Фред Капс: Ұлы голландиялық әдемігердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Фред Капс (настоящее имя Абрахам Питер Адрианус Бонгерс; 8 июня 1926 – 23 июля 1980) – нидерландский иллюзионист, знаменитый тем, что стал единственным магом, трижды завоевавшим звание чемпиона мира FISM Grand Prix. Он был создателем множества оригинальных эффектов, включая его версию смены цвета шелков. Другим популярным эффектом, который он часто демонстрировал, был трюк с длительным выливанием соли. Частью номера было то, что Капс демонстрировал выражения лица, полные удивления и неверия, отчаянно пытаясь безуспешно остановить поток. В девять лет Брам собирал купоны на упаковках овсянки и отправлял их, чтобы получить коробку с фокусами. Закончив среднее образование, Брам подумывал стать поваром, как его брат. Он прошел тестирование в МУЛО (расширенное начальное образование). Результаты МУЛО показали, что у Брама есть природный талант к дизайну. Его отец хотел, чтобы он поступил в художественную академию в Амстердаме, чтобы он мог работать художником в рекламе. Но Брам хотел превратить свое хобби в профессию. Его отец добился бы своего, если бы не вмешалась Вторая мировая война. В то время поезда в Амстердам не ходили, и Брам должен был остаться в Роттердаме. Именно тогда его интерес к магии возрос. Мероприятие было организовано журналом о магии "Трикс". 9 августа в отеле "Краснапольский" в Амстердаме, Нидерланды, были проведены соревнования по магии. Праздник включал в себя бал и публичное представление. В конгрессе приняли участие такие мастера магического искусства, как Жан Вальтон из Франции, Джон Рамзи из Шотландии и Бальсамо, Боэда и Флекси из Нидерландов. Брам, под сценическим именем Мистика, исполнил карточный фокус. Мистика в тот день не выиграл никакого приза, но произвел хорошее впечатление на обозревателя Алекса Уинса. Он написал: "По мнению вашего корреспондента, этот молодой человек представил лучшее выступление на конгрессе. Его раздача в покер была выполнена аккуратно, технически превосходно и соответствовала высоким художественным стандартам. Он также доказал, что мим и актерское мастерство имеют большую ценность. Мистика еще молод, но я осмелюсь предсказать, что его ждет блестящее будущее". Брам был протеже Хенка Вермейдена, владельца студии магии в Амстердаме. Хенк тренировал нескольких чемпионов мира. Он стал агентом, режиссером и тренером Мистики. В 1950 году у Брама появился новый номер – непрерывное появление тростей, который он репетировал с Хенком около года. Он исполнил его на нидерландском национальном конгрессе в Арнеме, и это имело большой успех. Всех впечатлило не только то, что его личность вскоре принесет ему всемирную известность, но и отточенность этого номера, которая была настолько технически безупречной.

Fred Kaps (official name Abraham Pieter Adrianus Bongers; 8 June 1926 – 23 July 1980) was a Dutch magician, famous for being the only magician to become FISM Grand Prix world champion three times. He was the creator of numerous original effects including his version of the color changing silks. Another popular effect he often performed was the long pour salt trick. Part of the act has Kaps exhibiting facial expressions of great surprise and disbelief, as he tries unsuccessfully to desperately stop the flow. At the age of nine, Bram collected coupons on oatmeal packages and sent away for a box of magic tricks. After finishing his high school education, Bram thought about becoming a cook like his brother. He was tested by the MULO (translated is expanded primary education). The MULO's results showed that Bram had a natural talent for design. His father wanted him to enroll into a drawing academy in Amsterdam so he could work as an artist in advertising. But Bram wanted to turn his hobby into a profession. His father would have had his way if WWII didn't intervene. There was no trains going to Amsterdam at the time and Bram had to stay in Rotterdam. That's when his interest in magic grew. The event was put together by the magical magazine Triks. On August 9 magic competitions where held at the Krasnapolski Hotel in Amsterdam, the Netherlands. The festivities would include a ball and a public show. The convention was attended by such masters in the field of magic as Jean Valton from France, John Ramsay from Scotland and Balsamo, Boeda and the Flezki's from the Netherlands. Bram, under the stage name of Mystica, performed a gambling routine. Mystica didn't win a prize that day, but he made a good impression on columnist Alex Wins. He wrote, "In the opinion of your reporter, this young man presented the best performance of the convention. His Poker Deal was neatly done, technically outstanding and met high artistic standards. He also proved that mime and acting are of great value. Mystica is still young, but I'll dare to predict that he has a dazzling future ahead." Bram was a protégé of Henk Vermeijden, who was the owner of a magic studio in Amsterdam. Henk trained several world champions. He became Mystica's agent, director, and coach. In 1950, Bram had a new act, the continuous production of canes, which he had rehearsed with Henk for about a year. He performed it at the Dutch national convention in Arnhem, and was a big hit. What impressed everyone was not only the personality that would soon gain him worldwide acclaim, but that cultivated look of the routine that was so technically polished.

FISM-дің алғашқы жеңісі

Сол жылы ол Cane нөмірін қайта қарады және Испанияның Барселона қаласына барды, онда ол оны FISM әлемдік конвенциясында орындады. Ол таяқтарымен жасаған өнерімен 2000 адамды әсерге түсірді. Содан кейін нұсқаулы қол соққылар естілді. Он минут ішінде ол сиқырлы түрде Утрехттен келген белгісіз жас жігіттен бүкіл конвенцияның жұлдызына айналды. Ол өзінің алғашқы Гран-приін жеңіп алды. Жабылу салтанатында Брамға Швециялық Сиқыршылар үйірмесі қосымша жүлде табыс етті. Олар оған конвенцияның ең жақсы нөмірі үшін күміс таяқ сыйлады. FISM-нен кейін Mystica есімді өнерпаз Барселонадағы El Cortijo түнгі клубында екі апталық қойылымға шақырылды. Сол кезден бастап ол көп сұранысқа ие сиқыршыға айналды. Mystica-ға ұқсас есімдерді пайдаланған басқа да сиқыршылар болды. Хенкке Mystica есімі ұнамады. Ол Брамға кез келген тілде жақсы айтылатын есім қажет деп ойлады, сондықтан олар тиімді есімді ойластыруға кірісті. Олар телефон анықтамалығын парақтап, "Daks" компаниясының плащтары туралы жарнамасын тапты. Содан кейін "Kaps" деген сөз пайда болды. Бірақ Брам Капс есімі жарамайды, өйткені басқа елдердің адамдары оның есімін дұрыс айта алмайтын. 1950 жылдың желтоқсан айында Бонгерс өзінің сахналық есімін Фред Капс деп өзгертті. 1952 жылы Капс бала кезінен таныс Неллиге үйленді.

Капс екінші және үшінші Гран-при жеңімпаздары

Келесі конгресте Капс қатыспады. Ол өзінің титулын қорғауға ниеттенген, бірақ жаңа нөмір дайындап жатқан. 1955 жылы Амстердамда өткен келесі конгреске қатысты. Жарыстан бір күн бұрын Капстың бірнеше өнерпаздың өнерін көрген достары оған, қалғандары өте үміткер болып көрінгендіктен, қатыспауды ұсынды. Олар Капстың қандай да бір жарақат немесе ауруды айтуын кеңес берді. "Кері қайту үшін кез келген сылтау тап" деді достары. Капс мұның бәрінен қатты ренжіді. Нелли мұны естіп, ашуланды. "Ақылдарыңды жоғалтып қойдыңыздар ма?" деді ол. Капске бұрылып: "Егер солай істесең, сені әшкерелеймін! Біз көңіл көтеру үшін келдік" деді. Ертесіне таңертең ол тыныштандыратын дәрі сатып алып, оны жылы ваннаға салды. Бірақ оның достары Капстың жаңа нөмірінде көптеген тосын сыйлар бар екенін білмеді. Өнер көрсету күні ол жұртшылыққа өзінің уайымын сезіндірмеуге тырысты. Ол сахнаға қамытпен шықты. Олар оның қамыттарды жасап көрсетуін күтті. Содан кейін ол қамыттың ұшынан толыққандай қоянды шығарды, көрермендерді таң қалдырды. Одан кейін жібектермен әртүрлі тәсілдер жасады. Бір қолмен түстерді өзгертті, содан кейін микрофонға қарғаны қойды. Ол карточкалармен де әртүрлі тәсілдер жасады. Бір әдісі - карточкаларды қолына жаю. Содан кейін сол қолмен карточкаларды аударып, олар еденге түспей тұрып ұстап алды. Карточкалар ағып жатқанда, ол қатты қуанғандай болды. Финалда Рой Бенсонның "Long Pour Salt" атты трюгі болды. Бенсон мен Капс екеуі де трюкті өте жақсы орындады. Бенсон диалогты синкопалық барабан соққысымен үйлестірді. Бенсон тұз құйылып жатқанда, жалыққандай болып жүрді. Ол сағатына қарап тұрды, ал музыка бір нотада тоқтап, тұздың бітуін күтіп отырғандай болды. Ақыры ол бітті. Бенсон бос қолдарын көрсетіп, сахнадан қашып кетті. Капстың орындалуы басқаша болды. Ол трюк бойы үнсіз болды, фондық музыка ғана естілді. Ол тұздықтарды алып шығып, тұзды жұмырлаған қолына құюға тырысты. Ол үшін шыдамсыздық танытып, қақпақты ашып, оны жоқ етті. Содан кейін аузынан "тұз" деген сөзді айтып, оның дәмін татты. Ол тұзды қолына құйып, оны жоқ етті. Ол қолын бос көрсетіп, тұзды жұмырлаған қолынан шығарды. Ол тұздықтарды алып, құйылған тұзды ұстауға тырысты, бірақ ол толып кетті. Ол ақ заттың көптігінен не істеу керектігін білмей, қорқып кетті. Музыка аяқталуға аяқ басты, ал Капс тұздың да соңына жетеді деп үміттенді. Тыныштық. Музыка тоқтады, бірақ тұз тоқтамады. Ол оркестр жетекшісіне бірдеңе ойнауын сұрады. Оркестр Джон Филип Соузаның "Жұлдыздар мен жолақтар мәңгілік" әнін орындады, ал тұз құйыла берді. Қайғымен, Капс одан арылу үшін қалтасына тұз салды. Марш аяқталды, бірақ тұз құйылуы жалғасты. Капс оркестр жетекшісіне ойнауын жалғастыру үшін аяғын соқты. Ол орындады, тұз да орындады. Музыка қайта-қайта аяқталды, тұз да қайта-қайта аяқталды. Капс ұялып күлді. Ол оркестр жетекшісіне қарап, "Да, да, да, да, да, да, да, да" деді, ал оркестр қайтадан Соуза маршын орындады. Ақыры тұз бітіп, Капс бос қолындағы қалған тұзды сүрді. Ол күмбірлеген қол соққыларына иіліп, иіліп жатты. Кейіннен Капстың жесірі Нелли Капстың өмірбаянын жазған Фредди Желсмаға ол үш жыл бойы осы соңғы бөлігінде жұмыс істегенін айтты: "Тұз тұрғын бөлмеге үнемі шашылып жатты. Егер маған тамақ пісіруге қажет болса, бірақ оны таба алмасам, Фред тағы да жұмыс істегенін білдім". Капс тағы да алты жыл титулын қорғауға күтті. Бұл оның қолынан келген іс. Конгреске бірнеше күн қалғанда, әрқашан кемелдікті талап ететін адам, ол қатты жүйкеленді. Дүниежүзілік конгресс алдындағы түнде голландиялық Het Parool газетінде: "Кеше Роттердамнан әлем чемпионы Фред Капс өзінің титулын қорғауға арналған нөмірінің үлгісін көрсетті" деп жазылды. Ол оған тағы бірнеше тосын сый қосты. FISM 1961 жылдың 6 қыркүйегінде Бельгияның Льеж қаласында өтеді. Жиырма үш елден 560-қа жуық сиқыршы тіркелді, олардың 120-сы сайысқа қатысты. Шын мәнінде, бәсеке күннен күнге жалғасып жатты. Сонымен қатар, арасында үзілістер де көп болды. Кейбір қойылымдар қайталанып, кейбіреулері жарқын көріністер болды. Венада үшінші орынды иеленген француз Пьер Брахма мен Капс, бұрынғы чемпион. Брахма жақсы көрінді, оның өнері керемет болды. Ол Капстың үш мәрте чемпион атануына кедергі болатын жалғыз бәсекелес деп саналды. Брахма бос жібектерді көрсетіп, қолмен бағалы зергерлік бұйымдар жасады. Финалда Брахма зергерлік бұйымдарға толы кеуде шығарды. Бұл көркемдік өнер Капстың күшін арттырды. Ол әдеттегідей қамытты газетке жасырып көрсетуден бастады. Содан кейін ол газетті оқуға кірісті, бірақ әріптерді көре алмады, сондықтан газетті бүктегенде шамды шығарды. Ол осылай орындағанын түсініп, қайта қарады. Бәрі бұрынғы нөмірінен алынған. Содан кейін ол жаңа нөмірлеріне көшті. Ол өзінің жанындағы шелекке шампанның бөтелкесін қойды. Бөтелкеден көпіршіктер шықты. Капс созып, біреуін ұстады. Ол көпіршікпен әртүрлі тәсілдер жасады. Көпіршіктермен аяқтағаннан кейін Фред өзінің қалған нөміріне көшті. Карталардың орнына Капс банкноттармен әртүрлі тәсілдер жасады, соның салдарынан көптеген есептеу қағаздары пайда болды. Бәрінің арасында ол қол соққыларымен тоқтатылды. Ол осы қағаздарды алып, оларды цилиндрге лақтырды. Шамдар оны мазалады, пайда болып, жоғалып отырды. Финалда Капс үлкен шамданы жасады. Аяқтағаннан кейін перде түсті, біраз уақыт тыныштық болды. Содан кейін көрермендер олардың маусылдауынан оянды және қол соққыларына батып кетті. Он екі елден келген он екі қазы Капсқа "Grand Prix de'Honour" сыйлығын табыс етті. Ол үш рет қатарынан әлем чемпионатын жеңген алғашқы адам болды.

The next convention, Kaps sat out. He meant to defend his title but was developing a new act. He did attend the following convention in Amsterdam in 1955. A day before the competition some of Kaps' friends, who had seen a few of the competitors' acts, told him to withdraw because the others looked very promising. They suggested Kaps should feign some kind of injury or illness. “You must find any excuse to withdraw,” his friends said. Kaps was upset by all of this. Nelly heard this and got angry. “Are you crazy”, she said. She turned to Kaps and said, “If you do that I’ll expose you! We are here to enjoy ourselves.” The next morning she purchased some tranquilizers and got him to take a hot bath to relax him. But his friends didn't realize Kaps’ new act had a lot of surprises in store. On the day of his performance, he wasn't going to let the public sense his anxiety. He entered the stage carrying a walking cane. They expected him to go into his continuous production of canes routine. Then, to the audience surprise, he produced a full size rabbit from the tip of the cane. From there, he did a series of silk manipulations. He did some unique one handed color changes, followed by the canary in microphone. He intermixed some card manipulations in between. One stunt was to spread the cards over his arm. Then he flipped the cards over with the same hand and caught the cards before they fell to the floor. He seemed to take great joy as the cards flowed through. The finale was a version Roy Benson's Long Pour Salt. Both Benson and Kaps handling of the trick were superb. Benson used dialogue interspersed with a syncopated drum beat. Benson pretends to be bored as the salt just keeps pouring and pouring. He looks at his watch while the music acts like it's stuck as it plays one note waiting and waiting for the salt to finish. Finally it does. Benson shows his hands empty and runs off stage. Kaps handling is different. He is silent throughout the trick using music in the background. He takes out the salt cellar and tries to shake the salt into his closed fist. Too impatient for that, he opens the cap and makes it disappear. Then he taste it as he mouths the word, “Salt”. He pours it into his fist and makes the salt disappear. He shows his hands empty and produces the salt from his closed fist. He picks up the shaker and tries to catch the produced salt, but it starts to overflow. He panics as he doesn't know what to do with the over abundance of the white stuff. The music starts to end and Kaps poses as he hopes the salt will end with it. Silence. The music has stopped, but the salt has not. He looks over to the bandleader to play something. The band plays Stars and Stripes For Ever by John Philip Sousa and the salt keeps pouring. Frantically, Kaps puts some of the salt into his pants pocket to get rid of it. The march ends, but the salt keeps pouring. Kaps taps his foot for the bandleader to keep playing. It does and so does the salt. The music ends again and again the salt going. Kaps is laughing in embarrassment. He looks at the bandleader and utters “Da, da, da, da, da, da, da, da”, and the band plays the Sousa march again. Finally the salt runs out and Kaps brushes the remaining salt from his empty hands. He takes a bow to the thunderous roars of applause. Years later Kaps widow Nelly told Kaps biographer Freddie Jelsma that he worked on that closing bit for three years, "Salt was strewn constantly throughout the living room. If I needed some for cooking and couldn't find it in the kitchen, I knew Fred had been busy again”. Once again Kaps waited six years before he defended his title. It was almost expected of him. Days before the convention, ever the perfectionist, he was a nervous wreck. The night before the World Congress, the Dutch newspaper Het Parool printed, “Yesterday, the world champion Fred Kaps from Rotterdam gave an example of the act he will use to defend his title.” The paper went on to say that when Kaps gave a sample performance for his colleagues, it “ nearly brought the house down.”

Kaps improved the salt pour trick and added other items to his act. And once again added a few more surprises. FISM was to take place in Liège, Belgium on 6 September 1961. About 560 magicians from twenty three countries registered, from which some 120 competed. The actual competition went on and on from day after day. There was also a lot of dead spots in between. While there were many repetitive performances, some were bright spots. Former third place winner in Vienna, Frenchman Pierre Brahma and Kaps, past champion. Brahma looked good and his act was spectacular. It was felt that he was the only competitor that would stand in the way of Kaps winning three grand championships. Brahma displayed silks empty and produced precious jewelry by the handful. As a finale, Brahma produced a chest that was overflowing with jewels. This artistic performance made the tension even greater for Kaps. He started off with his usual opening of vanishing a cane in a newspaper. Then he started to read the paper, but cannot make out the print, so while folding the paper he produces a lit candle. He did a double take when he realized the impossibility of what he just did. All of this was taken from his previous act. Next he led to the new items. He had preset a champagne bottle in a bucket next to him. From the bottle, bubbles came popping out. Kaps reached out and grabbed one of them. He proceeded to do manipulations with the bubble. After he was done with the bubbles, Fred moved on to the rest of his act. Instead of playing cards, Kaps manipulates banknotes, producing an endless amount of bills. Throughout all of this, he was interrupted by applause. He took these bills and boomeranged them into his top hat. The lit candles still continued to plague him appearing and disappearing. For the finale, Kaps produced a large candelabra. When he was finished, the curtain fell and there a silence for a while. Then the audience awoke from their stupor and broke into an ovation. Twelve jurors from 12 different countries granted Kaps with the Grand Prix de'Honour. He became the first person to win three consecutive world championships.

FISM-ден кейінгі өмір

Капс сол жеңістерін пайдаланып, 1964 жылғы 9 ақпанда АҚШ-тағы Эд Салливан шоуында өнер көрсетті. Алайда, Капс үшін өкініштісі, оның нөмірі британдық рок-н-ролл сенсациясы The Beatles-тің американдық дебютінен кейін тікелей көрсетілді. Капс Фред Браудің Homing Card трюкінің өзіндік нұсқасын орындады, оны жаңа өнер деп таныстырды. Таза костюмі мен ақ көйлегімен бірге, Капстың қол шеберлігі оның айрықша белгісі болды. Ол бір эффектті тікелей эфирде орындауға батылы бармай, алдында апталар бойы жаттығудан өтетін. Ол сахналық иллюзияларды да, жақын арадағы фокус-трюктерді де, карталар, шамдар, монеталар, доптар, ойыншықтар және жібектер сияқты түрлі құралдарды қолдана отырып орындады. Капс атаққа жақын болған жоқ. Ол өзіне қарап тұрған адамдардан гөрі қайығында немесе автокөлігінде демалуды артық көретін, «маймыл сияқты» сезінетін. Ол үйде жаңа трюктермен айналысуды немесе әдеттегі сиқыр кітаптарын оқуды ұнататын. Ол достарымен әңгімелесуді жақсы көріп, сүйікті тақырыбы – сиқыр туралы сағаттап сөйлейтін.

Капстың сиқырға деген сүйіспеншілігі

Капс өнерiнде кемелдiлiкке ұмтылатын. Ол сиқырдың шыңына жету сәттiлiкке немесе жағдайға байланысты емес деп есептедi. Ол сақтықпен зерттеу, әртүрлi сиқыршыларды жеке сәттiлiктерге жеткiзген факторлардың бiрi болды деп ойлады. Капстың жесiрi Нелли Бонгерс айтуынша, Брамды (Фред Капс) кемелдiлiкке ұмтылатын деу – әлсiз айту болар едi. Ол жаңа нәрсенi бастағанда, кез келген тақырыпты қаншалықты мұқият зерттейтiнiне сенбеу мүмкiн. Ол осы кемелдiлiктiң өмiрiндегi барлық iс-әрекеттерiнде қаншалықты күштi болғанын айтты. Капс сиқырды зерттеуге лайық өнер деп санады. Ол жаңалықты жақсы көретiн, тiптi жақсы орындалмаған нәрсенiң өзгешелiгiне де құрметпен қаратын. Ол өнерiнде жаңалықтарды іздеген кез келген әуесқойға қызығушылық танытты.

Өлім

Тек Капстың ең жақын достары ғана оның қатерлі ісігі бар екенін білді. Отандасы, кабаре артисі Вим Кан Капсқа аудиокассета жіберіп, оның қатерлі ісігін білгенде қатты таң қалғанын айтты. Ол ауру досын құдайы сөзімен жұбатты, әйелі Кори екеуінің оны қаншалықты жақсы көретінін жеткізді. Соңында ол осымен аяқтады: "Сенен мен барлық күш-жігерімді, еңбегімді, зор назар аударуымды, кез келген қиындыққа төтеп беруді үйрендім, осылайша биікке көтерілуге болады! Бұл туралы жиі айтылады, бірақ мен осылай екеніне сенемін."

Оның денсаулығы жақсарып, қайта жұмысқа кірісуді жоспарлаған. 1980 жылдың наурыз айында Капс Голливудтағы Сиқырлы өнер академиясының Мастер стипендиясымен құрметтелді. Бірақ кейін қайтадан ауырып қалды. Бұл жолы ауруы жарияланды. 1980 жылдың 23 шілдесінде Капс қайтыс болды. Ол 54 жасқа толыпты. Одан әйелі, анасы және екі қызы қалды.

Мұра

2005 жылғы 9 наурызда жабық шара кезінде Капстың әлемдік сиқыр өнеріне қосқан үлесін құрметтеу мақсатында, ол бұрын тұрған Утрехт қаласындағы үйінің алдында мемориалдық ескерткіш ашылды. 1972 жылы Джордж Андерсон оны "Әлемдегі ең ұлы сиқыршы" деп атады. 1980 жылы ол AMA Мастерлер грантын алды, сондай-ақ SAM Даңқ залына енгізілді.