Кіріспе

Қауышты жаңғақ немесе қауышты жаңғақ (сондай-ақ, тұтқынды немесе клипті жаңғақ деп те аталады) көбінесе шаршы пішінді болатын жаңғақтан және оны қоршап тұратын серіппелі болаттан жасалған қабыстан тұрады. Қабыстың екі қанаты бар, оларды қысып ұстағанда, қабысты, мысалы, жабдықтар тіректерінің монтаждау рельстеріндегі шаршы тесіктерге енгізуге болады. Қанаттар босатылғанда, олар жаңғақты тесіктің артында бекітеді. Осы сипаттамаға сай келетін қауышты жаңғақтарға 1952 және 1953 жылдары патент алынған. Алғашқы конструкцияда жаңғақты тесікке орнату үшін арнайы құрал қажет болды. Жаңа конструкцияларда қысып, босату тілішектері құралсыз орнатуға мүмкіндік береді.

Қолданылуы

Төртбұрышты тесікке арналған қақпақты жаңғақ кез келген төртбұрышты тесік салынған жерде қолданылуы мүмкін. Ескі типтегі бекіткіш жаңғақ серіппелі ұстағышты пайдаланады, ол жаңғақты ұстап, жұқа парақтың жиегінде жылғалап орналасады. Бұл типтегі қақпақты жаңғақ тек жаңғақты жұқа табақтың жиегінен белгілі бір қашықтықта ғана орналастыра алады, бірақ төртбұрышты және дөңгелек тесіктермен де бірдей жақсы жұмыс істейді. Мұндай жаңғаққа 1946 жылы патент берілген. Қақпақты жаңғақтарды пайдалану, бұрандалы тесіктерге қарағанда бірнеше артықшылықтар береді. Ол жабдық жасалғаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң да, жабдықта бұранда мен гайканың өлшемдерін (мысалы, метрикалық немесе дюймдік) таңдау мүмкіндігін береді. Екіншіден, егер бұранда тым қатты тартылса, жаңғақты ауыстыруға болады, ал алдын ала бұрандаланған тесікте жіптері бүлінген жағдайда тесік қолдануға жарамсыз болады. Үшіншіден, қақпақты жаңғақтарды жіптеуге тым жұқа немесе жұмсақ материалдарға қолдану оңай. Жаңғақ әдетте қоршауда аздап бос болады, бұл орналасуды кішігірім түзетулерге мүмкіндік береді. Бұл жабдықты орнату және алып тастау кезінде жіптердің бүліну қаупін азайтады. Серіппелі болаттан жасалған ұстағыштың өлшемдері, жаңғақты бекітуге болатын панельдің қалыңдығын анықтайды. Төртбұрышты тесікке арналған қақпақты жаңғақтар үшін ұстағыштың өлшемдері, ұстағыш жаңғақты сенімді ұстай алатын тесіктің өлшемдерін анықтайды. Сығу арқылы бекітілетін қақпақты жаңғақтар үшін ұстағыштың өлшемдері, панель жиегінен тесікке дейінгі қашықтықты анықтайды.

Қолданбалар

Қауыш гайкалардың кең таралған қолданылуы – жабдықты 19 дюймдік, төртбұрышты тесіктерге ие тіреу құрылғыларында (ең көп таралған түрі) орнату, олардың тесіктері төртбұрышты болады. Негізгі төрт өлшем бар: UNF 10–32 және, аздау дәрежеде, UNC 12–24 көбінесе АҚШ-та қолданылады; ал басқа елдерде жеңіл және орташа салмақты жабдықтар үшін M5 (сыртқы диаметрі 5 мм және қадамы 0,8 мм), ал серверлер сияқты ауыр жабдықтар үшін M6 қолданылады. Кейбір қазіргі тіреу құрылғыларында төртбұрышты тесіктерге арналған бұрандасыз орнату мүмкіндігі болғанымен, көптеген тіреу құрылғыларының бөліктері қауыш гайкалармен орнатылады.