Кіріспе

Шеңбер араның түрі

Шеңбер ара – ағаш өңдеу немесе ағаш ұсталық жұмыстарында күрделі сыртқы пішіндерді және ішкі кесінділерді кесу үшін қолданылатын шеңбер араның бір түрі. Ол көбінесе митралданған емес, "коппен" жалғастырылған буындарды жасау үшін қалыптарды кесу үшін қолданылады. Ол кейде ою-өрнек жасау үшін де қолданылады, бірақ кесудің күрделілігі жағынан фрезерлік араға жете алмайды, әсіресе жұқа материалдарда. Шеңбер араның пышақтары әдетте фрезерлік араның пышақтарынан және оның басқа да көптеген түрлерінен қалың және тісшелері ірі болады. Дегенмен, шеңбер аралар жұмыста аз иілістер жасауға мүмкіндік береді, соның арқасында мұқият қолданғанда шеңберлерді де кесуге болады.

Тарих

Көшелеу арасы, ең болжамдысы, 16 ғасырдың ортасында металлургиядағы жаңалықтар мен серіппелі сағаттың ойлап табылуынан кейін пайда болды. Роликтік өңдеудің арқасында осы материалдан жасалған ара тістері берік және иілгіш болды. Бұл ара 1780 жылы ойлап табылған, «Chevalet de Marqueterie» деп аталатын құралмен бірге қолданылды, бұл бір бұрышта кесілген фанераны тікелей кесуге мүмкіндік берді.

Құрылыс

Кесу арақасы – шаршы пішіндес, S пішіндес, серпімді темір қаңқаның екі ұшы арасында керілген, қатаңдатылған, жіңішке болат пышақтан тұрады, оған тұтқа бекітілген. Пышақты қаңқадан оңай алып тастауға болады, содан кейін оны ағашқа бұрғыланған тесіктен өткізеді. Кейін қаңқа пышаққа қайта бекітіліп, кесу ағаш кесіндісінің ортасынан басталады. Материалдың жиегіне перпендикуляр ұзын кесулер жасау мүмкін, бірақ қаңқаның шағын тереңдігі жиектен қаншалықты алыс кесуге болатынын шектейді. Фрезерлік араның терең қаңқасы жиектен қашықта кесуге ыңғайлырақ, бірақ керісінше, кесу араларымен кесілетін қалың материалдарды кесе алмайды.

Қолдану

Қозғалтқыш араның пышағы тістері тұтқаға қарай бағытталып орнатылады. Тістері тұтқадан қарама-қарсы бағытталған арадан (пиладан) айырмашылығы, қозғалтқыш ара керілгенде кеседі. Қозғалтқыш араның пышағын тұтқаны ішінара бұрау арқылы алып тастауға болады. Пышақтың айналуына оның бекітілген жерінде орналасқан қысқа тұрақты таяқша кедергі келтіреді. Тұтқаны босату, сонымен қатар, рамаға қатысты пышақты қалауынша айналдыруға мүмкіндік береді. Пышақтың жоғарғы және төменгі жағындағы тұрақты таяқшалармен саусақты мұқият теңестіру, пышақтың ұзындығы бойымен бұрылмауына және түзу болуына кепілдік береді. Тұтқаны қайта қатайту пышақты керіп, рамаға қатысты қажетті бұрышта бекітеді. Тұтқаға жақын орналасқан қысқа тұрақты таяқшаны саусақ пен бас бармақ арасында мізгіп ұстап, тұтқаны қатайтқанда пышақтың қажетті бұрышта қалуын қамтамасыз ету керек. Фрезерлік арадан айырмашылығы, қозғалтқыш араның пышақтары бұрышты ұяларға сенімді түрде бекітілетін тіреу штифтеріне ие. Пышақтың жұқа болуына байланысты кесу бағытын өзгерту өте оңай. Жұмсақ қисықтарды жасау үшін тұтқа арқылы бүкіл раманы баяу айналдырып, кесуді үздіксіз жалғастыру керек. Қажет болған жағдайда, кесілетін материалдағы өткір қисықтар жасау үшін пышақты рамаға қатысты айналдыруға болады. Пышақ сынуы фрезерлік араға қарағанда сирек кездеседі. Алюминий түтікшелері мен басқа металл заттарды кесу үшін (дұрыс пышақпен) қозғалтқыш араны да қолдануға болады, бірақ бұл үшін бұрандалы ара әлдеқайда тиімді. Жұқа пышақ, егер әртүрлі қалыңдықтағы көптеген материалдарда тәжірибе жинамаса, қалың материалдарды толқынды кесуге бейім. Раманың материалдың үстіне немесе астына тигенге дейінгі соққы ұзындығы, материалдың максималды қалыңдығын шектейтін фактор болып табылады. Материалдың қалыңдығы артқан сайын жұмыс күштірек болып, шаршату сезімі күшейеді.