Кіріспе

Виктория штаты, Австралия

Француз аралы (Boonwurrung: Bellarmarin, Woone, немесе Jouap) – Австралияның Виктория штатындағы ең үлкен жағалау аралы, Мельбурнның оңтүстік-шығысында орналасқан. 1997 жылы аралдың шамамен 70% Parks Victoria басқаратын Француз аралы ұлттық паркі деп жарияланды және 1984 жылы Ұлттық мұра тізіміне енгізілді. Арал Виктория үкіметінің тікелей басқаруындағы еншілес емес аумақ болып табылады, сонымен қатар Викторияның дербес пошталық коды бар анықталған жері. Арал қауымдастығы жергілікті мәселелермен айналысады. Аралды басқару Көлік және жоспарлау департаментінің құзыретінде. 2011 жылы аралда шамамен 116 адам тұрды.

Филипп аралымен және оны қоршаған материктің аймақтарымен салыстырғанда, Француз аралы оқшауланған және дамылмаған. Аралда су құбырлары, электр желілері және медициналық қызметтер жоқ. Танкертон жолында бір шағын дүкен мен пошта бөлімі орналасқан. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі экологиялық туризмді белсенді түрде қолдайды. Керекжайларға кемпинг, пансион, қонақ үй және шаруа қожалығы кіреді.

Тарих

Француз аралдары қауымдастығының мәліметінше, британдық отарлауға дейін Француз аралы Бунуронг халқының аң аулау алқабы болған. Олар материкте тұрып, француз аралына моллюскалар мен аққу жұмыртқаларын жинау үшін келіп тұратын. Аралда олардың қалдырған қабық үйінділері мен тас шашыраңқыларынан тұратын бірнеше тіркелген орындар бар. 1802 жылдың сәуір айында Жак Хамелен басқаратын, Баудиннің Австралияға жасаған экспедициясының бір бөлігі болған француз экспедициялық кемесі «Натуралист» бұл аймалды зерттеді. Хамелен аралды Франсуаза аралы деп атады, кейін ол Француз аралы деп бұрмаланды. Аралға алғашқы қоныс аударушылар Уильям мен Джон Гардинер 1847 жылы келіп, алғашқы мал өсіруге жер жалға алып, 8000 қой шапты. Жерді алғаш рет 1867 жылы 14 учаскеге бөлді. 1873 жылы жер сатылымы өтіп, ең төменгі бағасы акрға 1 фунт стерлинг болды. 1880 жылдары аралға коалалар әкелінді. 1890 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде үкімет аймақты қоныстандыруға ынталандырып, Француз аралында «Ауылдық қоныс схемасы» бойынша жеті ауылдық қоныс құрды. Олар Energy, Star of Hope, Callanan's, Perseverance, Industrial, Kiernan's және Grant Homestead қауымдастықтары деп аталды. Бұл қоныстарды барлығы 200-ге жуық адам құрады. Танкертон пошта бөлімі 1890 жылдың 3 қыркүйегінде ашылып, 1994 жылға дейін жұмыс істеді. Ол 2001 жылы French Island деген атпен қайта ашылды. Фэрхейвен пошта бөлімі де 1911 жылдан 1957 жылға дейін жұмыс істеді. 1896 жылы құрылған Персеверанс бастауыш мектебі қазіргі таңда қалған жалғыз мектеп болып табылады және қазір тек аз ғана бастауыш сынып оқушыларын қабылдайды. Джон Ратфорд 1895 жылы Филипп аралында бір маусым оқып білгеніндей, аралға цикорийді енгізді. Цикорий өндірісі 70 жылдан астам аралдағы негізгі табыс көзіне айналды, кең аумаққа цикорий отырғызылып, шамамен 30 цикорий пештері салынды. Соңғы цикорий өнімі 1980 жылдары жиналды. Бейвью цикорий пеші, аралдағы екінші және ең көнесі, 1896-97 жылдары салынды және қазір кафе мен мұражай болып табылады. МакЛауд түрмесі 1916 жылдың 17 шілдесінде ашылып, 222 гектар жерді алып, өзін-өзі қамтамасыз ететін шаруашылық ретінде жұмыс істеді. 1946 жылға дейін тұтқындар ағаш үйлерде тұрды, содан кейін бетон түрмелер салынды. Түрме 1975 жылы жабылып, 1995 жылға дейін демалыс лагері ретінде пайдаланылды. Кейін ол 2017 жылы қытайлық компанияға 4 миллион долларға сатылды, ол оны ірі туристік орталыққа айналдыруды жоспарлап отыр. 1967 жылы штат премьер-министрі Генри Болттың өтініші бойынша Виктория штатының Электр энергиясы комиссиясы аралды Австралиядағы алғашқы атом электр станциясының орны ретінде ұсынды, бірақ бұл жоспарлар ақыры тоқтатылды. 1960 және 1970 жылдары BHP, Hooker Rex және Штаттық Электр энергиясы комиссиясы жер үшін жоғары баға төлеп, жер иелерін аралдан кетуге итермеледі. 1997 жылдың шілдесінде аралдың шамамен 70% Француз аралы ұлттық паркі деп жарияланды, ал 2002 жылдың мамырында Француз аралының тікелей солтүстігіндегі сулар Француз аралы теңіз ұлттық паркі деп жарияланды.

Кеме

Аралға негізгі қол жеткізу жолы – Western Port Ferries жолаушылар паромдары, олар күн сайын Stony Point айлағынан Филипп аралындағы Танкертон теңіз айлағы мен Коуске бірнеше рейс жасайды. Metro Trains Frankston теміржол станциясы арқылы Stony Point теміржол стансасына қызмет көрсетеді. Көптеген пойздар Stony Point-ке келгеннен кейін, күні бойы Френч аралы мен Филипп аралына пароммен байланысады. Паром көлік тасымайды, бірақ Stony Point жағалауында автотұрақ көлігі қарастырылған. Сапар шамамен 15 минутқа созылады. French Island Barge Company компаниясы Батыс Порттың шығыс жағындағы Коринелладан Френч аралындағы баржаға көлік паромдарын іске қосады. Ол екі стандартты өлшемдегі автомобиль немесе бір үлкен жүк көлігін сыйдыра алады. Аралға барлық жабдықтар баржа арқылы жеткізіледі, ол жыл бойы, су деңгейі мен жадталған кездесулерге байланысты жүреді.

Ауа

Аралда әуежай жоқ, дегенмен кейбір меншіктерде жеке ұшу-қону жолақтары бар.

Жол

Аралда 40 шақырымнан астам тоңдақталмаған қиыршық тас жолдар мен бағыттар бар, олар тыныш және тау велосипедтеріне өте ыңғайлы. Оларға жаңбыр әсер етеді және тәжірибесіздер үшін қауіпті болуы мүмкін. Аралдың көп бөлігі жазық немесе көлбеу, ең биік нүктесі Веллингтон тауы (теңіз деңгейінен 96 метр биіктікте). Велосипедтер мен көліктерді жалпы дүкеннен жалдауға болады. Жаяу серуендеуге арналған көптеген жолдар бар. Белсенді ойын-сауыққа бұталар арасында серуендеу, құстарды бақылау, атпен жүру, геокэшинг және велосипед тебу кіреді.

Халық саны

2021 жылғы санақ бойынша Француз аралының халқы 139 адамды құрады, оның 49% ер адамдар, ал 51% әйел адамдар. Медианалық жас 52 болды. ACARA деректері бойынша, 2011 жылы тоғыз бала тіркелді. 2018 жылы Персеверанс бастауыш мектебінде бір мұғалім мен мұғалімнің көмекшісі жеті оқушыға сабақ берді.

Табиғи орта

Өркендер жағалау мангрлары, батпақтар, далалар, шөптесін жазықтар және эвкалипт ормандарынан құралған. Австралия материгіндегі коалалардың көп бөлігі хламидиоз ауруына шалдыққан; бірақ Француз аралы әлемдегі ең тығыз және аурудан таза коала популяциясына ие, және артық коалаларды материктегі аурулы аймақтарды қайта толықтыру үшін үнемі тасымалдайды. Аралда 100-ден астам бұталы орхидея және 260 түрлі құс мекендейді. Аралдың маңызды түрлері: патшалық кескілескөз, өте сирек кездесетін қызғылтқұйрықты тотығасы, ақ қанатты теңіз торғайы, аққұйрықты теңіз бүркіті, батпақты кесіртке, ұзынмұрынды потору. Арал Виктория штатындағы инвазивті қызыл түлкінің жоқ болған екі жердің бірі, бұл оған Филипп аралы сияқты жыртқыштан құрыған түрлердің әртүрлілігін сақтауға мүмкіндік берді. Дегенмен, қоян, жабайы мысық, жабайы ешкі, жабайы шошқа, үнді майнасы және сұрқайлар аралдың биоәртүрлілігіне қауіп тудырады. Росс өзені вирусы Француз аралында анықталған. Басқа кемпинг орындары French Island Eco Inn-нің "жеке алаңдарында" және жергілікті French Island туроператоры арқылы қолжетімді.

Ұсынылған атом электр станциясының орны

1967 жылдың ортасында Виктория мемлекеттік электр энергиясы комиссиясы (SECV) Жер департаментіне Френч аралын болашақта ядролық электр стансасын салу үшін резервте ұстау туралы өтініш берді. Стаңсаның 350-500 МВт генераторлық қуаты болжанып, 1970-ші жылдары салынған болуы мүмкін еді. Викторияда сәтті, толыққанды жұмыс істейтін станса салынғаннан кейін Австралияның басқа аймақтарында да мұндай стансалар салу қарастырылды. Егер SECV ядролық электр стансасын салуға шешім қабылдаса, ол қоңыр көмір стансаларын де біршама уақыт бойы салуды жалғастырған болар еді. Викторияда қоңыр көмірдің төмен құны мен ядроға қарсы қозғалыстың күшеюіне байланысты SEC кейіннен ядролық станса салудан бас тарды және қоңыр көмір стансаларын салуды жалғастырды. Олардың қатарында 1971 жылы аяқталған Хейзелвуд электр стансасы да болды. Жасыл көмірге қолжетімділік үлкен генераторларға мүмкіндік бергендіктен, Ядролық стансалар Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында салынбады. Австралияның көптеген штаттарының әртүрлі аудандарын ядролық қарудан бос аймақтар деп жариялау, ядролық стансалардың орнына көмір стансаларын таңдаудың маңызды факторы болды. 1982 жылы Викториядағы Кэйн лейбористік үкіметі штатта ядролық электр стансаларын салуға тыйым салатын заң қабылдады. 1985 жылы SECV Ред-Блаффтағы жері Ұлттық парктер қызметіне берілетінін хабарлады. Бұл аралға қатынайтын паромдық қызметтердің тұрақсыз болған кезінде болды, екі шағын кеме (King Fisher және Port Hunter) үнемі бұзылып тұрды. Қолжетімділіктің тұрақсыздығына байланысты, аймақтағы жерлер 60 және 90 акрлық учаскелермен, акрына 1000 доллардан сатылды.