Кіріспе

Оңтүстік Атлант мұхитындағы вулкандық арал

Найтингейл аралы – Оңтүстік Атлант мұхитындағы белсенді вулкандық арал, және Тристан-да-Кунья аралдары тобының бір бөлігі болып табылады. Ол Ұлыбританияның Сент-Елена, Ассенсион және Тристан-да-Кунья теңізден тыс аумағының құрамында басқарылады. Найтингейл аралы – Найтингейл аралдарының бөлігі, сонымен қатар Мидл-Айленд және Столтенхофф аралдары да оған кіреді. Үшеуі де адам қоныстанбайды, бірақ ғылыми мақсаттар мен зерттеулер үшін үнемі зерттеліп тұрады. Бұл Атлант мұхитындағы құстардың тоқтау үшін сирек кездесетін бірі және жыл сайын миллиондаған құс осы аралға келеді.

География

Найтингейлдің екі шыңы бар. Бірі – Биік Қырқа (кейде Биік Шың деп аталады), шамамен биіктігі ..., ал екіншісі шамамен биіктігі ... . Аралдың қалған бөлігін жартастар қоршап тұр. Дегенмен, бұл жарлар Найтингейлдің көршісі – 16 км қашықтықта орналасқан және шамамен 300 метр биіктіктегі жарларға қарағанда әлдеқайда төмен. Сондықтан, адамның Найтингейлге кіруі, қол жетімді емес (Inaccessible) аралға қарағанда әлдеқайда оңай. Арал ерте және кейінгі кезеңдегі күл шөгінділерінен тұратын жанартау. Бұрын трахиттік лава ағындары күшті түрде шығып жатқан. 2004 жылға дейін соңғы жарылыс 39 000 жыл бұрын болған болуы мүмкін. Жақын орналасқан екі кішкентай арал – Stoltenhoff және Middle. Аралдың төменгі батыс жартысында 4 су тобыры бар, кейде Молли тобырлары деп атайды, ең тереңі – Екінші, оның максималды тереңдігі шамамен ... метр. Аралды көп мөлшерде теңіз шөптері (kelp) қоршап тұр, бұл нашаң жағдайда кемелерді тікелей тоқтатуды қиындатады.

Тарих

Арал, көрші аралдар сияқты, жанартаулық текті және шамамен 18 миллион жылдық, Іне қол жетімсіз аралдан 15 миллион жыл көне. Кейіннен, 1760 жылы аралды зерттеген британдық капитан Гамалиел Найтингейлдің құрметіне аталды. 17-18 ғасырларда голланд және француз үкіметтері, сондай-ақ Британдық Шығыс Индия компаниясы Найтингейлді (сондай-ақ Тристан және Іне қол жетімсіз аралдарды) иеленуді қарастырды, бірақ қонуға қолайлы жердің жетіспеуіне байланысты бас тартты. Найтингейлде пираттардың олжасы бар деген әңгіме бар. Оңтүстік Атлантикаға экспедиция жасаған капитан Джон Томас, испандық дублон мен сегіздіктің бөліктерін Найтингейлдегі үңгірлерде сақтау үшін қалдырған дегенді айтады. Алайда, осы қазынаның (егер ол болса) табылуы ешқашан расталған жоқ. 1811 жылы американдық қарақшы Джонатан Ламберт Тристан мен оның көрші аралдарына құқығын жариялады. Ол Іне қол жетімсіз аралды «Пинсард аралы», ал Найтингейлді «Лавел аралы» деп атағысы келді. Ол өз талабында сәтті болды, бірақ бір жылдан кейін қайтыс болды. 1961 жылы Тристан-да-Куньядағы биік қалқан тәрізді жанартау атқылап, Тристан-да-Кунья тұрғындарын Найтингейлге эвакуациялауға мәжбүр етті. Олар ақырында Ұлыбританияға көшіп, 1963 жылы Тристанға қайтып келді. Найтингейлде табиғатты қорғау жұмыстары жалғасуда. 2001 жылы болған, шамамен 120 миль/сағат жеделдікке дейін жететін экстатропикалық циклоннан туындаған дауыл кезінде бұрынғы консервациялық жұмыскерлердің жайылымдары қатты зақымдалды. Жөндеу жұмыстары жүріп жатыр, бірақ консервациялық жұмыстарды жалғастыру үшін аралдағы барлық зақымдалған жайылымдарды жөндеу қажет. Ұлыбритания 2004-2006 жылдарға арналған Найтингейлдегі консервациялық жұмыстарды қаржыландыруға қаражат бөлді.

2004 жылғы атылу

2004 жылғы 29 шілдеде Найтингейл аралында алты сағатқа созылған жер сілкінісі болды, одан кейін жүзуші фонолитті күйе көрінді; оқиға аралдың су астындағы беткейінен туындаған.

2011 жылғы мұнай төгілуі

2011 жылғы 16 наурызда таң атпастан бұрын Мальта тіркелген MS Oliva жүк кемесі аралдың солтүстік-батыс жағалауындағы Спиннерс-Пойнт тұсында қағылып қалды. Нәтижесінде тараған мұнай Найтингейл және Мидл аралдарындағы теңіз құстарының колонияларына елеулі әсер етеді деп күтілді. Кемеде 1500 тонна шикі мұнай және 60 000 тонна соя бұршағы тасымалданды. 20 мыңға дейін пингвинге қауіп төнді, сондай-ақ кемеден келген егеуқырлар жағаға шығып, жергілікті теңіз құстарының балапандары мен жұмыртқаларын жеп қою қаупі болды. Найтингейл аралында таза су болмағандықтан, пингвиндер тазалау үшін Тристан-да-Куньяға апарылды. Грек капитаны және оның 21 филиппиндық экипажы Жеті теңіздің Эдинбургында қалды және арал тұрғындарына жұмыста көмектесті. 2013 жылдың ақпан айында MS Oliva кемесінен бір құтқару шалбаны Оңтүстік Австралиядағы Мюррей аузының жанында жағаға шықты.

Фауна

Найтингейл аралы әр түрлі теңіз құстарының көбею орны ретінде белгілі; аралда миллионнан астам құс көбейеді деп есептеледі, олардың ішінде үлкен қанаты бар альбатростар ең көп кездеседі, олардың жалпы саны шамамен 2,5 миллионға жуық, ал архипелагтағы олардың санының жартысын құрайды. Аралға ұя салу үшін келетін құстардың саны 4 миллионға жетеді деген мәлімдеме бар. Аралда кездесетін басқа да ерекше құс түрлері: кең томсықты прион, ақ бетті дауыл құсы және жұмсақ қауырсынды дауыл құсы. Атлантикалық сары мұрынды альбатрос (3000–4000 жұп) және қара альбатрос (200 жұп) сияқты жойылу қаупі төніп тұрған түрлер де кездеседі. Аралда Атлантикалық сары мұрынды альбатростардың жүздеген жұбы бар төрт ылғалды жер бар. Қол жетімсіз аралдағыдай, Найтингейлде де солтүстік шаңқай пингвиндерінің көбею колониясы бар, қазір бұл түр жойылу қаупі төніп тұр және 1950 жылдардағы санының аз бөлігі ғана қалды. Көптеген пингвин колониялары шөп арасында жасырынып жатыр, бірақ олардың жұптарының саны Найтингейлде 22 000–28 000 жұп, ал Орта (Алекс) аралында қосымша 80 000–85 000 жұп деп бағаланған. Арал Nightingale Islands тобының маңызды құс аймағының (IBA) бөлігі болып табылады, BirdLife International оны теңіз құстары мен эндемикалық құстардың көбейетін орны ретінде анықтаған.

Туризм

Қолжетімді емес және Гоф аралдары – туризмге рұқсат етілмейтін қатаң табиғи қорықтар. Дегенмен, туристерге Найтингейлге баруға рұқсат бар. Көптеген туристер Тристан да Куньяға Найтингейл аралының жануарлар дүниесін көру үшін келеді. Тристан аралдарының тұрғындары емес адамдар Найтингейлге тек тристандық гидпен ғана саяхаттауға болады. Олар гидке төлеген ақшаның бір бөлігі аралдағы табиғатты қорғау жұмыстарына жұмсалады. Жылына бір рет кинооператорлар мен журналистерге аралда жұмыс істеуге рұқсат беріледі (ақы төленеді), бірақ олар тристандық арал тұрғындарының жеке өміріне араласуға құқықтары жоқ. Сондай-ақ, Тристан аралдарының туған жерлері демалыс күндері Найтингейлге барады.

Танымал мәдениетте

Эдгар Аллан Поның «Нантакеттік Артур Гордон Пимнің хикаясы» атты туындысы Найтингейл аралы, қолжетімсіз арал және Тристан-да-Куньяға сілтеме жасайды.