Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық Америкадағы арал
Island in Central America
Гуанахя – Гондурас шығанағындағы аралдардың бірі және Кариб теңізінде орналасқан. Ол Гондурас жағалауынан шамамен 30 шақырым қашықтықта және Роатан аралынан 70 шақырымдай жерде жатыр. Гуанахяға жақын орналасқан шағын аралдардың бірі, Гуанахя, Бонакка немесе Төменгі Кай (немесе жай ғана Кай) деп те аталады, ол негізгі аралға жақын орналасқан және Гуанахяда тұратын шамамен 5,538 адамның көп бөлігі осы аралда шоғырланған. Тығыз қоныстанған бұл арал, ішінде су жолдары өтетіндіктен, Гондурас Венециясы деп сипатталады. Гуанахядағы тағы екі ірі елді мекен – Мангроув-Байт және Саванна-Байт. Кішігірім елді мекендерге Пеликан рифі, Ист-Энд және Солтүстік-Шығыс Байт жатады. Арал тұрғындарының негізгі табысы – балық аулау және шағалау. Туризм негізінен бірнеше шағын курорттармен шектелген, олар су астында жүзушілерге, трубкамен жүзушілерге және шытырман оқиғаларды іздейтін саяхатшыларға қызмет көрсетеді. Аралдың жылы, мөлдір сулары кең коралл рифін құрайды, ол Мезоамерикалық кедергі рифінің бөлігі болып табылады және Австралия жағалауындағы Ұлы кедергі рифінен кейін екінші орында тұрады. Қазіргі уақытта Гуанахяда таза су көздері сақталған және бірнеше сарқырамаларды көруге болады. 2021 жылдан бастап арал мен оның шағын аралдары Рамсар қорғалатын аймағы деп жарияланды. 2021 жылдың 2 қазанында таңертең болған өрт бақылаудан шығып, аралды шарпып, 200-ге жуық ғимаратты жалмап кетті. Гондурас әскерилері құтқару жұмыстарына жәрдемдесті, отқа су шашып, оны сөндірді. Зардап шеккендер болған жоқ.
Guanaja is one of the Bay Islands of Honduras and is in the Caribbean. It is about off the north coast of Honduras, and from the island of Roatan. One of the cays off Guanaja, also called Guanaja or Bonacca or Low Cay (or just simply, The Cay), is near the main island, and contains most of the approximately 5,538 people who live in Guanaja. The densely populated cay has been described as the Venice of Honduras because of the waterways that run through it. The other two main settlements on Guanaja are Mangrove Bight and Savannah Bight. Smaller settlements includes Pelican Reef, East End and North East Bight. The primary source of income for the islanders is fishing and shrimping. Tourism is confined to a handful of small resorts that cater to divers, snorkelers and adventure travellers. The island's warm, clear waters support an extensive coral reef that is part of the Mesoamerican Barrier Reef and second only to the Great Barrier Reef off the coasts of Australia. Currently, there is still access to fresh water on Guanaja, and several waterfalls can be seen. Since 2021 the entire island and its cays have been designated as a protected Ramsar site. On 2 October 2021, a fire at dawn grew out of control and swept through the island, engulfing some 200 structures. The Honduran military was called on to help with the rescue, dropping water onto the flames and extinguishing it. There were no casualties.
Климат
Гуанаяда тропикалық муссондық климат (Кёппен Am) басым, ол тропикалық жаңбырлы орман климатына (Af) жақын. Ауа райы жыл бойы өте жылы немесе ыстық әрі ылғалды болады, жауын-шашын мөлшері солтүстік-шығыс пассат желдерінің күшіне және Кариб теңізі дауылдарына байланысты орташадан өте ауырға дейін өзгереді.
Guanaja has a borderline tropical monsoon climate (Köppen Am), very close to being a tropical rainforest climate (Af). The weather is very warm to hot and humid throughout the year, with rainfall fluctuating from moderate to very heavy depending upon the strength of the northeast trade winds and of Caribbean hurricanes.
Демография
2013 жылғы Гондурас халық санағы бойынша Гуанахя муниципалитетінің халқы 5,445 адамды құрады. Олардың 70,19% метистер, 12,18% қара немесе афро-гондурастықтар, 9,91% ақтар, 3,22% үнді халқы (2,66% мискито тайпасынан) және 4,51% басқа ұлт өкілдері.
At the time of the 2013 Honduras census, Guanaja municipality had a population of 5,445. Of these, 70.19% were Mestizo, 12.18% Black or Afro Honduran, 9.91% White, 3.22% Indigenous (2.66% Miskito) and 4.51% others.
Қарақұйрық
Каракол халқы – 19 ғасырдың басынан бері Солтүстік Гондураста (әсіресе, Бей аралдарында) қоныстанған, ағылшын тілінде сөйлейтін халық. Олар негізінен африка текті, бірақ еуропалық қанасы да бар. Бұл халық ағылшын тілінде сөйлейтін Кариб теңізінен теміржол құрылысына және "United Fruit Co" компаниясының банан плантацияларында жұмыс істеу үшін келген көшпенділер. "Каракол" – испан тіліндегі сөз, ол тікелей "конус", "қабық" немесе "шұқасы" деп аударылады және Бей аралдарының халқын олардың ерекше ортасымен және теңізшілік мәдениетімен байланыстырады. Барлық тума арал тұрғындарының ана тілі – ағылшын тілі, ал испан тілі екінші тіл болып табылады. Ал Гондурас құрлығында негізгі тіл – испан тілі. Бұл аралдың бұрынғы британдық колония болған тарихынан туындаған. Аралдарға құрлықтан гондурастықтардың үнемі келуі испан тілінің қолданылуын арттырды, бірақ аралдарды қолдайтын туризм және круиздік кеме индустриясының арқасында ағылшын тілі тума арал халқы арасында бірінші және басты тіл болып қала береді. Уақыт өте келе қараколдардың сөйлейтін ағылшын тілінің түрі өзгерді. Тіл көбінесе морфологиясымен, сондай-ақ айтылуымен және акцентімен, ал аз дәрежеде синтаксисі мен сөздік қорымен Британдық Кариб теңізіндегі басқа колониялардың ағылшын тілінен ерекшеленеді. Бұған аралдардың барлық жерінде қолданылатын көптеген ескі стандартты ағылшын тіліндегі терминдер мен сөздердің кеңінен қолданылуы куә. Олар бір-біріне жеткілікті түрде ұқсас, сондықтан Бей аралдарының барлық жерінде өзара түсіністік пен түсінуге мүмкіндік береді. Тілді үйренуге болады, бірақ ол жалпы мағынада оқытылмайды, ал акценті Солтүстік Америка мен Еуропадан аралдарда тұратын және жұмыс істейтін экспаттардың көптеген түрлерінен пайда болған.
The Caracol people are an English speaking people who have been established in Northern Honduras (specifically, the Bay Islands) since the early 19th century and are mainly of African descent with some European admixture. They are originally migrants from the English speaking Caribbean who came to work on the construction of railroads as well as on banana plantations for the United Fruit Co. Caracol is a Spanish term that literally translates as conch, snail or shell and relates the people of the Bay Islands to their unique environment and their seafaring culture. English is the first language of all native islanders regardless of race, and Spanish is spoken second, whereas mainland Honduras is primarily Spanish speaking. This comes as a result of the island's past as a British colony. With the steady influx of mainland Hondurans migrating to the islands an increase in Spanish has arisen, but because of the tourism and cruise ship industry that support the islands, English continues to be the first spoken and dominant language among native island peoples. Over time the form of English spoken by the Caracol has changed. The language differs mostly in morphology but also in pronunciation and accent and, to a lesser extent, in syntax and vocabulary, from the English of the other British Caribbean colonies. Evidenced by the usage of the wide variety of old standard English terms and words that are used throughout the islands. They are similar enough to be mutually intelligible and understood throughout the entire Bay Islands. The language can also be learned, although it is not taught in the general sense, whilst the accent derived from the wide variety of expatriates living and working on the Islands from North America and Europe.
Көлік
Көлікпен қатынас сирек, және 2006 жылы аралда үш ғана көлік болған, бірақ 2011 жылдың соңына қарай олардың саны шамамен 40-қа жетті. Маңгр буынынан Саванна буынына дейін бір ғана жол бар, алайда көлік құралдарының ең көп таралған түрі – қайықтар. Жергілікті тұрғындар "Канал" деп атап кеткен арна, аралдың оңтүстігінен солтүстігіне айналып бармастан өтуге мүмкіндік береді. Гуанахаға Гуанаха әуежайы (GJA) қызмет көрсетеді. 2011 жылдан бастап Гуанахаға Гондурас материгіндегі Ла-Сейба қаласынан ғана әуе рейстерімен және аптасына екі рет Трухильодан пароммен баруға болады. Жеке қайықтар мен чартерлік ұшақтармен қатар, қазір Роатаннан Гуанахаға күнделікті рейстер бар. Роатан мен Гуанаха арасындағы сапар Galaxy пароммен аптаның белгілі күндері де жүзеге асырылуы мүмкін. Қазіргі таңда негізгі көлік құралы қайықтармен шектеледі. Көліктер мен шағын мотоциклдерді жалға алуға болады, бірақ жолдың ұзындығы бар болғаны екі шақырым.
Transportation is sparse, and as of 2006, there were only three cars on the island, but by the end of 2011, there were roughly 40. While there is only one road, from Mangrove Bight to Savannah Bight, the most common means of transportation are boats. A channel locally known as "The Canal" allows access from the south to the north side of the island without having to go all the way around. Guanaja is served by the Guanaja Airport (GJA). as of 2011, access to Guanaja is only by air flights from the Honduran mainland town of La Ceiba and a twice weekly ferry from Trujillo. Along with private boats and charter planes, there are now flights from Roatan to Guanaja daily. Travel between Roatan and Guanaja is now also possible by the Galaxy ferry on select days of the week. Currently, the main transportation is limited to boats. There are some cars and small motorcycles for rent, but the road is only two miles long.