, қарапайым көшелердің түкпірінде жасырынып жатыр!" WLL міндеттерімен қатар Бондфилд басқа да көптеген істерге қатысты. 1910 жылы ол АҚШ-қа барып, Халықтық сайлау федерациясының (PSF) Мод Уордпен бірге сайлау құқығы мәселелері бойынша лекция оқыды және еңбек проблемаларын зерттеді. Ол сондай-ақ ана мен балаға көмек көрсету мәселесі бойынша Әйелдер кооперативімен (WCG) жұмыс істеді және мемлекеттік аналық жәрдемақыны және аналарға басқа да көмектерді енгізуді пилоттық жоба ретінде жүргізген Парламенттік тұрақты комитетіне мүше болды. WIC атынан тоқыма өнеркәсібіндегі еңбек жағдайларын зерттеу оны "Кедейлікке қарсы күрес" науқанына қатысуға итермеледі, бұл науқанды Лейборист партиясының басшылары қолдады. 1908-1910 жылдары WLL және WIC үйленген әйелдердің еңбек жағдайларын зерттеу бойынша бүкіл елде бірлесіп жұмыс істеді. Бондфилд Йоркширдегі далалық зерттеулерді жүргізді. Екі ұйым арасындағы қарым-қатынас кейде шиеленісті болды, ал есеп жариялануға тиіс болған кезде оны қалай ұсыну керек деген мәселеде келіспеушіліктер туды. Осы және басқа да қақтығыстардың нәтижесінде Бондфилд, Макдональд және Лиганың басқа да әйелдері Кеңестен кетіп қалды. 1911 жылы Бондфилд WLL ұйымдастырушы хатшысы болып тағайындалды және жылдың көп бөлігін саяхаттап өткізді: ол Огмор Вейлде (Гламорган), WLL бөлімшесін құрды, Манчестер бөлімшесін реформалады және Оңтүстік Уэльстегі дауға қатысқан кір жуушыларға кеңес беруге уақыт тапты. 1911 жылдың қыркүйегінде Мэри Макдональдтың күрт қайтысы Бондфилдтің жұмыс жүктемесін едәуір арттырды; бұл жүктеме, WLL ішіндегі ішкі шиеленістермен бірге, оны 1912 жылдың қаңтарында лауазымынан кетуге мәжбүр етті. Лига оны сақтап қалуға бар күшін салды, бірақ қыркүйек айында ғана комитеті оның кетісін өкінішпен қабылдады. 1913 жылы оны қайтадан жұмысқа алуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, және Марион Филлипс оның орнына тағайындалды.

In 1898, Bondfield accepted the job of assistant secretary of NUSAWC, which that year became "NAUSAWC" after amalgamating with the United Shop Assistants' Union. From this time onward she subordinated her life to her union work and to the wider cause of socialism. She "had no vocation for wifehood or motherhood, but an urge to serve the Union I had 'the dear love of comrades' ". At the time the union's membership, at under 3,000, represented only a small fraction of shopworkers, and Bondfield gave priority to increasing this proportion. After leaving NAUSAWC, Bondfield transferred the main focus of her energies to the Women's Labour League (WLL), which she had helped to found in 1906. The president of the League was Margaret MacDonald, wife of the future Labour Party leader Ramsay MacDonald; Bondfield had known the MacDonalds since the 1890s, through their joint work for the WIC. Several WLL members contested the London County Council elections in 1910; Bondfield stood in Woolwich, unsuccessfully (she contested the same seat in 1913, with a similar result). The League was active in all types of elections, supporting and canvassing for candidates of either sex who spoke out for women's rights. Through these activities Bondfield experienced the lives of the poorest of families, writing: "Oh! the lonely lives of these women, hidden away at the back of a network of small, mean streets!" Alongside her WLL duties, Bondfield maintained a range of other involvements. She spent part of 1910 in the United States, lecturing on suffrage issues with Maud Ward of the People's Suffrage Federation (PSF), and studying labour problems. At home, she worked with the Women's Co operative Guild (WCG) on maternity and child welfare, and was co opted to the Parliamentary Standing Committee that piloted the introduction of state maternity benefits and other assistance to mothers. Her investigation on behalf of the WIC into the working conditions in the textile industries led her to join most of the Labour leadership in a "War against Poverty" campaign. Between 1908 and 1910 the WLL and the WIC co operated in a nationwide investigation of married women's working conditions. Bondfield carried out the fieldwork in Yorkshire. The relationship between the two bodies was sometimes fractious, and when the report was due to be published, there were disagreements over how it should be handled. As a result of these and other clashes, Bondfield, MacDonald and the other League women resigned from the Council. In 1911 Bondfield assumed the role of the WLL's Organising Secretary, and spent much of the year travelling: she formed a WLL branch in Ogmore Vale, Glamorgan, reformed the Manchester branch, and found time to advise laundrywomen engaged in a dispute in South Wales. The sudden death of Mary MacDonald in September 1911 added considerably to Bondfield's workload; the strain, together with internal animosities within the WLL, led her to resign her position in January 1912. The League made strenuous efforts to retain her, and only in September did its committee reluctantly accept her departure. An attempt to re engage her in 1913 was unsuccessful, and Marion Phillips was appointed to succeed her.

Ұрыстар мен соғыс

1912 жылдан бастап Бондфилд WCG Азаматтық кіші комитетінің мүшесі болды, онда ол Маргарет Льюэллин Дэвиспен бірге ең төменгі жалақы мөлшерлерін, нәресте өлімін және балалардың әл-ауқатын зерттеді. WLL-дағы міндеттерінен босатылуы оған саяси жұмысқа көбірек уақыт берді, ал 1913 жылы ол ILP Ұлттық әкімшілік кеңесіне қосылды. Соғыс жарияланған бірнеше күннен кейін Бондфилд Демократиялық бақылау одағына қосылды, ол пацифист болмаса да, соғысты ұлттық саясат құралы ретінде қолдануға қарсы болды. Ол Әйелдер бейбітшілік кеңесінің мүшесі болды. 1915 жылдың наурыз айында ол Швейцарияның Берн қаласында өткен конференцияға қатысты, оны Социалистік және Еңбек ұйымдарының халықаралық әйелдер қауымдастығы ұйымдастырды, ол келісіммен бейбітшілікке шақырды. Соғыстың соңында үкімет Бондфилдтің бейбітшілік ұйымдарымен байланысына алаңдап, оған Швеция мен АҚШ-тағы ұқсас жиналыстарға баруына кедергі келтірді. 1915 жылы Бондфилд NFWW-нің ұйымдастырушы хатшысы болды. Маккартур, Филлипс және Сьюзан Лоуренспен бірге ол әйелдерді жұмыспен қамту жөніндегі орталық комитетті құрды, ол жұмыссыз әйелдерге көмек көрсету жұмыстарын ұйымдастырды. Бондфилдтің жұмысшылардың жалақысын зерттеуі ерлер мен әйелдерге төленетін жалақы арасындағы айтарлықтай айырмашылықты көрсетті, тіпті бірдей жұмыс істеген жағдайда да. Бірнеше ай бұрын Лансбери жаңадан құрылған Кеңес мемлекетіне сапар шегіп, Ленинмен кездескеннен кейін қатты әсер еткен еді, ол Лениннің «жаңа рухтың символы», «халықтың әкесі» және «әлеуметтік және экономикалық бостандық жолындағы чемпиондары» екенін айтқан. Бондфилд, Ленинмен де кездескен, көбірек сақтық танытты. Ол NFWW конференциясында елге оралғаннан кейін, егер ол ресейлік азамат болса, қазіргі уақытта «әкімшіліктің жалғыз мүмкін формасы» ретінде большевистік үкіметті қолдайтынын айтты. Кейін ол коммунизмді демократияға қарсы және диктаторлық деп санай бастады және Британ Коммунистік партиясының Еңбек партиясына қосылу өтінішіне қарсы дауыс берді. Ол сондай-ақ Бейбітшілік судьясы болды. 1922 жылғы жалпы сайлауда ол Нортгемптондағы лейбористермен қайтадан қабылданады және 1913 жылы Вулвичте болғандай, науқанда көмек алу үшін Шоуға жүгінді. Ол лейбористік басшылықты одан да уәделі орынға орналастырмағаны үшін сынға алды; дегенмен, ол келіп, оның атынан сөйледі, бірақ оның жеңіліс шегі 5476-ға дейін ұлғайды. Екі жылдық келіссөздерден кейін, 1920 жылы NFWW жалпы жұмысшылардың ұлттық одағымен бірігуге дауыс берді және осы кәсіподақтың әйелдер секциясы болды. Бондфилд бірігуді қолдаған, әйелдер өздерінің жеке топтық сәйкестігін сақтай алатын болса, ерлер мен әйелдердің бірге жұмыс істеуі жақсы деп сенген. Жаңа бөлімнің хатшысы Мэри Маккартур болуы керек еді, бірақ ол 1 қаңтар 1921 жылы, бірігу күшіне енген күні қатерлі ісіктен қайтыс болды. Бондфилд оның орнына тағайындалды және 1938 жылға дейін осы лауазымда қалды (министрлік қызметте болған кезде демалысқа шыққан). Ол өзінің ауыр кестесіне басқа да міндеттерді қосты: өндірістік әйелдер ұйымдарының тұрақты бірлескен комитетінің (SJCIWO) төрағасы, Еңбек партиясының Жұмыссыздық жөніндегі төтенше комитетінің мүшесі және 1922 жылғы Жұмыссыз әйелдер конференциясының төрағасы. Импортталатын тауарларға тарифтер енгізуге өкілеттік алуды үміттеніп, консервативті премьер-министр Стэнли Болдуин 1923 жылдың желтоқсанында жалпы сайлауды шақырды. Бондфилд Нортгемптоннан өзінің консервативті қарсыласына қарағанда 4,306 көпшілікпен сайланды. Ол алғашқы үш әйелдің бірі болды - Сьюзан Лоуренс және Дороти Джусон - лейборист депутаттары болып сайланды. Еңбек партиясы консерваторлардың 258 және либералдылардың 158 орынға 191 орын алды; партияның парламенттік көпшілігі болмағандықтан, келесі үкімет құрамына бірнеше апта бойы күмән туды. Лансберидің өмірбаянының жазушысы Бондфилд кабинет лауазымынан бас тартты; оның орнына ол Еңбек министрі Том Шоудың парламенттік хатшысы болды. Бұл тағайындау оның ТҮК кеңесінің төрағалығынан бас тартуы керек дегенді білдірді; оның бұл шешімін, бұл құрметке қол жеткізген алғашқы әйел болғаннан кейін, басқа кәсіподақшылардан сын туды. Бондфилд кейіннен өзінің үкіметтегі алғашқы айларын «қиын оқиға» деп сипаттады. Экономикалық жағдайдың қиындықтары ең тәжірибелі үкіметтерге қиындықтар туғызады, ал жаңадан құрылған Еңбек үкіметі тез қиындықтарға тап болды. Ол қазан айының басында Британияға оралғанда, үкіметтің соңғы сәттерінде болды. 8 қазанда Макдональд Қоғам палатасында сенім білдіру дауысынан айырылғаннан кейін отставкаға кетті. Кейінгі жалпы сайлауда лейбористердің жеңіске жету мүмкіндігі Зиновьевтің хатына байланысты дау-дамайдан, яғни Коммунистік Интернационалдың президенті Григорий Зиновьевтің жолдаған хатынан зардап шекті, ол Британияның социалистерін зорлықпен революцияға дайындалуға шақырды. Сайлау күнінен төрт күн бұрын жарияланған хат «қызыл қорқынышқа» әкеп соқты, ол дауыс берушілердің оңға қарай ауысуына және консерваторлардың үлкен жеңісіне әкеп соқты. Оның осы жылдардағы басты міндеті 1948 жылы «Өмірлік еңбек» деген атпен жарияланған өмірбаяны болды. Кітаптың мақсаты, оның өзінің жетістіктерін мақтау емес, оның тәжірибесі «жас ұрпаққа қызмет етуіне» үміттенеді. Кітапқа сынды пікірлер айтылды; The Observer газетінде Гарольд Николсон оны «жаман құрастырылған және пропорциясы бұзылған», маңызды емес жиналыстарға тым көп орын берілген, ал шын мәнінде маңызды оқиғалар асығыс айтылған деп сипаттады. Дегенмен, ол кітаптың «қарапайым және соңында жеңіске жеткен энергияның керемет мысалы» екенін айтты. The Manchester Guardian газетінің рецензенты кітаптың шатасқан құрылымын және таңдамасыз емес екенін де сынға алды, бірақ оны «пайдалы, тікелей және адал» еңбек партиясының алғашқы жылдарының есебі деп тапты. Өмірбаянынан басқа, Бондфилд «Өмір мені неге үйретті» атты эсселер жинағына үлес қосты, онда 25 қоғамдық қайраткер өмір сабақтары туралы ойланды. Бондфилд оның діни сенімдері оған «жеңіліске күлімдеумен қарсы тұруға, табысқа жауапкершілікпен қарауға; сыйлық күтпестен қолынан келгеннің бәрін жасауға [және] негіссіз ашуға берілмеуге» күш бергенін жазды. 1948 жылдың наурыз айында Бондфилд Ланкаширдегі Блэкпул қаласының жанындағы Паултон-ле-Файлд қаласында Мэри Маккартур үйін ашты, ол жалақысы төмен әйелдерге демалысқа баруға көмектесетін. 1949 жылы ол АҚШ-қа алты айлық сөйлеу сапары жасады, ол елге жасаған соңғы сапары болды; ол Америка жақын арада ұлттық денсаулық сақтау қызметін қабылдайды деп сенімді болды. Бондфилд ешқашан үйленбеді, ол 1953 жылы ауруға шалыққанға дейін денсаулығын және өмірге деген қызығушылығын сақтап қалды. Ол Суррейдегі Сандерстедтегі медбикелер үйіне көшті, онда 1953 жылдың 16 маусымында 80 жасында қайтыс болды.

From 1912 Bondfield was a member of the WCG's Citizenship Subcommittee, where she worked with Margaret Llewelyn Davies investigating minimum wage rates, infant mortality and child welfare. Freedom from her WLL responsibilities gave her more time for political work, and in 1913 she joined the ILP's National Administration Council. On the outbreak of war a few days later, Bondfield joined the Union of Democratic Control that, while not pacifist, opposed the use of war as an instrument of national policy. She was a member of the Women's Peace Council. In March 1915 she attended a conference in Bern, Switzerland, organised by the Women's International of Socialist and Labour Organizations, which called for a negotiated peace. Later in the war the government, concerned by Bondfield's association with peace organisations, prevented her from travelling to similar gatherings in Sweden and the United States. In 1915 Bondfield became NFWW's organising secretary. Together with Macarthur, Phillips and Susan Lawrence, she established the Central Committee for Women's Employment, which organised relief work for the female unemployed. Bondfield's investigations into workers' pay revealed considerable differences between the rates paid to men and to women, even for identical work. A few months earlier, Lansbury had visited the incipient Soviet state and had been most impressed after meeting Lenin, whom he judged to be "symbolic of a new spirit", "the father of his people" and "their champion in the cause of social and economic freedom". Bondfield, who also met Lenin, was more cautious. She told an NFWW conference on her return that if she were a Russian citizen she would support the Bolshevist government as currently "the only possible form of administration". Later, she came to see communism as anti democratic and dictatorial, and voted against the application of the British Communist Party for affiliation to the Labour Party. She also became a Justice of the Peace. At the general election of 1922 she was again adopted by Labour at Northampton and, as she had at Woolwich in 1913, turned to Shaw for help in the campaign. He was contemptuous of the Labour leadership for not arranging a more promising seat; nevertheless, he came and spoke for her, but her margin of defeat widened to 5,476. Following two years of negotiation, in 1920 the NFWW voted to merge with the National Union of General Workers and become that union's Women's Section. Bondfield, who supported the merger, believed that provided women could maintain their separate group identity, it was better for men and women to work together. The secretary of the new section was to have been Mary Macarthur, but she died of cancer on 1 January 1921, the date that the merger came into effect. Bondfield was appointed in her place, and remained in the post (with leave of absence while holding ministerial office) until 1938. She added other responsibilities to her heavy schedule: chairing the Standing Joint Committee of Industrial Women's Organisations (SJCIWO), membership of the Labour Party's Emergency Committee on Unemployment, and chairman of the 1922 Conference of Unemployed Women. Hoping to win a mandate for tariffs on imported goods, the Conservative Prime Minister Stanley Baldwin called a general election in December 1923. Bondfield was elected in Northampton with a majority of 4,306 over her Conservative opponent. She was one of the first three women—Susan Lawrence and Dorothy Jewson were the others—to be elected as Labour MPs. The Labour Party had won 191 seats to the Conservatives' 258 and the Liberals' 158; with no party in possession of a parliamentary majority, the make up of the next government was in doubt for several weeks. According to Lansbury's biographer, Bondfield turned down the offer of a cabinet post; instead, she became parliamentary secretary to the Minister of Labour, Tom Shaw. This appointment meant that she had to give up the TUC Council chair; her decision to do so, immediately after becoming the first woman to achieve this honour, generated some criticism from other trade unionists. Bondfield later described her first months in government as "a strange adventure". The difficulties of the economic situation would have created problems for the most experienced of governments, and the fledgling Labour administration was quickly in difficulties. When she returned to Britain in early October she found the government in its final throes. On 8 October, MacDonald resigned after losing a confidence vote in the House of Commons. Labour's chances of victory in the ensuing general election were fatally compromised by the controversy surrounding the so called Zinoviev letter, a missive purportedly sent by Grigory Zinoviev, president of the Communist International, which called on Britain's socialists to prepare for violent revolution. The letter, published four days before polling day, generated a "Red Scare" that led to a significant swing of voters to the right, and ensured a massive Conservative victory. Her main task in these years was her autobiography, published in 1948 under the title A Life's Work. The purpose of the book, she wrote, was not to celebrate her own achievements, instead she hoped that her experiences "may be of some service to the younger generation". The book had an indifferent reception; in The Observer, Harold Nicolson described it as "ill composed and badly proportioned", with too much space devoted to inconsequential meetings while truly important events were hurried over. Nevertheless, he thought the book provided "a fine example of resolute and in the end triumphant energy". The Manchester Guardians reviewer also criticised the work's confused structure and unselective detail, but found it "a useful, direct and honest" account of Labour's early years. Apart from her autobiography, Bondfield contributed to a collection of essays entitled What Life Has Taught Me, in which 25 public figures pondered on the lessons of life. Bondfield wrote that her religious convictions gave her "strength to meet defeat with a smile, to face success with a sense of responsibility; to be willing to do one's best without hope of reward [and] to bear misrepresentation without giving way to futile bitterness". In March 1948, Bondfield opened the Mary Macarthur Home at Poulton le Fylde, near Blackpool in Lancashire, which provided subsidised holidays for low paid women workers. In 1949, she made a six month speaking tour of the United States, her final visit to the country; she left convinced that America would soon adopt a national health service. Bondfield, who never married, maintained her good health and interest in life until her final illness in 1953. She moved to a nursing home in Sanderstead, Surrey, where she died, aged 80, on 16 June 1953.

Бағасы мен мұрасы

Оксфорд ұлттық биография сөздігіне арналған өмірбаянының эскизінде Филип Уильямсон Бондфилдті "бойы шағын, денелі, жарқыраған көздері бар, бекем, шапшаң мінезді, тиімді, кейде шабыттандыратын сөйлеу қабілетімен" сипаттайды. Ол өмір бойы сақталған конгрегациялық шіркеумен байланысын күйінде ұстап, кейінгі мансабында маңызды рөл атқарған терең діни сенімге ие болды. Оның қазасынан кейін «Таймс» газеті оның "ерекше кең адамгершілігі, жомарттығы және шынайы юморы" үшін мадақ айтты. Алайда, Скидельский оны "ұзын қара юбка киген, дауысы кескілесе шығатын, юморсыз және біршама жоғарыпарлы адам" деп суреттеді. Тони Джаджтың оның өмірі туралы жақында жариялаған, көбірек жандашумен жазылған еңбегі оның мансабын әйелдердің саяси және еңбек құқықтарын қорғауымен, сондай-ақ 1931 жылғы дағдарыстағы рөлін Макдональдтың саяси амалдарының құрбаны ретінде қарастырады. Бондфилдтің мансабы одақтар, парламент және үкімет салаларындағы "алғашқылармен" толы болды. Табиғаты бойынша реалист болғандықтан, ол үкіметтегі әрекеттерін партиялық немесе топтық мүдделерге емес, экономикалық фактілерге негіздеді. Касл Бондфилдтің өмірін тойлайтын Фабиан қоғамының кітапшасына алғы сөз жазудан бас тартты, өйткені ол өзінің ізашарының іс-әрекеттерін саяси жалтақтап сатуға жақын деп есептеді. 2001 жылы Тони Блэрдің Еңбек партиясының парламентте 100 жылдығына арналған сөзінде қозғалыстың алғашқы жылдарындағы көптеген қаһармандарына құрмет көрсетілді, бірақ Бондфилдтің есімі аталмады. Бондфилд Бристоль университетінің құрметті заң докторы атағын алды және 1930 жылы туған қаласы Чардтан қаланың құрметті азаматы атағын иеленді. 1948 жылы ол Ұлыбританияның Ұрпақтар серігі орденінің мүшесі болып тағайындалды. Оның қазасынан көп жылдар өткен соң, Лондонның Тауэр-Хамлетс, Баркинг және Ислингтон аудандарында оның есімімен көшелер мен тұрғын үйлер аталды, сондай-ақ 1940 жылы неміс бомбасынан қираған доктор Х.Х. Криппен тұрған үйдің орнына салынған шағын пәтерлер үйі де оның есімімен аталады. Ол сонымен қатар бұрынғы сайлау округінде, Нортгемптон университетінің жатақханасы Маргарет Бондфилд атымен аталып, еске алынды. 2014 жылы Хоув қаласындағы Черч-стриттегі дүкенге мемориалдық тақта орнату науқаны басталды, онда 1886-87 жылдары Бондфилд шәкірттік өтеген. 1973 жылы Бондфилдтің туған күніне орай «The Guardian» газетінде Линда Кристалз 1930 жылдан бері парламенттегі әйелдердің жетістіктерін талдады. 1973 жылға қарай, Кристалз хабарлағандай, парламентте бар болғаны 93 әйел отырған, олардың үлесі жалпы алғанда "көрнекі емес" болды. refn| 1979 жылдан кейін сайлауларда әйелдердің саны арта түсті, 1997 жылы 120-ға, ал 2017 жылы 208-ге жетті. Бондфилдтің заманынан бері сауда саласында көп өзгерістер болғанына қарамастан, Кокс пен Хобли оның тірі болса, "ол әлі де белсенділік танытып, дүкен қызметкерлерін кәсіподаққа қосылуға шақырып, дүкеншілердің жалақысы мен еңбек жағдайларын жақсарту үшін күресер еді" деп санайды.

In his biographical sketch for the Oxford Dictionary of National Biography, Philip Williamson depicts Bondfield as "physically short and stout with sparkling eyes, a firm, brisk manner, and effective, sometimes inspired, public speaking". She inherited a strong nonconformist faith, which became a key element throughout her later career, and retained her links with the Congregational Church throughout her life. After her death The Times praised her "unusually wide human sympathies her generous nature and real sense of humour". Skidelsky, however, describes her unsympathetically as "a humourless and somewhat priggish person, with long black skirts and a voice that emitted a harsh cascade of sound". A more recent and sympathetic account of her life by Tony Judge sets her career more in the context of her championing of women's political and workplace rights, and her role in the 1931 crisis more as a hapless victim of MacDonald's machinations. Bondfield's career was punctuated by "firsts", in union, parliament and government spheres. By temperament a realist, she based her actions in government on economic facts rather on party or sectional interests; Castle refused to contribute a preface to a Fabian Society booklet celebrating Bondfield's life, because she considered her predecessor's actions close to political betrayal. In 2001, a speech by Tony Blair celebrating the Labour Party's 100 years in parliament paid tributes to many heroes of the movement's early years; Bondfield's name was not mentioned. Bondfield was awarded an honorary Doctor of Laws degree by the University of Bristol, and in 1930 received the freedom of the borough from her home town of Chard, In 1948 she was appointed a Member of the Order of the Companions of Honour (CH). Many years after her death, streets and apartment buildings were named after her in the London boroughs of Tower Hamlets, Barking; and Islington, small block of flats built to replace the house lived in by Dr H. H Crippen, destroyed by German bomb in 1940. She was further commemorated in her old constituency of Northampton when a hall of residence in the University of Northampton was named the Margaret Bondfield Hall. In 2014 a campaign began for a plaque on the shop in Church Street, Hove, where in 1886–87 Bondfield had served her apprenticeship. To mark Bondfield's centenary in 1973, Linda Christmas in The Guardian reviewed the progress of women in parliament since the 1930s. By 1973, Christmas reported, only 93 women had sat in parliament; their contributions had overall "not been stunning". refn| After 1979 the numbers of elected women rose at successive general elections, reaching 120 in 1997 and 208 in 2017. Despite the changes that have taken place in the retail industry since Bondfield's day, Cox and Hobley believe that, were she alive, "she'd still be champing at the bit, trying to coax shop assistants to join a union, and fiercely championing shopworkers' rights to better pay and conditions".

Жазбалар

Бондфилд журналдар мен газеттерде көптеген мақалалар жазған. Оның негізгі жарияланымдары төменде тізілген:

Буклеттер мен кітапшалар

"Дүкен сатушылары үшін социализм" ("Pass On Pamphlets" сериясында). Лондон, Кларион баспасы, 1909 жыл. OCLC 40624464
Дүкен жұмысшылары және дауыс беру (Кэтрин Оливермен бірге). Лондон: Халықтық сайлау федерациясы, 1911 жыл. OCLC 26958055
Ұлттық аналарға күтім. Лондон: Әйелдер кооперативтерінің гильдиясы, 1914 жыл. OCLC 81111433
Еңбек және Ұлттар Лигасы (Ж. Рамзи Макдональд және Артур Пьюмен бірге). Бондфилдтің тарауы: "Ұлыбританияның жауапкершілігі". Лондон: Ұлттар Лигасының Одағы, 1926 жыл. OCLC 561089187
Сауданың мағынасы. Лондон: E. Benn Ltd, 1928 жыл. OCLC 56418171
Неліктен еңбек күреседі. Лондон, 1941 жыл. OCLC 44515437
Біздің қалаларымыз: Жақыннан (Халықтың әл-ауқаты жөніндегі әйелдер тобының гигиена комитетімен). Лондон: Оксфорд университетінің баспасы, 1943 жыл. OCLC 750462348