Фредерик Станг: Норвегияның бірінші премьер-министрі
Frederik Stang
Фредерик Станг (1808-1884) – Норвегияның бірінші премьер-министрі, заңгер, саяхатшы. Конституциялық құқық бойынша маңызды еңбектердің авторы. Норвегия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық саясаткер және заңгер (1808–1884)
Премьер-министр
Norwegian politician and lawyer (1808–1884)
the Prime Minister
Фредерик Станг (4 наурыз 1808 – 8 маусым 1884) – норвегиялық заңгер, мемлекеттік қызметкер және саясаткер, Кристианияда Норвегияның 1-ші премьер-министрі қызметін атқарған. 1830 жылы Осло университетінде заң оқытушысы лауазымына тағайындалды. Осы кезеңде Норвегияның конституциялық құқығы бойынша маңызды еңбекті жариялады. 1834 жылы жеке практикаға көшті, онда жоғары соттағы істерде өзін білікті адвокат ретінде көрсетті. 1846 жылы жаңа құрылған (қазіргіде жоқ) Ішкі істер министрлігінің жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкері болды. 1856 жылға дейін осы қызметте болды, ал оның қызмет ету кезеңі Норвегияның экономикалық инфрақұрылымын жаңғыртуға бағытталған тынымсыз еңбекпен сипатталды. Жол желісін, порттарды, каналдар мен маяктарды жақсартумен қатар, Ослодан Эйдсволлға дейінгі Норвегия мен Скандинавиядағы алғашқы темір жол құрылысына да зор үлес қосты. Норвегиядағы ауыл шаруашылығының маңыздылығын арттыру үшін де көп жұмыс істеді, университет деңгейіндегі ауыл шаруашылығы мектебін ашуды бастады, саяхатшы аграрларды тағайындады және норвегиялық шаруашылық жануарларын жақсы өсіруге ынталандырды. 1861 жылы Осло қаласының мэрі болғаннан кейін Станг Норвегия үкіметіне тағайындалды. Оның саяси көшбасшылық кезеңі Норвегия парламенті мен Норвегия және Швеция үкіметтері арасындағы келіспеушіліктермен еректелді. 1865 жылы Станг Норвегияның Қызыл Крестін құрды. 1870 жылы Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1873 жылға дейін Швеция мен Норвегияның жеке одағындағы король Норвегияны екі үкімет арқылы басқарды: біреуі Стокгольмде, екіншісі Кристианияда (қазіргі Ослода) вице-король басшылығымен. Вице-король лауазымы біраз уақыттан бері бос тұрғаннан кейін, 1873 жылы Норвегия премьер-министрі лауазымы құрылды және Станг тағайындалды. Стокгольмде де премьер-министр болғанымен, Норвегиядағы премьер-министр мемлекеттік істерге көбірек ықпал етті. Қарсы саяси күштерді келісуге тырысқанына қарамастан, оның партиясы оның өкілеттігі кезінде азшылыққа айналды. Парламент наразылық ретінде 1881 жылы оның зейнетақысын екі есеге қысқарды; Осло тұрғындары тапшылықты өтеу үшін ақша жинады, ал ол осы қаражатты құқық тануды дамытуға арналған қорға сыйлады.
Frederik Stang (4 March 1808 – 8 June 1884) was a Norwegian lawyer, public servant, and politician who served as Norway's 1st prime minister in Christiana. In 1830, he accepted a position as lecturer of law at the University of Oslo. During this time, he published a seminal text on Norwegian constitutional law. He went over to private practice in 1834, where he distinguished himself as a trial attorney, especially in supreme court cases. In 1846, Stang became the most senior civil servant in the newly formed (and no longer existent) Domestic Ministry. He served in this position until 1856, and his tenure was characterized by tireless efforts to modernize Norway's economic infrastructure. In addition to improving the road network, harbors, canals, and lighthouses, he was in great measure responsible for Norway and Scandinavia's first railroad, from Oslo to Eidsvoll. He also worked hard to elevate the importance and function of agriculture in Norway, initiating the formation of a university level school of agriculture, commissioned travelling agrarians, and encouraged better breeding among Norwegian farm animals. In 1861, after a brief stint as mayor of Oslo, Stang was appointed to the Norwegian cabinet. His time as a political leader was characterized by considerable discord within the Norwegian parliament and between Norway and the Swedish government. In 1865, Stang founded the Norwegian Red Cross. In 1870, he was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences. Until 1873, the king of the personal union between Sweden and Norway governed Norway through two cabinets: one in Stockholm and another, led by a viceroy in Kristiania, now Oslo. After the viceroy position had been vacant for some time, the post of prime minister for Norway was instituted in 1873, and Stang was appointed. Although there was also a prime minister in Stockholm, the one in Norway had the most influence over state affairs. In spite of efforts to reconcile opposing political forces, his party was reduced to a minority position during his tenure. In a gesture of spite, the parliament cut his pension in half in 1881; the citizens of Oslo raised money to make up for the shortfall, and he donated this to a foundation to advance the study of law.
Жеке өмір
1833 жылы ол Аугуста Джули Георгина фон Мунте аф Моргенштирне (1812-1885), магистрат Бредо фон Мунте аф Моргенштирне (1774-1835) мен Катрина Элизабет Фрис (1781-1840) қызына үйленді. Олар Эмиль Стэнгтің (1834-1912) ата-анасы болды. Фредерик Стэнгтің есімі жиі Фредерик Стэнг деп қате жазылады, бұл оның немересі Фредерик Стэнгтің (1867-1941) есімі, ол белгілі заңгер еді. Ол сондай-ақ Эмиль Стэнгтің (1882-1964) және Фредрик Стэнг Лундтың (1859-1922) әкесі болды.
He was married in 1833 with Augusta Julie Georgine von Munthe af Morgenstierne (1812 1885), the daughter of Magistrate Bredo von Munthe af Morgenstierne (1774 1835) and Cathrine Elisabeth Fries (1781 1840). They were the parents of Emil Stang (1834 1912). Frederik Stang's name is often misspelled as Fredrik Stang, which was the name of his grandson Fredrik Stang (1867 1941) who was a noted jurist. He was also the grandfather of Emil Stang (1882 1964) and Fredrik Stang Lund (1859 1922).
Құрметтер мен марапаттар
Фредерик Станг 1846 жылы Норвегия Корольдік ғылыми қоғамының, 1857 жылы құрылғанда Кристианиядағы Виденскабс қоғамының және Стокгольмдегі Швеция Корольдік ғылым академиясының мүшесі болды. Ол 1847 жылы орден құрылғанда Санкт-Олаф орденінің командирі болып тағайындалды және 1853 жылы Ұлы крестпен марапатталды. Төрт жыл өткен соң ол елдің ең жоғары наградасын – алтыннан жасалған азаматтық еңбек медалін алды. Ол Швеция Корольдік Серафим орденінің рыцары, Даннеброг орденінің Ұлы крестімен және басқа да шетелдік ордендермен марапатталған.
Frederik Stang became a member of The Royal Norwegian Scientific Society in 1846, the Videnskabs Selskabet in Christiania at its founding in 1857 and the Royal Swedish Academy of Sciences in Stockholm. He was appointed Commander of the Order of St. Olav at its founding in 1847 and was awarded the Grand Cross in 1853. Four years later, he received the highest award in the country, Bürgerverdienstmedallie in gold. He was a Knight of the Swedish Royal Order of the Seraphim and had the Grand Cross of the Order of the Dannebrog and held other foreign orders.