Кіріспе

Эрнест Хемингуэйдің Африкадағы қысқа әңгімесі "Франсис Маккомбердің қысқа бақытты өмірі" - Эрнест Хемингуэйдің қысқа әңгімесі. Оқиға Африкада өрбітеді және алғаш рет 1936 жылғы қыркүйек айында "Космополитан" журналының санында, "Килиманджароның қарлары" атты туындымен бірге жарияланды. Кейіннен бұл әңгіме Золтан Корданың "Макомбер ісі" (1947) фильміне негіз болды.

Қысқаша мазмұны

"Фрэнсис Маккомбердің қысқа бақытты өмірі" үшінші тұлғадағы толыққанды баяндау болып табылады, және негізінен екі бас кейіпкер – Фрэнсис Маккомбер мен Роберт Уилсонның ішкі монологтары арқылы ұсынылатын, сенімсіздік элементтері де бар. Франсис Маккомбер және оның әйелі Марго Африкада үлкен аңдарды аулау сафарында болады. Біз Роберт Уилсоннан, ақ нәсілді кәсіби аңшы және гидтен, "оқ ұстаушылардың" және "жеке қызметкерлердің" суахили тілінде сөйлейтінін және кейде заңсыз жазаға тартылатынын білеміз. Бұрын Франсис жараланған арыстан оған шабуыл жасағанда үрейленген, ал Марго оның қорқақтығы үшін Макомберді қысымға алады. Уилсон ішкі монологта Макомберді сынап, сырттан тәжірибелі аңшылардың қабылдаған "кодексіне" итермелейді. Бұл Франсистің 35 жасында "ерекшелену" тарихы. Флэшбэк арқылы Франсистің жараланған арыстаннан қорқып қашуын көреміз, оны Уилсон атып құртады. Сондай-ақ, Маргоның Уилсонмен жасаған адалдығын бұзғанын да білеміз. Макомбер Уилсонды жек көрсе де, оған мұқтаж болып көрінеді. Уилсон айтқандай, бұл Франсис үшін ересек болуға, еркекке айналу мүмкіндігі. Келесі күні топ мүйіз бұқаларын аулайды. Макомбер мен Уилсон бірге үш бұқаны атып, екеуін өлтіреді, ал біреуін жаралайды, ол бұталарға қашады. Макомбер өзіне деген сенімділіктің артуын сезінеді, "ішіндегі бөгет жарылғандай" дейді. Маккомбер қуанса, Марго оның қайтадан жандануын сезініп, ренжіп қалады. Оқ ұстаушылар алғашқы бұқаның өлмегенін және биік шөпке кіргенін хабарлайды. Уилсон Макомберге қайта назар аударады және жараланған бұқаның ізін табуға көмектеседі, бұл өткен күнгі арыстан аулаумен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді. Алайда, бұл жолы Макомбер бұрынғы қорқынышын жойып, аң аулауға белсенді кіріседі. Олар бұқаны тапқанда, ол Макомберге шабуыл жасайды. Ол тұрып, атып жібереді, бірақ оқтары тым жоғары, жануардың басының үстіндегі сүйекке тиеді ("басшы"). Уилсон да атып жібереді, бірақ бұқа шабуылын тоқтатпайды. Сол сәтте Марго машинадан атып, Макомбердің басына тигізіп, оны өлтіреді. Барлығын білетін баяндаушы айтады: "және машинадағы миссис Маккомбер 6.5 Маннлихермен бұқаға атты, өйткені ол Макомберді кескілеп жатқандай көрінді және күйеуін бас сүйегінің табанынан екі дюйм жоғары және бір жағына тигізді". Уилсон ашуланып, оқиғаны жазатайым деп хабарлайтынын, бірақ Марго күйеуін әдейі өлтіргенін, өйткені ол одан ажырасатынын білгенін айтады.

Жариялану тарихы

"Фрэнсис Маккомбердің қысқа да бақытты өмірі" 1936 жылғы қыркүйек айында «Космополитан» журналында, содан кейін «Бесінші баған» және «Алғашқы қырық тоғыз әңгіме» (1938) жинағында жарияланды.

Негізгі тақырыптар

"Франсис Маккомбердің қысқа бақытты өмірі" романының мәні батылдық пен қорқыныш арасындағы қайшылықта. Мелоу бұл әңгімені "Хемингуэйдің қорқыныш туралы жасаған классикалық зерттеулерінің бірі" деп сипаттады. Маккомбер арыстанның аңырауын естіп, қорқады, себебі ол ешқашан "Хемингуэй атап көрсеткендей, сомалилық мақалды естімеген: 'Батыл адам арыстаннан үш рет қорқады: оның іздерін алғаш көргенде, оның аңырауын алғаш естігенде және оған алғаш бетпе-бет келгенде'. Немесе сомали тілінде: 'Saddex jeer ayuu ninku libaaxa ka cabsadaa: markuu raadkiisa arko, markuu reenkiisa maqlo, markuu runtiisa la kulmo'. Хемингуэй түсіндіреді, Маккомбер арыстанның аңырауынан қорқады және қорқынышынан алаңдайды, себебі 'ол сомали мақалын білмеген'. Уилсонның батылдығы бар, бірақ арыстаннан қорқатын Маккомберде ондай ештеңе жоқ. Әйелі бірнеше сағат бұрын Уилсонның шатырынан кеткен қорқақ күйеу, шабуылдап келе жатқан бұқаға қарсы тұруға батылдық танытып, өзі қалаған бейнені қалыптастырады: жабайы жануарларға да, әйеліне де қарсы тұруға қабілеттілік. Алайда, Маккомбердің бақыты сағаттармен, тіпті минуттармен өлшенді. Франсис Маккомбер өмірінің көп бөлігін Маргоның манипуляциялық және үстемдік етуші ықпалында өткізді. Ол оның алдында тұрып, некедегі басшылықты өз қолына ала алмайды, оған барлық жағынан жол береді. Мәтінде Маргоның Вилсонмен болған қарым-қатынасы күйеуіне алғаш рет болатындықтан айтылмайды. Арыстаннан қашқан Маккомбер, тәжірибелі аңшы және сафаридегі ардагер Уилсонмен салыстырғанда әсер қалдырмайды, ол қауіпке салқынқандылықпен және жиналғандықпен келеді. Арыстанмен кездескенде Маккомбердің ерлік қабілетін жоғалтуы, Марго оны алдағанда алған соққысына ұқсас. Бұл оны шегінен шығарып жіберген сияқты. Маккомбер ашуын аң аулаудың қарқындылығына аударады. Аң аулау кезінде ол өзін сенімді және батыл сезінеді, ешқашан таппаған ерлігін қайтарып алуға тырысады. Маккомбердің өзгеруі бастапқыда топқа "лимон шырыны немесе лимон суы" ұсынуымен көрсетіледі. Бірақ бұқаға аң аулаудың соңында ол және Уилсон табыстарына вискимен тост айтады. Маккомбер шырын ішетін қорқақ қояннан, аңшыға айналып, еркектік ішімдіктерді ішеді. Хемингуэй "Франсис Маккомбердің қысқа бақытты өмірі" романында жануарларды да символ ретінде пайдаланады. Маккомбер қоян ретінде сипатталса, ал оның бірі өлтірілгендері "қоян сияқты секіріп жүретін үлкен сиырлар" деп сипатталған. Оның жеңістері - оңай қорқатын жұмсақ жануарлар. Керісінше, Марго "тоңқақ" сияқты, арыстанға ұқсап сипатталған. Аң ауру кезіндегі Маккомбердің қорқақтығымен салыстыру анық: қоян Маккомбер әйелінен, арыстаннан қашады. Оның батылдығын қалыптастыруға ықпал ететін нәрсе – Маккомбердің ыстық ашуы, арыстанмен байланысты сезім. Соңында Маккомбер өлі жатыр, ол атып өлтірген бұқаның позын қайталайды. Уилсон өлі тіршілік иесін "жақсы бұқа" деп мақтайды, бұл Маккомберді жеңген жыртқыш аңның құқығымен ақыры құрметке лайық екенін білдіреді. Марго Маккомбердің кенеттен өзіне сенімділігі мен ерлігіне алаңдайды, өзінің үстемдігіне қауіп төндіргенін сезінеді. Маргоның оны өлтіруінің кездейсоқ емес екені айқын. Оның Маккомберді қасақана өлтіргені ме, әлде жазатайым оқ атқандығы әлі де даулы. Егер ол оны қасақана атып өлтірсе, ол өзінің үстемдігін сақтап, оның байлығын сақтап қалады (бәлкім, оған үйленген жалғыз себеп). Егер оқ жазатайым болса, бұл сәт қайғылы болғанымен, әдемі де. Ол күйеуінің еркекке айналғанын көріп отыр, қарым-қатынастары аяқталуынан қорқыса да, жаңадан бастауға күш-қуат алады. Марго күйеуін қауіптен құтқару үшін қаруды қолға алады. Бір рет күйеу мен әйел бір тарапта, бір бұқаға атқылап жатыр. Ол құтқаруға тырысқан адамды өлтіруі қайғылы ирония, бірақ Хемингуэйдің өмірге қатысты пікірі осындай. Ең жақсы сәттер қысқа ғана уақытқа созылады. Маргоның атуының үшінші түсіндірмесі – ол бұқаны өзі өлтіру арқылы күйеуіне үстемдік етуге тырысады. Егер осылай болса, ол өзінің күшін қайта алады, бірақ өзі бақылауға тырысатын нәрсені жояды. Оқ оның қашуға тырысқан мақсатына жетеді.