Мұрын қуысының перфорациясы: себептері, белгілері және емдеуі
Nasal septum perforation
Мұрын қуысының перфорациясы – мұрынның кілегейлі қабырғасындағы тесік. Себептері: жарақат, дәрілер, мұрынды тым жиі қасып алу, хирургия. Симптомдар мен емдер туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұрын қуысының перфорациясы – мұрын қуыстарын бөлетін сүйекті/кәсірленген қабырғада тесік немесе жарық пайда болатын медициналық жағдай. Бұл тікелей, мысалы, мұрын пірсингі салдарынан немесе жанама түрде, ұзақ мерзімді жергілікті препараттар қолдану арқылы туындауы мүмкін, соның ішінде этилфенидат, метамфетамин, кокаин, ұнтақталған рецепт бойынша берілетін таблеткалар немесе мұрынға қолданылатын деконгестанттар, созылмалы қан кету (эпистаксис), мұрынды тырнау және мұрын пластикасы (септопластика немесе ринопластика) сияқты мұрын хирургиясының асқынуы ретінде. Мұрын қуысының перфорациясына сирек себеп болатын жағдайларға полиангиитпен қатар жүретін гранулематоз сияқты сирек гранулематоздық қабыну аурулары жатады. Бұл бевацизумаб сияқты антиангиогенездік препараттардың қосымша әсері ретінде де тіркелген.
A nasal septum perforation is a medical condition in which the nasal septum, the bony/cartilaginous wall dividing the nasal cavities, develops a hole or fissure. This may be brought on directly, as in the case of nasal piercings, or indirectly, as by long term topical drug application, including nasal administration of ethylphenidate, methamphetamine, cocaine, crushed prescription pills, or decongestant nasal sprays, chronic epistaxis, excessive nose picking and as a complication of nasal surgery like septoplasty or rhinoplasty. Much less common causes for perforated nasal septums include rare granulomatous inflammatory conditions like granulomatosis with polyangiitis. It has been reported as a side effect of anti angiogenesis drugs like bevacizumab.
Белгілері мен симптомдары
Перфорацияланған септумның мөлшері мен орналасуы әртүрлі болуы мүмкін және көбінесе мұрынның ішкі жағында кездеседі. Ол ешқандай белгісіз болуы немесе түрлі белгілер мен симптомдарға себеп болуы мүмкін. Шағын перфорациялар тыныс алғанда сылдырлау дыбысын тудыруы мүмкін. Ірі перфорациялар көбінесе ауыр симптомдармен бірге жүреді. Бұлар қабықша пайда болу, қан кету, тыныс алуда қиындық, мұрын қысымы және дискомфорттың жиынтығы болуы мүмкін. Перфорация мұрын тесігіне қаншалықты жақын болса, симптомдар соншалықты күшті болады.
A perforated septum can vary in size and location, and is usually found deep inside the nose. It may be asymptomatic, or cause a variety of signs and symptoms. Small perforations can cause a whistling noise when breathing. Larger perforations usually have more severe symptoms. These can be a combination of crusting, blood discharge, difficulty breathing, nasal pressure and discomfort. The closer the perforation is to the nostrils, the more likely it is to cause symptoms.
Себеп
Инфекциялық себептерге сифилис, мәйіс және риносклерома жатады. Инфекциялық емес себептерге мұрынның ішінде қалған шетелдік дене, бетке жасалған жарақаттар, мұрын операциясының нәтижесі немесе кокаин, метамфетамин немесе жергілікті мұрынға қолданылатын деконгестанттарды ұзақ мерзімді қолдану жатады.
Infective causes include syphilis, leprosy, and rhinoscleroma. Non infective causes include an in situ foreign body, facial trauma, a consequence of nasal surgery, or chronic nasal administration of cocaine, methamphetamine, or topical nasal decongestants.
Емдеу
Септімдегі тесіктерді емдеудің көптеген жолдары бар. Емдеу көбінесе симптомдардың ауырлығына және тесіктердің өлшеміне байланысты. Жалпы алғанда, септімнің алдыңғы бөлігіндегі тесіктер көбірек мазалайды және белгілі бір симптомдарға себеп болады. Көбінесе медициналық қателік салдарынан пайда болатын септімнің артқы бөлігіндегі тесіктер көбінесе қарапайым бақылаумен шектеледі және кейде бас сүйегінің хирургиялық операциясының бір бөлігі болуы мүмкін. Мазаламайтын септімдегі тесіктерді қарапайым бақылау арқылы емдеуге болады. Септімдегі тесіктер өздігінен жабылмайды, бірақ үлкендеуі күмәнді тесіктердің көпшілігі үшін бақылау тиімді емдеу әдісі болып табылады. Қан кетуі немесе ауырсынуы бар тесіктерді емдеудің алғашқы қадамы ылғалдандыру және тесік шеттеріне шипалық мазь жағу болуы керек. Тесік шеттерінің шырышты қабықпен жабылуы ауырсыну мен қайталап қан кетудің алдын алуға көмектеседі, сондай-ақ көптеген септімдегі тесіктерді хирургиясыз емдеуге болады. Егер иіс сезу қабілетінің жоғалтуы (аносмия) немесе тұрақты сыбызғылау байқалса, силикон септімдік түйме қолдануға болады. Түймелер науқас оянған кезде және көбінесе емханада орналастырылады. Түймелерді орнатудың асқынулары сирек кездеседі, бірақ көптеген науқастар үшін түймелердің болуы қолайсыз болуы мүмкін. Толық жазылуға ұмтылған науқастар үшін операция – жалғыз шешім. Хирургиялық жабуға кандидат екенін анықтамас бұрын тесіктің себебі анықталуы керек. Көбінесе бұл аутоиммундық себептерді жоққа шығару үшін тесіктен биопсия алуды қажет етеді. Егер себеп кокаин сияқты белгілі бір зат болса, науқас оны қолдануын тоқтатуын қамтамасыз ету керек. Операция жасатуға медициналық рұқсат алған науқастарда тесіктің анатомиялық орналасуы мен өлшемі анықталуы керек. Бұл көбінесе контрастсыз кескіш томография және құлақ, мұрын және тамақ дәрігерінің эндоскопиялық тексеруі арқылы жасалады. Өлшемдер алынғаннан кейін хирург тесікті жабу мүмкін емесін шешеді. Әдебиетте септімге кірудің әртүрлі тәсілдері сипатталған. Сублабиальді және ортаңғы бет-жақ аймағын ашып тазалау тәсілдері сипатталған, бірақ қазіргі таңда ең танымал тәсіл – ринопластика. Бұл ашық және жабық әдістерді қамтиды. Ашық әдіс омыртқаның жоғарғы жағында кішкентай жарақат қалдырады, бірақ хирургқа жақсы көрінуді қамтамасыз етеді. Жабық әдіс мұрынның ішкі жағында кесік жасауды қолданады. Жабылудың мақсаты – тесіктің екі жағындағы шырышты қабықтың шеттерін мүмкіндігінше аз кернеумен біріктіру. Сондай-ақ, көбінесе аралық трансплантация қолданылады. Аралық трансплантация тесік аймағына қосымша тұрақтылық және құрылым береді. Классикалық әдіс бойынша бас терісінен алынған temporalis fascia қолданылды. Kridel және авторлар алғаш рет акселлюлярлық дерманы қолдануды сипаттады, бұл қосымша кесіктерді қажет етпейді; олар 90% -дан астам жабылу деңгейін байқады. Тесіктерді жабудың жалпы деңгейі әртүрлі және көбінесе хирургтың шеберлігіне және қолданылатын техникаға байланысты. Көптеген хирургтар жабу оңай болатын тесіктерді таңдайды. Ашық ринопластика әдісі септімдегі тесіктермен байланысты, мысалы, атқыш мұрынның деформациясы сияқты бір мезгілдегі мұрынның деформацияларын түзету үшін мұрынға жақсырақ кіруге мүмкіндік береді.
Septal perforations are managed with a multitude of options. The treatment often depends on the severity of symptoms and the size of the perforations. Generally speaking anterior septal perforations are more bothersome and symptomatic. Posterior septal perforations, which mainly occur iatrogenically, are often managed with simple observation and are at times intended portions of skull base surgery. Septal perforations that are not bothersome can be managed with simple observation. While no septal perforation will spontaneously close, for the majority of septal perforations that are unlikely to get larger observation is an appropriate form of management. For perforations that bleed or are painful, initial management should include humidification and application of salves to the perforation edges to promote healing. Mucosalization of the perforation edges will help prevent pain and recurrent epistaxis and majority of septal perforations can be managed without surgery. For perforations in which anosmia, or the loss of smell, and a persistent whistling are a concern, the use of a silicone septal button is a treatment option. These can be placed while the patient is awake and usually in the clinic setting. While complications of button insertion are minimal, the presence of the button can be bothersome to most patients. For patients who desire definitive close, surgery is the only option. Prior to determining candidacy for surgical closure, the etiology of the perforation must be determined. Often this requires a biopsy of the perforation to rule out autoimmune causes. If a known cause such as cocaine is the offending agent, it must be ensured that the patient is not still using the irritant. For those that are determined to be medically cleared for surgery, the anatomical location and size of the perforation must be determined. This is often done with a combination of a CT scan of the sinuses without contrast and an endoscopic evaluation by an Ear Nose and Throat doctor. Once dimensions are obtained the surgeon will decide if it is possible to close the perforation. Multiple approaches to access the septum have been described in the literature. While sublabial and midfacial degloving approaches have been described, the most popular today is the rhinoplasty approach. This can include both open and closed methods. The open method results in a scar on the columella, however, it allows for more visibility to the surgeon. The closed method utilizes an incision all on the inside of the nose. The concept behind closure includes bringing together the edges of mucosa on each side of the perforation with minimal tension. An interposition graft is also often used. The interposition graft provides extended stability and also structure to the area of the perforation. Classically, a graft from the scalp utilizing temporalis fascia was used. Kridel, et al., first described the usage of acellular dermis so that no further incisions are required; they reported an excellent closure rate of over 90 percent. Overall perforation closure rates are variable and often determined by the skill of the surgeon and technique used. Often surgeons who claim a high rate of closure choose perforations that are easier to close. An open rhinoplasty approach also allows for better access to the nose to repair any concurrent nasal deformities, such as saddle nose deformity, that occur with a septal perforation.