Кіріспе

Royal British Physician (1824–1907)

Сер Жозеф Фейер, 1-баронет FRS FRSE FRCS FRCP KCSI LLD (6 желтоқсан 1824 – 21 мамыр 1907) – Үндістанда Бас хирург қызметін атқарған британдық дәрігер. Ол медицина, халық денсаулығы саласындағы еңбектерімен және әсіресе Үндістандағы жылан шағуының емделуін зерттеуімен белгілі. Ол сондай-ақ холера бойынша ресми тергеуге қатысты, онда Роберт Кох ұсынған холераның себебі – микробалар деген идеяны қабылдамады.

Ерте өмір

Роберт Джон Фейрердің (1788–1869) екінші ұлы, Корольдік теңіз-жағалау флотының командирі және әйелі Агнес Уилкинсон (1861 ж. қайтыс болды), ол Девон, Плимут қаласында дүниеге келді. Фейрердің әкесі теңіз қызметінен шыққан соң бу кемелерін басқарды. Отбасы біраз уақыт Вестморлендтегі Хавербрак қаласында тұрды, онда Джозеф Уильям Вордсворт, Хартли Колридж және Джон Уилсонмен танысты. 1840 жылы Джозеф инженерлік білім алды және 1843 жылы әкесімен бірге Бермудаға сапар шекті. Сары қызбаның таралуы оның медицинаға деген қызығушылығын оятты. 1844 жылы ол Лондонның Чарлинг-Кросс ауруханасында медицинаны оқыды, оның құрбылары Уильям Гьюер Хантер және Томас Генри Хаксли болды. Екінші курста ол Вестминстерлік офтальмологиялық ауруханада үй хирургы болып жұмыс істеді және 1847 жылы MRCS атағын алды. 1847 жылы ол HMS Victory кемесінің медициналық қызметкері болып тағайындалды. Содан кейін ол қызметтен кетіп, Эрнест Август Эджкумбпен бірге Еуропаны аралады, осы сапарда Палермо мен Римдегі шайқастарды көрді. Кейін ол Римде медициналық білімін жалғастырып, 1849 жылы медицина докторы ғылымын қорғады. 1859 жылы Үндістанға оралғаннан кейін ол Калькутта медициналық колледжінде хирургия профессоры болды, 1869 жылы Лорд Майого жеке хирург болып қызмет етті, ал Уэльс принці Үндістанға келгенде оны жеке дәрігер ретінде ертіп жүруге тағайындады. Кейіннен 1901 жылы король Эдуард VII-нің ерекше дәрігері болып тағайындалды. 1872 жылы Англияға оралғаннан кейін ол 1874 жылдан 1895 жылға дейін Үндістан кеңсесінің Медициналық кеңесінің төрағасы, ал 1879–1881 жылдары Эпидемиологиялық қоғамның президенті болды. 1896 жылдың 7 ақпанында ол баронет атағын алды. Файрер холераның микробтық теориясына, оның салдарынан карантин енгізілуіне (оның зиянды деп есептегеніне) қарсы болды және аурудың белгілі бір аймақтармен шектелуіне, ауа, су және ауа райы сияқты факторлардың себепкер екеніне сенеді. Ол 1867 жылы Бенгалиялық Азиялық қоғамның президенті болды және Калькуттада зоологиялық бақ құруды ұсынды, ол 1875 жылы Уэльс принці тарапынан ашылды. Ол жабайы жануарларға үлкен қызығушылық танытып, жолбарыс туралы кітап жазды және Лондон зоологиялық қоғамына пигмей шошқаларының тірі үлгілерін әкелді. 1877 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болды, Үндістандағы медициналық тәжірибеге қатысты көптеген еңбектер жазды және ең әсіресе осы елдің улы жыландары мен олардың уының физиологиялық әсерлері туралы зерттеулерімен танылды («Үндістанның танатофидиясы», 1872). Ол 1867 жылы доктор Ф.С. Уэббтің көмегімен Томас Лаудер Брантонмен бірге жылан уын зерттеді. Кітап Үндістан үкіметі басып шығарды және суреттерін Калькутта өнер мектебінің суретшілері салған. 1879 жылы ол «Үндістандағы эпидемиологияның дамуы» (1880 жылы жарық көрген) тақырыбында сөз сөйледі. 1900 жылы ол «Өмірбаян» атты автобиографиясын жариялады. Файрер парсы, бірнеше үнді тілдерін және итальян тілін білді. Ол антропологиямен де қызығушылық танытып, осы мәселе бойынша Томас Генри Хакслимен әңгімелесті. Ол 1866 жылы Бенгалиялық Азиялық қоғамда этнологиялық конгресс өткізуді ұсынды. Бұл көрме өткізілмегенімен, бірнеше жылдан кейін Герберт Хоуп Рисли этнографиялық зерттеу идеясын жүзеге асырды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол терең теңізде балық аулау және яхтамен жүзуге қызығушылық танытты. Ол 1907 жылдың 21 мамырында Корнуолл, Фалмут, Вуд-Лейн, Белфилд үйінде қайтыс болды. 1876 жылы Файрер Уэльс принці Үндістанға келген кезде оның денсаулығына жауапты болды және 1876 жылы KCSI орденімен марапатталды.

Отбасы

1855 жылы 4 қазанда Беттиа Мэри Спенске үйленді. Олардың алты ұлы мен екі қызы болды. Оның орнын екінші баронет сэр Джозеф Файер басты. Оның қызы Бетия Марион Файрер (1857-1892) Уильям Добрис Херриске тұрмысқа шықты және Эдинбургтегі Канонгейт зиратында жерленген.

Кітаптар тізімін таңдау

Файрер, Джозеф, сэр (1866). "Индиядағы клиникалық хирургия", Джон Черчилль, Лондон. Файрер, Джозеф, сэр (1872). "Индияның танатофидиясы: Үндістан түбегіндегі улы жыландардың сипаттамасы, олардың уының өмірге тигізетін әсері және тәжірибелер сериясы", басылған. Дж. & А. Черчилль, Лондон. Файрер, Джозеф, сэр (1873). "Индиядағы клиникалық және патологиялық байқаулар", басылған. Дж. & А. Черчилль, Лондон. Файрер, Джозеф, сэр (1873). "Бенгалиядағы еуропалық балалардың өмірі", басылған. Дж. & А. Черчилль, Лондон. Брэнтон, Т. Лаудер, сэр & Файрер, Джозеф, сэр (1873) "Наджа трипудиандарының және басқа да үнділік улы жыландардың уының табиғаты мен физиологиялық әсері туралы", Корольдік қоғамның мәжілістерінің материалдарында, № 145 (1873). Файрер, Джозеф, сэр (1875). "Бенгалдың патшалық жолбарысы, оның өмірі мен өлімі", басылған. Дж. & А. Черчилль, Лондон. Файрер, Джозеф, сэр (1888). "Холораның табиғи тарихы және эпидемиологиясы: Лондон медициналық қоғамының жылдық лекциясы", 7 мамыр 1888 жыл, басылған. Дж. & А. Черчилль, Лондон. Файрер, Джозеф, сэр (1894). "Индияда денсаулықты сақтау туралы", Макмиллан және компания, Лондон. Файрер, Джозеф, сэр (1900). "Өмірімнің естеліктері", басылған. Уильям Блэквуд және ұлдары, Лондон.

Халықтық мәдениетте

Файрер 1977 жылы Сатьяжит Рэйдің "Шатранж Ке Хилари" атты хинди фильмінде, Мунши Премчандтың осы аттас әңгімесі негізінде қосалқы рөлде пайда болады. Фильмде ол сэр Джеймс Отраммен Оудты Британдық Ост-Индия компаниясының аннексиялауы туралы әңгімелеседі. Оны үнді театрының режиссері және педагогы Барри Джон сомдайды.