Венесуэланың әлеуметтік медицина бағдарламасының тарихы мен мәселелері

Кіріспе

Венесуэланың әлеуметтік көмек бағдарламасы

Mission Barrio Adentro (ағылшын тілінде: Mission Into the Neighborhood) – Венесуэла президенті Уго Чавес құрған әлеуметтік көмек бағдарламасы. Mission Barrio Adentro арқылы кубалық дәрігерлер Венесуэланың медициналық қызметкерлерінің басым көпшілігі жұмыс істеуден бас тартқан қауымдастықтарына қызмет көрсетті. 2007 жылдың мамыр айына дейін жоспарланған 8500 Barrio Adentro I орталығының 2708-і салынды, бұл шамамен 126 миллион АҚШ доллары көлемінде инвестицияны құрады, ал тағы 3284-і салынып жатыр. Каракастағы 32 аудандағы Mission Barrio Adentro I және II орталықтары үкіметтен 1,492 миллион боливар алғаннан кейін де, олардың жұмысы туралы үнемі шағымдар түсіп келіп отырды. 2014 жылдың желтоқсанына қарай, Венесуэладағы Barrio Adentro мекемелерінің 80%-ы тасталып, кубалық медициналық қызметкерлердің көп бөлігі елден кетіп қалды. 2015 жылдың соңында Боливариан үкіметі сол жылы мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріне түскен әр үшінші венесуэлалық науқастың қайтыс болғанын хабарлады. 2016 жылдың қазан айында «Майами Геральд» газеті Венесуэла төлемдерді жүргізбегені үшін Куба үкіметі жүздеген дәрігерді елге қайтарып алғанын жариялады.

Тарих

1998 жылы Уго Чавес президент болып сайланғанда, Венесуэла халқының 70%-ы тұрақты медициналық көмекке қол жеткізе алмады, 4 миллионнан астам бала мен жасөспірім нашар тамақтанудан зардап шекті. Чавес президенттігінің алғашқы жылдарында бұл жағдай едәуір жақсармады. 2003 жылы Каракастың Чавесқа қолдау білдірген мэрі Либертадор ауданының кедей топтарына тегін жергілікті медициналық қызмет көрсету мақсатында «Баррио Адентро» бағдарламасын ұсынды. Каракастағы 32 аудандағы «Mission Barrio Adentro I» және «II» орталықтары үкіметтен 1,492 миллион боливар қаржыландырғаннан кейін де, олардың жұмысы туралы үнемі шағымдар түсіп келеді. Кеңес мүшесі Алехандро Вивас: «Оң нәтижелердің орнына, азаматтардың наразылығы байқалады, көрсетілетін қызметтерге көңілі толмайды» деді. Бағдарламаның жұмысына бұқаралық ақпарат құралдары мен Чавестің саяси оппоненттерінің қарсылығы кедергі келтірді. Дегенмен, бұл қарсылық бағдарламаны халыққа танымал етті. 2017 жылы «The Miami Herald» газеті бағдарлама адам өмірін сақтағанын хабарласа да, «бағдарламаның тиімділігі әкімшіліктің әлемге көрсеткісі келетіннен де төмен екені анық болды» деді. Бұрын миссияда жұмыс істеген кубалық медицина қызметкерлері деректерді әдейі ұлғайтып көрсету және алаяқтық жасау туралы хабарлады. Кейбір жағдайларда Венесуэла үкіметі оппозициялық шенеуніктерді қолданыстағы миссияларды бұзуға немесе жабуға тырысуда деп айыптады. 2006 жылы Чавес Зулия штатының губернаторын «Баррио Адентро» бағдарламасына кедергі келтіргені үшін айыптады. Тергеуші журналист Патрисия Марканоның сөзіне қарағанда, 2010 жылы Венесуэла үкіметі 357 клиника ашуға уәде берді, олардың 148-і аяқталды. 2012 жылы 298 клиника ашуға уәде берілді, олардың 175-і аяқталды, ал 2013 жылы 62 клиника ашуға уәде берілді, олардың 35-і аяқталды. 2007 жылы «The Lancet» медициналық журналында жарияланған мақалада «шетелге жұмыс істеуге жіберілген кубалық дәрігерлердің саны артып, олардың көпшілігі АҚШ-қа қашып кетіп жатыр» делінген. Шетелде жұмыс істейтін кубалық дәрігерлерді «бақылаушылар» қадағалап, оларға коменданттық сағат белгіленген. 2010 жылдың ақпан айында АҚШ-қа қашып кеткен жеті кубалық дәрігер Куба және Венесуэла үкіметтеріне, сондай-ақ «PDVSA» мұнай компаниясына қарсы іс қозғады. Олардың пікірінше, бұл үкіметтер Кубаның қарызын өтеу үшін оларды «қазіргі заманғы құлдар» сияқты жағдайда жұмыс істеуге мәжбүрлеген. 2014 жылы Майамидегі «Solidarity Without Borders» атты ҮЕҰ өткен жылы кем дегенде 700 кубалық медицина қызметкері Венесуэладан кеткенін және жүздеген кубалық қызметкерлер апта сайын елден қалай қашуға болатыны туралы кеңес сұрағанын хабарлады. «Solidarity Without Borders» кубалық қызметкерлер жұмыс істеуден бас тарта алмайды, шағымдарын білдіре алмайды, шантажға ұшырауы мүмкін және Кубадағы отбасыларына қауіп төндірілуі мүмкін екенін мәлімдеді.

When Hugo Chávez was elected president in 1998, 70% of Venezuelans lacked regular access to health care and over 4 million children and adolescents experienced malnutrition. This situation did not meaningfully improve during the early years of the Chávez presidency. In 2003, Caracas's pro Chávez mayor proposed the Barrio Adentro program to bring free local health care to poor areas in Libertador. In Caracas, Mission Barrio Adentro I and II centers in 32 parishes were the subject of constant complaints about performance even after being funded 1.492 million Bolivares by the government. Councilman Alejandro Vivas stated that "instead of having positive results, what is observed is the discontent of the citizens for a performance that leaves much to be desired". The functioning of the programme has been hampered by opposition from the media and Chávez' political opponents. However, this opposition has also made the programme more visible to the populace. By 2017, it was reported by The Miami Herald that though the program had saved lives, it was "also clear the program is less effective than the administration would like the world to believe," with reports of exaggerated and fraudulent data being reported by Cuban medical personnel who had previously worked under the mission. In some cases the Venezuelan government accused elected opposition officials of trying to impede or close existing Missions. In 2006 Chávez accused the governor of Zulia State of impeding Barrio Adentro there. According to investigative journalist Patricia Marcano, in 2010 the Venezuelan government promised to start 357 clinics of which 148 were completed. In 2012, 298 clinics were promised and 175 were completed, and in 2013, 62 were promised with 35 completed. According to a 2007 paper published in The Lancet medical journal, "growing numbers of Cuban doctors sent overseas to work are defecting to the United States". Cuban doctors working abroad are reported to be monitored by "minders" and are subject to curfew. In February 2010, seven Cuban doctors who defected to the US introduced an indictment against the governments of Cuba and Venezuela and the oil company PDVSA for what they considered was a conspiracy to force them to work under conditions of "modern day slaves" as payment for the Cuban government's debt. In 2014, it was reported by a Miami NGO, Solidarity Without Borders, that at least 700 Cuban medical personnel had left Venezuela in the past year and that hundreds of Cuban personnel had asked for advice on how to escape from Venezuela weekly. Solidarity Without Borders also stated that Cuban personnel cannot refuse to work, cannot express complaints, may be blackmailed, and suffer threats against their family in Cuba.

Қаржыландырудағы бұзушылықтар

2014 жылы Республиканың Бас бақылаушысы "сегіз ұлттық емдеу-сақтау ауруханаларын жөндеу, жаңғырту және кеңейтуде ауыр бұзушылықтарды анықтады". 2006 жылы Венесуэла үкіметі компанияларды негізсіз және белгілі бір регламенттерсіз қаржыландырған. Бақылаушы жобаның "әлсіздікке және импровизацияға толы" екенін және "осы рұқсаттың Фондқа немесе Денсаулық сақтау министрлігіне (MPPS) міндеттеме беретін сипатта еместігін" мәлімдеді.

Дәрі-дәрмектерді демпингке шығару және есептерді жалғандау

2017 жылы The Miami Herald газеті Кубаның денсаулық сақтау қызметкерлерінің, бағдарламадан бас тартқан топтарының хабарлауынша, науқастардың күнделікті квоталарына байланысты, олар жиі құжаттарды жалған жасауға және дәрі-дәрмектерді тастауға мәжбүр болған, себебі олардың жабдықтарын үнемі тексеру науқастар санымен сәйкес келуін талап еткен. Егер кубалық медицина қызметкерлері квоталарын орындамаса, оларға жалақысын кесу немесе Кубаға қайтарумен қорқыту жасалған. Кейбір кубалықтар сайлау үшін «командалық орталықтардың» емханаларға жақын орналасқандығын және «тұрғындарға қысым көрсету үшін дәрігерлерді жіберуді» жеңілдеткенін айтты. Кубалықтардың хабарлаған кейбір әрекеттері олардың мамандығына қатысты емес: оларға сайлауға қатысуға құқығы болмаса да, жалған куәліктер берілді, бюллетеньдерді ашып, жойған сайлау комиссиясының әрекеттерін көрді, сондай-ақ оңай манипуляцияланатын қарт науқастарға қалай дауыс беру керектігін үйретті. Бірақ олар сонымен қатар «саяси манипуляция жүйесін» сипаттады; олардың медициналық қызметтері «көптеген жағдайларда мәжбүрлеу арқылы үкіметтегі Социалистік партияға дауыс жинау үшін пайдаланылды», - деді олар The New York Times газетіне. Жабдықтар мен дәрі-дәрмектердің жетіспеушілігіне байланысты, оларға тіпті шұғыл жағдайларда да емдеуді тоқтатуға нұсқау берілді, себебі жабдықтар мен емдеу «сайлауға жақын уақытта, науқастарды үкіметке дауыс беруге мәжбүрлеу мақсатымен, ұлттық стратегияның бөлігі ретінде» таратылатын болды. Олар оппозицияны қолдаған науқастарға өмір сақтап қалуға қажетті емдеуден бас тартқандарын хабарлады. Сайлау жақындаған сайын, оларды есіктен-есікке, үй-үйге саяси мақсатта: «дәрі-дәрмек таратуға және Венесуэланың Социалистік партиясына сайлаушыларды жазылуға» жіберді. Пациенттерге егер олар Социалистік партияға дауыс бермесе, медициналық көмектен айырылуы мүмкін екендігі ескертілді, ал Мадуро жеңіліске ұшыраса, Кубамен байланыс үзіліп, венесуэлалықтар медициналық көмектен толығымен айырылады деп қорқытты. Созылмалы аурулары бар және дәрі-дәрмек алмаса өмірлік қауіп төніп тұрған пациенттер осы әрекеттердің басты нысаны болды. Бірінің айтуынша, үкімет шенеуніктері сайлау алдында дәрігерлер болып үйге барыпты: «Бізден, дәрігерлерден, қосымша халаттарымызды беруді сұрады. Жалған дәрігерлер тіпті олардың қандай дәрі екенін немесе қалай қолдану керектігін білмей, дәрі-дәрмектер де беріп жатты», - деді ол.

In 2017, The Miami Herald reported that groups of Cuban health care workers who had defected from the program stated that due to the daily quotas of patients, they would often feel pressured to fake paperwork and throw away medicine, since regular audits of their supplies meant they needed them to match their patient count. If Cuban medical personnel did not meet their quotas, they were threatened with having their pay cut or being sent back to Cuba. Some of the Cubans said that "command centers" for elections were placed near clinics to facilitate "dispatching doctors to pressure residents". Some tactics reported by the Cubans were unrelated to their profession: they were given counterfeit cards to vote even though they were not eligible voters, they witnessed vote tampering with officials opening ballot boxes and destroyed ballots, and they were told to instruct easily manipulated elderly patients in how to vote. But they also "described a system of deliberate political manipulation"; their services as medical professionals "were wielded to secure votes for the governing Socialist Party, often through coercion," they told The New York Times. Facing a shortage of supplies and medicine, they were instructed to withhold treatment – even for emergencies – so supplies and treatment could be "doled out closer to the election, part of a national strategy to compel patients to vote for the government". They reported that life saving treatment was denied to patients who supported the opposition. As the election neared, they were sent door to door, on house visits with a political purpose: "to hand out medicine and enlist voters for Venezuela's Socialist Party". Patients were warned that they could lose their medical care if they did not vote for the Socialist Party, and that, if Maduro lost, ties would be broken with Cuba, and Venezuelans would lose all medical care. Patients with chronic conditions and those at risk of death if they couldn't get medicine, were a particular focus of these tactics. One said that government officials were posing as doctors to make these house calls before elections; "We, the doctors, were asked to give our extra robes to people. The fake doctors were even giving out medicines, without knowing what they were or how to use them," he said.