Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алдерниге жақын арал, Канал аралдары
Island near Alderney, Channel Islands
Бурху (ағылшынша ber ROO деп айтылады) – Канал аралдарының құрамына кіретін, Алдерниден солтүстік-батысқа қарай шамамен 2 км жерде орналасқан кішкентай арал. Аралда тұрақты тұрғындар жоқ, ол құстарға арналған қорық болып табылады, сондықтан 15 наурыздан 1 тамызға дейін аралға қонуға тыйым салынған. Аралдың фаунасында (саны төмендеп бара жатқан) тупиктер мен көптеген қояндар бар. Арнайы қону алаңы жоқ, бірақ келушілер кішкентай шығанақты пайдаланады. Қыраулы ауа райында қону мүмкін болмайды. Гвернси ботанигі Э.Д. Маркуан оны «біздің архипелагымыздағы барлық аралдардың ең шұғыласыз және жалғыз» деп атады. Бірде ол қайтқан жолы тұманға байланысты кешіккендіктен, сол жерде түнеуге мәжбүр болды. 1906 жылы жарық көрген «The Channel Pilot» кітабында:
Burhou (pronounced ber ROO) is a small island about 1.4 mile (2 km) northwest of Alderney that is part of the Channel Islands. It has no permanent residents, and is a bird sanctuary, so landing there is banned from March 15 to August 1. The island's wildlife includes a colony of puffins (declining in numbers) and many rabbits. It has no landing stage as such, but visitors use a small inlet. In rough weather it may be impossible to land. The Guernsey botanist E. D. Marquand called it, "the most desolate and lonely of all the islands in our archipelago." He once had to spend the night there, as his return journey was delayed by fog. The 1906 book, The Channel Pilot states –
Тарихқа дейінгі дәуір
Оқшауланған және сирек және қысқа мерзімге ғана мекенделгенімен, Бурхудың ұзақ тарихы бар. Бұрын, Англия жоғалауы сияқты, ол мыңдаған жылдар бұрын құрлықпен Англия мен Францияның қазіргі аймақтарымен байланысқан. Бурху, Лихоу, Джету сияқты көптеген басқа да Канал аралдарындағыдай, нормандық "hou" жұрнағын (кішкентай арал) көне норвег тілінен келген "holmr" сөзінен алған. Доктор С. К. Келлет Смиттің сөзіне сүйенсек, "бур" сөзі қойманы білдіреді – "Бурху балықшының құрал-жабдықтарын сақтауға қолайлы орын". Дегенмен, адамдардың қоныстануының/баруының іздері одан да ертерек кезеңге жатады. Аралдан кремний кесектері табылды, соның бірі қазір Альдерни мұражайында сақталуда. 1847 жылы Ф. К. Лукис екі тік тұрған тас тапты, бірақ археолог Дэвид Джонстонның мәлімдемесіне сәйкес, олар кейіннен жоғалып кеткен.
Despite being isolated, and inhabited briefly and infrequently, Burhou has a long history. Formerly, like the rest of the English Channel, it would have been linked to both modern day England and France by dry land many thousands of years ago. Burhou, like many other Channel Islands (e. g. Lihou, Jethou), has the Norman suffix hou, meaning a small island, from the Old Norse holmr. According to Dr. S. K. Kellet Smith, "bur" refers to a storehouse – "Burhou is just the place where a fisherman would place a depository for his gear". However, signs of human occupation/visitation are much older. Flint flakes have been found on the island, and one is currently in the Alderney Museum. In 1847, F. C. Lukis found two standing stones, but these have since been lost, according to the archaeologist David Johnston.
Үйшік
14 ғасырдағы Ассайз Роллға сәйкес, Бурхоу – қоянға толы дала және балықшылардың панасы болған. Виктор Коиштің пікірінше, онда қандай да бір пана болуы керек, өйткені балықшылар панасыз қалуы қиын еді. 1820 жылы Джон Ле Месуриердің (Альдернидің мұрагерлік губернаторы) бастамасымен аралда балықшылар мен теңізшілерге арналған пана ретінде үй салынды, бірақ ол неміс әскерлерінің Channel Islands-ты басып алу кезінде қиратылды (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вермахт оны нысанаға алу үшін пайдаланды). 1953 жылы бұл үй жаңасымен ауыстырылды, ол Alderney порты басқармасымен келушілерге жалға берілетін қарапайым жай ғимарат болды. Аралда қой өсіруге әртүрлі уақытта әрекеттер жасалған. 1900 жылы француз отбасы бір жыл бойы онда тұрды. Топырағы жұқа, және аралға жиі су шашырап, топырақтың тұзды болуын қамтамасыз етеді. Аралдың көп бөлігінде жыл бойы тұщы су жеткіліксіз, сондықтан жүк тасымалдауға немесе бұрынғы цистерналарға тәуел болуға тура келеді.
According to the Assize Roll of the 14th century, Burhou was a rabbit warren, and a refuge for fishermen. As Victor Coysh deduces, this would have meant that there would have been some kind of shelter there, as it would be difficult for the fishermen to take refuge without it. A hut was built on the island in 1820 as a shelter for fishermen and sailors at the instigation of John Le Mesurier (hereditary governor of Alderney), but was destroyed during the German occupation of the Channel Islands (the Wehrmacht used it for target practice during WWII). The hut was replaced in 1953, with basic accommodation which is rented out to visitors by Alderney Harbour Office. Attempts have been periodically made to raise sheep there. In 1900, a French couple lived there for a year. The soil is thin, and spray frequently goes right over the island, ensuring high soil salinity. The island has no fresh water supply for much of the year, and has to rely on shipments, or formerly tanks.
Флора мен фауна
Аралдың жануарлары негізінен құстар, бірақ қояндар бұл жерде бұрыннан орналасқан. Аралда көптеген тупиктер және аздаған дауыл құстары бар. Соңғыларының саны азайғанмен, бұрын олар үйдің дауылдық шатырында ұя салады. Родерик Добсонның "Канал аралдарының құстары" кітабында тупиктер бір ғасырдан астам уақыт бойы көптеп кездесетіні айтылған. Сесил Смиттің "Гернси құстары" (1878) еңбегі де осыны куәландырады. Тупиктер шағалалармен бәсекелесіп, 1949 жылы жүздегені қызыл кенеге шалыққаннан қырылды. Аралдағы қоян тесіктері олар үшін жақсы ұя салады. Мұнда табылған өсімдіктердің ішінде теңіз шұбыры, мені ұмытпа, қызыл пипернел, далалық буглосс, құрақ және қызылшалар бар. Э. Д. Маркуан 1909 жылы мұнда өсімдіктердің 18 түрін ғана тіркеген, бірақ жиырмасыншы ғасырдың соңында Франсис Ле Сюэр мен Дэвид Макклинток 45 түрді анықтады және оларды "La Société Guernesiaise" Transactions журналында жариялады.
The island's animals are mainly birds, although rabbits are long established here. The island has many puffins and some storm petrels. Although the latter have declined, they used to nest in the cottage's storm loft. Roderick Dobson in Birds of the Channel Islands said that puffins had been plentiful for over a century. The Birds of Guernsey (1878) by Cecil Smith states likewise. The puffins have had to compete with gulls, and in 1949, hundreds died from red mite infestation. The rabbit holes on the island make good nesting for them. Amongst the plants noted here are sea spurry, forget me nots, scarlet pimpernel, field bugloss, bracken and nettles. E. D. Marquand noted a mere 18 species of plant here in 1909, but by the late twentieth century, Frances Le Sueur and David McClintock found 45, which they wrote up in the Transactions of La Société Guernesiaise.