Кіріспе

1961 жылғы даниялық кайдзю фильмі

Reptilicus – 1961 жылғы дания-америкалық монстр фильмі, тарихқа дейінгі келеспе жорғалаушы туралы. Фильмді Cinemagic және Saga Studio өндірді, ал Данияда және АҚШ-та жеке-жеке нұсқалары шығарылды. АҚШ-тағы нұсқаның таралуын American International Pictures жүзеге асырды. Фильм Данияның бірнеше орнында түсірілді, оның ішінде Копенгаген, Зеландия және Ютландия. Бірнеше нұсқасы түсірілді. Алғашқы нұсқа дания тілінде, ал екіншісі – ағылшын тілінде түсірілді. Фильмнің әр нұсқасында бірдей актерлер ойнады, Бодил Миллерден басқа, оның орнына Марла Беренс келді, себебі даниялық актриса ағылшын тілінде сөйлей алмады. Дегенмен, фильмнің ағылшын нұсқасы көп өзгертілді, оның ішінде Reptilicus-тың қышқыл сілекейді құсуын көрсету үшін түсірілімдер өңделді, ал актерлердің дауыстарын American International Pictures АҚШ-та шығару үшін дубляждады.

Сюжет

Даниялық кенші Свенд Вилторф өзі және басқа да кеншілер бұрғылап жатқан Лапландияның мұзды даласынан алып бауырымен жорғалаушының құйрығының бір бөлігін қазып шығарады. Бұл бөлік Копенгагендегі Дания аквариумына жеткізіліп, ғылыми зерттеулер үшін суық бөлмеде сақталады. Бірақ салғырттық салдарынан бөлме ашық қалып, бөлік еруге бастайды, сонда ғалымдар оның жаңаруға түскенін анықтайды. Аквариум директоры профессор Отто Мартенс, журналистің ұсынысымен, осы жорғалаушы түрін "Reptilicus" деп атайды және оның жаңару қабілетін теңіз жұлдыздары сияқты басқа жануарлармен салыстырады. Құйрық бөлігінен толық жаңарып шыққан Reptilicus Данияның ауылдық жерлерінен бастап, Копенгагеннің үрейге толы көшелерінде (соның ішінде оның танымал нысандарының бірі – Лангебро көпірінде) тоқтатылмас қиратушылыққа көшеді. Ақырында, тапқыр ғалымдар жасаған тыныштандырғыш дәрімен монстр есінен айырылады және генерал Грейсон атқан зеңбірекпен оның аузына жіберіледі. Дегенмен, фильм аяғы ашық қалдырылған. Соңғы кадрда Дания теңіз күштерінің тереңдік бомбаларынан бұрын-соңын жойылған Reptilicus аяғының бірі теңіз түбінде жатыр, бұл оның жаңа Reptilicus ретінде қайта жаңғыру мүмкіндігін көрсетеді.

Өндіріс

Даниялық режиссер Пуль Бангтің режиссерлік жұмысымен Данияда 1961 жылдың 25 ақпанында көрсетілді. 1960 жылдың шілдесінде американдық нұсқасы түсіріле бастады. Бұл нұсқа ағылшын тілінде, дерлік сол құраммен түсірілді және фильмнің американдық продюсер-режиссері Сидни У. Пинк режиссерлік етті. Бастапқыда American International Pictures компаниясы бұл нұсқаны көрсетуге жарамсыз деп санады және 1962 жылы Америкада көрсетілгенге дейін фильмнің даниялық-американдық сценарисі Иб Мелхиор оны кеңінен қайта жұмыстауына тура келді. Пинк өзгерістерге наразы болып, AIP компаниясымен соттасты.

Даналық миниатюралар

Пинк Голливудқа оралып, даниялық миниатюраларды жоғары бағалап, "Данияның миниатюралық жұмысы Жапонияны, әлемдегі ең жақсы деп мойындалған жұмысты, басып өтті. Данияда Голливуд стандарттарына сай жабдықтар жеткіліксіз, бірақ бәрін қолмен жинайтын шеберлер уақытқа алаңдамайды, (және) өте сапалы жұмыс жасайды". Пинк сондай-ақ "Скандинавия елдері Голливуд режиссерлері тарапынан толыққанды пайдаланылмаған, сондықтан олар кино үшін ерекше жаңа фон болып қалып келді. Копенгагендегі Saga студиясында түсірілген Reptilicus "$380,000" (1960 жылы 380000 доллар қазіргі шақта <есептелген сомаға> тең), АҚШ-та түсірілгендегі шығынның шамамен үштен бір бөлігіне түсті" .

Театрлық түсірілім

Данияның жалғыз алып монстр фильмі болғандықтан, бұл фильм өз елінде культты жанкүйерлерге ие. Сидни Пинк 1998 жылы Годзилланың кассадағы табысынан кейін, 2001 жылы фильмнің жаңа нұсқасын жасауға тырысты, бірақ 2002 жылы қайтыс болды.

Үй медиасы

Reptilicus американдық нұсқасы 2003 жылдың 1 сәуірінде MGM Home Entertainment компаниясының Midnite Movies туындысы ретінде DVD форматында жарық көрді. Даниялық нұсқасы 2002 жылы Sandrew Metronome компаниясы арқылы DVD-де шығарылды. 2015 жылдың маусым айында фильм Scream Factory компаниясымен Blu-ray форматында, 1977 жылғы "Tentacles" фильмімен бірге қос фильм жинағы ретінде жарық көрді.

Қабылдау

Рептилик американдық сыншылардан көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау көрсеткіші сегіз рецензияға негізделген 25% құрайды, ал салмақты орташа бағасы 3,9/10. Киносыншы Гленн Эриксон монстрды "Кукла, Фрэн және Оллиден нәр алып, қимылдаған қуыршақ" деп сипаттады, фильмнің "дубляжы қорқынышты жаман, ал оптикалық эффектілер соншалықты нашар болды, мен көздерімді айналдырудан басқа шарасы қалмады", сондай-ақ фильмде "таң қалдыратын қорқынышты музыкалық номер бар, онда аквариумның шаруашысы Миккелсен / Петерсен (Дирч Пассер) қызығушылық танытпайтын балалармен бірге паркте серуендеп, сүйкімді монстр туралы қорқынышты ән айтады" және фильм "қалаларға алып монстрлар шабуыл жасайтын фильмдер тізімінде соңғы орында тұр". Фильмді "күлкілі ғылыми-фантастикалық құбылыс" деп сипаттаған сыншы Ханс Воллштейн AllMovie-де "бұл фильмде кино әлемінің ең сенімсіз монстры және көзге көрінетін ең нашар актерлік жұмыс бар" деп атап өтті, "Оттосеннің тақтайдай актерлік шеберлігі Бодил Миллерден, бұрынғы Universal жұлдызынан, мүлдем кем емес, ол түсінікті себепсіз пайда болды", және "фильмнің ең төмен нүктесі – поп-жұлдыз Бирт Вилкенің "Тиволи түндері" әнін орындауы, көрермендердің басы қалғандай көрінеді". Автор және киносыншы Леонард Мальтин фильмге "БОМБА" сыйлығын берді, бұл фильмге берген ең төмен бағасы. Фильм туралы пікірінде Мальтин фильмнің "сценарийі барлық монстр фильмдерінің клишелерін, соңғы кадрға дейін орындап шықты" деп жазды. TV Guide журналы фильмге төрт жұлдыздың біреуін берді, оны "жақсырақ емес монстр фильмі" деп атады. Creative Loafing-тен Мэтт Брансон фильмге жағымсыз пікір берді: "Шетелдік актерлердің қиын дубляжы, бір доллар елу центке жасалғандай көрінетін арнайы эффектілер, күлкілідей шыншыл диалогтар, ақылсыз кейіпкердің тудырған көңіл көтеруі – егер Mystery Science Theater 3000 культты сериясында көрсетуге лайық фильм болса, онда бұл фильм сондай".

Роман және комикс кітаптарының бейімделулері

Фильмнің романдық нұсқасы алғашқы көрсетілімімен бірге жұқа қапталды кітап түрінде жарық көрді (Дин Оуэннің (шын аты: Дадли Дин МакГауги) (Monarch Books, 1961) «Reptilicus»). Авторлық құқығы аяқталғаннан кейін Чарльтон жаңадан жасалған жандардың сыртқы түрін өзгертіп, оны «Рептизавр» деп атады. Серия «Reptisaurus the Terrible» деп қайта аталды және 1962 жылы 8-шы санымен тоқтатылғанға дейін 3-ші саныннан бастап жарияланды. Одан кейін 1963 жылы «Рептизавр арнайы басылымы» деген бір реттік комикс шықты. «Рептизавр» Чарльтонның тағы бір алып монстр комиксі «Горго»-ның 12-ші санында эпизодтық рөлде де пайда болды. 2012 жылы «Scary Monsters Magazine» журналы «Reptisaurus the Terrible» сериясын «Scarysaurus the Scary» деп аталған қара-ақ жинақ ретінде қайта басып шығарды. 2020 жылы PS Artbooks «Reptilicus»-тің екі санын «Kona, Monarch of Monster Isle» саудалық қағаз кітаптар сериясының алғашқы екі томында бонус ретінде жариялады.

Танымал мәдениетте

2010 жылы "Футурама" эпизодындағы "А Гадда Да Лила" фильмінде Ричард М. Никсонның басы осы фильмді атады. Фильмнің фрагменті 2003 жылы "Саут Парк" телесериалының "Атқарды" эпизодында көрсетілді. Бұл фильмнен алынған фрагменттер 1960 жылдардағы "The Monkees" телешоуының әртүрлі эпизодтарында жиі пайда болды. "Green Acres" телешоуының 1968 жылғы үшінші маусымындағы "Instant Family" эпизодында бұл фильм ашық аспан кинотеатрында көрсетілді. Фильм 2017 жылы "Mystery Science Theater 3000" телешоуының қайта жандануының тұсаукесер эпизоды болды. Аргентиналық "Los Twist" музыка тобы осы фильм туралы ән жазып, оны "La máquina del tiempo" альбомына енгізді. "Disenchantment" телешоуының (1-маусым, 3-эпизод) эпизодында патша Зог әйелін Оонаны "Рептиликус" деп атайды. 1960 жылдардағы "The Beverly Hillbillies" телешоуының (5-маусым, 3-эпизод) эпизодында Джетро спорттық машинада осы фильм көрсетіліп жатқан кинотеатрға жұптасып барады.